post

Претприемач – Како Кршач На Правила

Претприемачите по непишано правило се кршачи на правила. Едноставно не ги сакаат. Едни од најуспешните претприемачи се луѓето кои се добри во оваа кршење на правила.

Претприемнички правила

Некаде пред извесно време прочитав дека понудувачите на франшизата не сакаат да продаваат франшиза на претприемачот. Зошто? Единствено поради тоа што франшизата бара следење на строго дефинирани правила, а вистинските претприемачи едноставно сакаат да работат по сопствени правила кои постојано ги менуваат. И навистина има логика.

Но, сепак постојат различни типови на правила. Како основни јас ги поделив на две групи и тоа:

  • Правила кои мора да се почитуваат.
  • Правила кои не мора да се почитуваат.

Правила кои мора да се почитуваат

Во оваа група спаѓаат сите законски и подзаконски акти кои го регулираат работењето на еден бизнис и еден претприемач, а донесени од страна на законодавниот дом или владата.

Знам дека се многу ограничувачки, но тое е нешто што се мора бидејќи може да не заболи на крајот.

Еден проблем кој го гледам тука е погрешното толкување на овие правила. Малите бизниси немаат доволно ресурси да имаат посебен правен оддел кој ќе го следи сето онаа што се менува и донесува секојдневно, а што има влијание врз работата на бизнисот. Па затоа нормално е секој мал бизнис да најми компанија која ќе ги води сметководствените и правните работи. Ода оваа компанија се очекуваат вистински правни совети.

Но, токму тука се случуваат одредени проблеми бидејќи не е лесно во денешно време да ги следиш сите закони кои постојано се менуваат. Затоа овие компании во голем дел своите совети ги базираат на она што ќе им го кажат соодветните надлежни инспекциски организа за примена на одредено правило кое мора да се почитува. На ваков начин произлегуваат еден куп на правила кои немаат врска со онаа што законодавецот го мислел.

Оваа натаму продолжува да се шири со еден огромен вирозен елемент. Еден кажува на друг, тој на трет и се така натаму додека едно измислено правило направи огрома збрка.

Еве еден пример. Пред некое време во еден малопродажен објект наминува купувач кој вели дека некој друг бизнис го казниле заради тоа и тоа. Претприемачот и вработените во малопродажниот бизнис ги известуваат останатите малопродажни бизниси во околината. Сите се растрчуваат и го пренесуваат гласот еден на друг додека веста не се прошири како вирус низ целиот град. Сите се прилагодија во работата согласно новите рекла-казала правила. Се додека еден ден еден претприемач не побара низ службените весници да види за што се однесува тоа правило. И знаете што, немаше никаква врска околу едно такво правило кое сите започнаа да го применуваат.

Значи пред да започнеш со примена на одредено правило обиди се да бидеш сигурен за истото.

Правила кои не мора да се почитуваат

Освен оние правила кои мора да се почитуваат постојат и правила со кои сме бомбардирани секој ден, а кои навистина понекогаш треба да се игнорираат. Понекогаш навистина мислам дека треба да се почитува онаа изрека дека правилата постојат за да се кршат. Во оваа група на правила се и оние кои ги опишавме во претходниот поднаслов – измислени правила кои мора да се почитуваат. Кои се овие правила:

  • Измислени правила кои мора да се почитуваат. Ова се правилата кои веќе ги спомнавме погоре.
  • Правила кои го кочат развојот на бизнисот. Често пати претприемачот несвесно за да се спаси од анархија усвојува правила кои не би требало да важат за луѓето задолжени да донесуваат нови идеи, да иновираат и да го развиваат бизнисот.
  • Правила кои не овозможуват мислење со сопствена глава. Многу правила едноставно го запираат мозокот да си ја извршува својата главна функција – мислење. Ова се навистина правила кои не се потребни.

Неколку размислувања за овие правила

  1. Правилата ја намалуваат инвентивноста на еден претприемач.
  2. Правилата може да превладеат и еден претприемач да престане да биде претприемач бидејќи ќе започне да се занимава повеќе со правила наместо со идеи и резултати.
  3. Правилата замараат.
  4. Правилата ја одржуваат status-quo состојбата во еден бизнис.
  5. Правилата создаваат навики кои претставуваат пречки за промени и подобрувања во бизнисот.
  6. Правилата ја прават работата еднолична и здодевна.
  7. Правилата го штитат бизнисот од анархија.

Забележувате дека само последното размислување е ОК, додека сите останати прават штета на бизнисот. Она што сакам да го кажам не треба да се дозволи да се работи без никакви правила, но претприемачот треба да биде внимателен во она што ќе биде вистинското правило за неговиот бизнис.

post

4Е Рамка За Градење На Тим Кој Победува

Тимската работа е основа за успех на секој бизнис. Но доколку Вие како претприемач не изградите тим кој има потенцијал да победува, тимската работа нема многу да помогне за успешен развој на Вашиот бизнис.

Тимска работа

Пред неколку години во Адижесовиот Институт во Нови Сад купив 15-тина книги, меѓу кои и Winning (Преведена како Вештина на победување) од Jack Welch. Jack Welch е поранешен CEO на General Electric, компанија која ја водел 30-тина години и за кое време ја зголемил вредноста на компанијата повеќе од 30 пати. Како еден од клучните елементи за успехот на компанијата е што тој трошел 50% од сопственото време на стекнување, евалуирање и развој на таланти. Сето ова всушност тој го правел со помош на оваа Рамка 4Е. Еве што вели тој за 4Е:

Ми беа потребни години да ја формирам Рамката 4Е. Без сомнение, постојат и други луѓе кои имаат изградено некаква рамка која добро функционира во градењето на победничките тимови. Меѓутоа, јас дојдов до сознание дека оваа рамка е проверено делотворна во сите бизниси и сите граници.

Но, што всушност претставува таа рамка? Рамката всушност претставува збир од 4 критериуми врз основа на кои може да се евалуира талентот во еден бизнис. Сите тие критериуми започнуваат на буквата Е (на англиски). Ќе ги претставам накратко тие 4 Е критериуми.

Енергија

Првото Е се однесува на енергија (Energy). Прво што треба да побарате кај луѓето кои сакате да ги вклучите во Вашиот тим кој победува е енергија и тоа позитивна енергија. Луѓето со голема енергија се луѓе кои се движат 100 на час во околина во која сите се возат 20 на час. Тие се спремни да напредуваат и да работат за секој успех. Еве што Jack Welch вели за овие луѓе:

Луѓето кои имаат позитивна енергија вообичаено се екстровертни и оптимисти. Тие лесно покренуваат разговор и се спријателуваат со другите. Денот го започнуваат и го завршуваат полни со ентузијазам, а ретко се заморуваат. Не се жалат бидејќи работат, а сакаат да работат.

Енергизирање

Вториот критериум е енергизирање (Energizing). Освен сопствената енергија потребно е да имаат и способност и во другите да влеваат енергија и ентузијазам. Оваа способност е навистина важна за еден бизнис бидејќи повеќето луѓе ја губат енергијата со текот на времето па затоа луѓе со оваа карактеристика овозможуваат една квалитетна работна атмосфера во самиот бизнис. Еве што Jack Welch вели за овие луѓе:

Луѓето кои влеваат енергија можат да ги инспирираат членовите на тимот да се фатат за невозможното и во тоа ѓаволски да уживааат.

Срце – Храброст

Третиот елемент е да имаат срце, односно храброст (Edge) за да носат клучни одлуки. Не се потребни луѓе кои постојано ќе анализираат, а нема да донесуваат одлука во клучен момент. Секогаш треба да се пресече и да се донеса важна одлука. Еве што Jack Welch вели за овие луѓе:

Ефикаснисте луѓе со срце и храброст знаат кога е време да престанат да процеснуваат и да донесат тешка одлука, дури и кога немаат доволно информации.

Спроведување

Четвртиот критериум или пак 4-тото Е е Спроведување (Execute). Ова е и клучот за целиот овој модел бидејќи без некои резултати претходните 3 Е не се доволно корисни. Оваа карактеристика ги конвертира енергијата и одлучноста во вистински мерливи резултати. За оваа Е Jack Welch вели:

… можете да имате позитивна енергија, да влевате енергија и ентузијазам во другите, да донесувате тешки одлуки, но сепак да не стигнете до целта. Способноста нешто да се спроведе е посебна вештина. Таа подразбира дека личноста знае како одлуките да ги спроведе на дело и да ги турка се до нивна потполна финализација, надминувајќи ја отпорноста, хаосот и неочекуваните препреки.

Користете ги овие карактеристики за да успеете да изградите тим кој навистина победува.

post

Претприемнички Менаџмент – 10 Чекори

Отсекогаш постоела потребата претприемачите да имаат менаџерски активности, а во исто време менаџерите да превземат претприемнички активности. Овој тип на менаџмент, наречен претприемнички менаџмент е потребен и кај малите биниси и кај големите корпорации. Проблемот постои кај големите корпорации каде се јавува потреба од претприемнички дух кој ќе се бори со бирократскиот потенцијал во комапнијата. Кога еден стартап бизнис поминува во наредните фази од животниот циклус на бизнисите, растот на бизнисот е незибежен и поради тоа се јавува потреба од менаџмент.

Претприемачите се поврзани со зборовите како што се ризик, промена, недостаток на време, сонувачи, среќа… Но, сите овие зборови се сосема спротивни од зборот менаџмент.

Патување на еден Претприемач

Да поминеме набргу низ еден пат на еден претприемач:

  • Започнување на бизнис – Претприемач. Во оваа ниво од претприемничкиот пат претприемачот е превземач на ризик, иноватор, сонувач, стимулатор на промени… Тие немаат време за формализација и планирање на секој следен чекор кој како претприемачи треба да го превземат. Единствената работа за која се грижат е успехот на нивната идеја – бизнисот. Тие немаат време да ги менаџират сопствените и активностите на нивните вработени бидејќи се зафатени со желбата да го променат изгледот на светот со нивните идеи.
  • Мал Раст на Бизнисот – Претприемнички Менаџмент. Ова е периодот кога започнувањето или стартап периодот завршува и бизнисот започнува да расте. Во овој момент еден претприемач е сеуште сонувач, превзема ризик, стимулира промени и иновира. Како и да е, во исто време мора да бидне и менаџер. Во овој дел од патот тие имат се повеќе и повеќе вработени и поради тоа се јавува потребата од менаџментот. Но, оваа е ситуација кога еден претприемач може да ги контролира сите бизнис активности. Ова е претприемнички менаџмент.
  • Голем Раст на Бизнисот – Менаџер. Во овој дел од патот растот на бизнисот не може во целост да биде контролиран од претприемачот. Се јавува голема потреба од менаџирање во самиот бизнис. Важноста на иновација не е намалена, но еден претприемач не може да иновира и во исто време да менаџира со целиот бизнис. Оваа ситуација се нарекува претприемничка дилема бидејќи еден претприемач мора да избира помеѓу два различни патишта за неговата улога во бизнисот во иднина.

Кога е Вистинското Време да се Започне со Претприемнички Менаџмент?

Вистинското време за започнување со менаџирањето како надополнување на претприемничкиот дух во бизнисот е кога ќе се појави некој од следниве индикатори:

  • Бизнисот започнува да расте.
  • Бизнисот има повеќе вработени.
  • Се јавува потреба од мотивирање.
  • Се јавува потреба од контролирање.
  • Се јавува потреба од воспоставување на правила и процедури.
  • Се јавува потреба од екипирање.
  • Се јавува потреба од организирање.

Доколку еден или повеќе од овие индикатори се појават тогаш ние како претприемачи мораме веднаш да започнеме да размислуваме за имплементација на менаџментот.

10 Чекори до Претприемнички Менаџмент

10-те чекори кои се потребни за имплементација на претприемнички менаџмент се:

Чекор 1: Откривање на вистинското време за да се започне со менаџментот.

Чекор 2: Започни со делегирање на задачи кои не се значајни за растот на бизнисот.

Чекор 3: Започни да размислуваш како менаџер.

Чекор 4: Изготви правилници.

Чекор 5: Започни со организирање.

Чекор 6: Воспостави систем за контрола.

Чекор 7: Мери ја ефикасноста и ефективноста.

Чекор 8: Стимулирај ја иновацијата не само од тебе туку и од твоите вработени.

Чекор 9: Размислувај за стратегии и планови.

Чекор 10: Фокусирај се на промени и менаџирање во исто време.

post

Бизнис Органограм – Теорија наспроти Реалноста

За овој петок се одлучив малку за органограмот бидејќи како идеја ми дојде уште летоска пред август. Бидејќи се одлучив за овој напис за оваа недела идната ќе дојде најавениот за бизнис план кој ќе открие многу контроверзности во однос на „планирај го твојот бизнис план“ – еден поинаков поглед кон бизнис планот.

Но, да се вратам на органограмот. Органограмот или уште познат како организациски дијаграм претставува дијаграм кој ја отсликува структурата на бизнисот како и меѓусебните релации помеѓу различни делови во бизнисот и меѓусебните релации помеѓу луѓе. Органограмот се влече од систематизацијата – документ во кој се дефинирани работните места во бизнисот. Вообичаено во развиените земји кога бизнисите сакаат да менуваат нешто во органограмот и систематизацијата користат експерти од областа на организацискиот дизајн што претставува цела една наука. Но, кај нас согласно моето искуство сите се експерти од областа на организацискиот дизајн па се занимаваат со оваа работа.

Имав проблем со еден правник по струка кој беше водач на работна група за изработка на нова систематизација. Не можете ни да замислите на какви проблеми налетав. Да зборуваш а да не те разбира некој. Ти велиш матрична структура ваква реорганизација, такво позиционирање ама џабе. Човекот си го отворил службениот весник и вели според член тој и тој треба вака и вака. Си ги „тумачи“ членовите како што си сака (Тоа е добро со законите, а и нашите законодавци секогаш ги прават да има простор за „тумачење“). Но, таа работна група можеби во изменет состав и ден денес работи на истата систематизација (веќе 3 години) и кога ќе сработат нешто ништо чудно да полетаат во вселената. Но, приказните настрана, целта ми е друга со овој напис.

Органограмот е важен дел кај бизнисите кои веќе се прошириле и растат, бизнисите кои веќе имаат оформено или се во фаза на оформување на различни одделенија, сектори, групи итн. Преку органограмот ќе се знае кој со кого комуницира. Па така претприемачот со помош на некој експерт ќе направи квалитетен органограм како на сликава:

Organogram

Но, всушност реалноста ќе биде нешто слична како на оваа слика:

И овој приказ на сликата можеби е премногу едноставен во однос на реалноста. Зошто вака? Еве некои причини:

  • Роднински врски – комуницираат и надвор од работата
  • Пријателски врски – комуницираат и надвор од работата
  • Социјални врески – Комуницираат преку некој социјален медиум.

Но, понекогаш овие врски може да предизвикаат навистина голем проблем. На, пример Бојана од Набавка е навистина квалитетен работник. Со своето залагање и знаење успева да дојде до висока позиција. До сега заради нејзината квалитетна работа бизнисот има заштедено милионски суми. Но, Зоран е вработен во нејзината служба и е во роднинска врска со Горан – претприемачот. Па Горан почесто комуницира со него без да ја извести Бојана. Ова може да предизвика револт кај Бојана која може да побара друга работа и да си замине од бизнисот. Тоа би била огромна загуба за бизнисот бидејќи во неа се вложени и пари и време за да стане тоа што е. Конкуренцијата ќе ја земе како готов производ.

Затоа е потребно да се внимава кога се крои организациската структура на бизнисот и доносите во неа. Личните чувства кон некого треба да се изостават.

Едно нешто треба да знае секој претприемач:

Секогаш најдобрите работници ќе бараат начин да си отидат заради барање на подобри услови. А, секогаш најлошите работници ќе истрпат се бидејќи нема друго место кај би работеле.

post

МЕНАЏМЕНТ ВЕШТИНИ – ПРЕГЛЕД

ManagerialSkills1 Би продолжил со менаџментот како наука и пракса. Во еден од претходните постови (менаџмент и знаење) пишував за тоа како претприемачот олека но сигурно еден ден ќе мора да стане менаџер. Ова се случува уште кога ќе има барем уште еден вработен освен претприемачот. И тогаш всушност ќе започнат да се чувствуваат менаџерските проблеми. Менаџментот не е едноставна задача. Бара знаење и пракса. Затоа и постои хиерархијата и искачувањето по неа. Не постои човек кој веднаш по излегување од училиште или факултет ќе може да дојде до одредена врвна менаџерска позиција.

Во овој напис би се осврнал на трите основни менаџерски вештини како и нивната потреба во однос на пирамидално-хиерархиската позиција. Кога студирав имав предмет основи на менаџментот. Мојот професор Тодор Кралев, кој подоцна ми беше ментор за дипломска и магистерска работа одеше низ училницата и прашуваше кои се тие вештини кои треба да ги поседуваат менаџерите и која вештина е најпотребна за која позиција (прволиниски менџери, средни менаџери и врвни менаџери). Од тогаш ми се врежаа во главата тие основни вештини иако денес читам дека некои автор велат дека има и други вештини.

Што се тоа менаџерски вештини?

Наједноставно кажано вештина претставува знаење да се извршуваат некои активности или задачи. Ова знаење се учи или пак се стекнува со практично изведување на тие ативности. Значи вештината се стекнува со учење и искуство.

Постојат многу дефиниции за вештини кои велат дека тие се еден вид на талент. Талентот претставува лична дарба или вродена вештина на одредена личност. Не може секој да биде уметник. Вообичаено уметниците имаат вроден талент, кој потоа со одредена едукација го развиваат преку усовршување на уметничките вештини.

Значи вештините може да се стекнат со учење, но талентот не може да се научи. Во секој случај талентот и вештините се надоврзуваат еден на друг и создаваат личност која има одредена вештина за нешто.

Кога станува збор за менаџерска вештина тоа се вештини кои се употребуват од страна на менаџерите, а кои овозможуват одржување на ефективност и ефикасност кај луѓето во извршување на работните задачи. Значи менаџерите треба да имаат вештини со ки ќе ги управуваат луѓето и технлогијата со цел да се постигне ефективно и ефикасно исполнување на работните задачи пред вработените и бизнис целите на компанијата.

Три основни менаџерски вештини

Robert Katz идентификува три типа на вештини кои се суштински за успешен менаџмент:

  • Технички вештини
  • Концепциски вештини
  • Човечки вештини

Технички вештини

Како што ни кажува самото име технички вештини се вештини во однос на техниката за изведување на задачите. Значи не мора да значи дека станува збор за вештина за работа на машина како техничка вештина. Техничка вештина може да биде и знаење од продажба. На пример, човек од продажба ќе стане менаџер на продажен тим. Тој има познавање на продажбата од сите аспекти. Тој стекнал искуство од продажбата, се едуцирал за продажбата и има технички вештини од продажба, па така може да стне менаџер на продажен тим.

Техничките вешти ни се најпотребни за најниските нивоа на менаџментот, додека за врвниот менаџмент може да бидат малку или пак воопшто потребни.

Концепциски вештини

Концепциските вештини претставуват способност или знаење на менџерите да размислуваат абстрактно, односно да ја гледаат целината преку анализа и дијагноза на различни состојби и да ја предвидат можната идна состојба на бизнисот во целина. Зошто е потребна оваа вештина? Како прво еден бизнис е составен од повеќе бизнис елементи како што се продажба, финансии, маркетинг, производство… Сите овие бизнис елементи имаат различни цели дури понекогаш и сосема спротивставени, на пример маркетинг и производство. Овие вештини на повисоките менаџери им помагаат да гледаат надвор од поединечните цели на бизнис елементите и да донесат одлука која ќе овозможи исполнување на севкупните бизнис цели.

Концепциските вештини се најпотребни за врвните менаџери, нешто помалку за средните менаџери и најмалку или можеби воопшто за прволиниските менаџери.

Човечки вештини

Човечките вештини претставуваат знаење на менаџерите да работат со луѓето. Најважната рбота на менаџерите е работа со луѓе. Без луѓе нема и менаџемент ни менаџери. Па така со овие вештини се овозможува лидерството на менџерот, мотивирање на вработените, ефикасно и ефективно искористување на човечкиот потенцијал во бизнисот. Ова се едни од најважните вештини за менаџерите.

Човечките вештини се подеднакво потребни на сите нивоа на менаџментот, како на прволинискиот и средниот менџмент така и за врвниот менаџмент.

****

Ова се основните менаџерски вештини кои се навистина потребни за успешен менаџмент. Некои автори претставуваат и други вештини кои во секој случај кога подобро размислам би се вклопиле во овие како основни. Така на пример на едно место прочитав за набљудување како посебна менџерска вештина која допринесува кон зголемување на лидерството. Сепак набљудување може да се стави како дел од човечки вештини каде се споменува мотивирање и лидерство или пак контролирање како една од функциите на менаџментот.

Или пак вештина за донесување на добри одлуки. Оваа вештина може да се подели во концепциските вештини и техничките вештини. Во концепциските заради донесување на одлуки на врвно ниво кои ќе бидат во насока на спроведување на сратегии и тактики како и исполнување на бизнис целите. Во технички ќе бидат заради донесување на добри одлуки кои се од техничка природа.

Значи овие три вештини се потребни за да имаме добар менаџмент. Затоа доколку започнувате со бизнисот подгответе се колку што можете побргу за техничките и човечките вештини. Додека концепциските вештини ќе ви бидат потребни доколку Вашиот бизнис навистина стане успешен и ќе имате голем број на вработени, а секако дека цел вие да изградите успешна бизнис империја пожелно е да се подготвувате и за овие вештини.

post

ЕДНО ПИСМО СКРАТЕНО ЗА ЕДНА ВИСТИНА

arrow8

Овој напис е поврзан со еден претходен напис за бирократија во организациските системи. Ова писмо беше мој последен обид да организацискиот систем во кој што работев да добие квалитетна база на податоци со што би се зголемила ефикасноста и ефективноста на истата. Но за жал како такво не отиде заради некои непознати или пак познати причини. Целта на овој напис е да се покаже разликата помеѓу претприемничка организација и бирократска организација. Во претприемничка организација проблемите се решаваат со отвореност, а не со затвореност. Доколку искрено не се потенцираат проблемите нема успешно решавање на истите.

Еве какво беше подгтвеното писмо кое не отиде како такво туку цензурирано за следниве реченици:

  • Знаејќи дека досегашните Ваши нови верзии на системот беа полоши од претходните неможеме во целост да бидеме уверени во Вашите намери за испорака на квалитетно решение.
  • За ваше информирање ефективност претставува да се прават правите работи, додека ефикасноста работите да се прават на прав начин. Во вашиот случај вие не испорачувате ниту ефективност ниту ефикасност, а се трудите само да не убедите дека Вашето решение е она што е најдоброто за Вас, притоа заборавајќи за функционалните потреби на нашиот организациски систем.
  • Едно Ваше решение при секое снимање не враќа назад од почеток. Ова претставува губење на непотребно време. Уште по втората Светска војна јапонците воведуваат една техника наречена 7W за исфрлање на се онаа што претставува ѓубре (waste) и непотребно во организацискиот систем а со што организацискиот систем ќе се направи да биде поефикасен и поефективен. (За 7W зборувавме во делот за методи и техники користени од KAIZEN)
  • Секој нов систем особено IT систем треба да се прилагоди на функционалните потреби на организацискиот систем кој ќе го користи, а не организацискиот систем да ги прилагодува своите функции на IT системот. Ова е основното правило доколку сакаме успешен проект.

Ова беше само дел од тоа фамозно писмо кое е скратено за една вистина. Но, добро тоа е карактерисиката на бирократските организациски системи, кои доколку не се финансираат од граѓаните нема ни да постојат – ќе пропаднат.

post

БИРОКРАТИЈА – УНИШТУВАЧ НА ОРГАНИЗАЦИСКИ СИСТЕМИ

Секој бизнис претставува или за одреден период ќе стане организациски систем. Организациските системи претставуваат сложени системи. Тие се составени од различни типови на системи. Интересно е што успешните бизниси мора еден ден да станат организациски системи. Некои побргу, некои подоцна. Организацискиот систем бара зголемување на човечки ресурси, но бара и зголемување на структури, правила и процедури.

Bureaucracy Од друга страна бирократија се дефинира како формални организациски структури, правила и процедури. Целта на овие структури, правила и процедури е да се избегне хаосот. Но, од друга срана секоја бирократија допринесува за уништување на претприемништвото. Правила, правила, да би ме удавила или кичму савила и скроз пошашавила! Ова е извадок од една песна на Рибља Чорба. И навистина запрашајте се колку тие правила може да ви ја спречат креативноста, да ви го уништат моралот и да ве наведат да се откажете од нешто што го мислите и што е квалитетно а заради тие правила не можете да го остварите. Тоа навистина претставува кршење на кичма или ваше лично кршење.

Исак Адижес во едно од неговите дела (Management/Mismanagement Styles) за бирократските менаџери вели дека се најзаинтересирани за тоа како работиме, а не ги интересира што работиме. И така доаѓаме во состојба да работиме се и сешто, а притоа да бидеме неефективни и неефикасни. Бирократите се обидуваат работите да ги изведуваат на прав начин – ефикасност. Но, каде е ефективноста. Дали може ефективност без ефикасност и обратно. Може, но придобивките за организацискиот систем ќе бидат 0. На ваков начин бирократската организација (бизнис) ќе биде насочен на тоа како луѓето ги изведуваат работите, притоа заборавајќи на тоа што работат тие луѓе (Види 80/20 правило или пак 80/20 правило наспроти ефективност и ефикасност). Значи бирократската организација е насочена кон ефикасноста, а ја заборава ефективноста.

Заради горенаведеното, бирократските организации се голем произведувач на неефективни менаџери, а со тоа и неефективни вработени. Ова е поради фактот што вработените сакаат да се приближат кон таквите менаџери и да станат исти како нив, а преку таквото однесување можеби ќе си го купат мирот или пак унапредувањето. Сето тоа води кон смрт на организацијата или бизнисот, фаза старост од животните циклуси на бизнисите. Но, бизнисите може и порано да влетаат во една ваква фаза, што секако не е добро.

Имав искуство со една странска консултантска компанија која има традиција од 175 години. И замислете изгубив една година за една иста работа и пак резултатот лебди некаде во воздух, а не можеме да го дофатиме. И на крај сватив дека тие немаат поим што значи да си ефективен и ефикасен. (Денес пишував едно писмо до нив и се обидов да им објаснам што е тоа ефективност и ефикасност, но ми беше цензурирано најверојатно поради политички причини.) Добро, македонче треба да премолчи пред странските големи консултанти. Јас сум и ќе бидам МАКЕДОНЕЦ,  не македонче и затоа сум среќен што излегов од една таква бирократска организација.

Еве ги поминувам првите часови како некој кој бил и веќе не е во една бирократкса организација (или поточно кажано мртва организација, организација без душа). Се чувствувам слободен. Се чувствувам препороден. И ова поради тоа што можам да креирам, да спроведувам идеи без да размислувам за правила и процедури и еден куп бирократски (читај неспособни) менаџери. Од прв ден во таа организација бев потиснат со правила и процедури. И сето тоа поради бирократија. Таа бирократија доведе еден куп на менаџери кои само за една година направија еден куп на упатства без да размислат на практичната примена на истите (ја заборавија оперативата). Но, кој губи?

Организациски систем во кој најкарактеристичен елемент е бирократијата не може да опстане долго. Зошто? Не произвдува резултати, нема нови идеи бидејќи претприемништвото (интрапретприемништвото) е потиснато, а значењето на правилата и процедурите како и казнувањето на оние кои ќе ги прекршат води до една состојба во која колегијалноста и групната работа се сведува на 0. Ваквите организации може да опстанат само доколку имаат многу пари и тоа се додека не се потрошат тие пари. Но, владините институции како oрганизациски системи кои се најбирократски нема да пропаднат бидејќи се финансираат од буџетот (читај парите на граѓаните). Секако дека таа организација нема да се доведе до смрт.

Затоа како претприемачи мора да внимавате на правилата и процедурте. Тие се добри, но нивно преголемо нагласување може да доведе до појава на преголема бирократија во организацијата.

post

МЕНАЏМЕНТ И ЗНАЕЊЕ

Менаџментот прераснува во се покомплексна наука. Работа со луѓе претставува најубавата но и најтешката работа. Како се преминува од едно во друго ниво од ќивотниот циклус на бизнисите се менува и потребата претприемачот се повеќе да станува менаџер. При започнување со бизнисот на претприемачот нема да му е потребно знаење од менаџментот бидејќи секој стартап на бизнис е или само со претприемачот или пак со уште еден до двајца вработени. Како што бизнисот расне и се зголемува бројот на вработените така и потребата од знаење за менаџментот ќе расне. Менаџментот значи управување со бизнис ресурсите (човечки, финансиски, материјални, производствени итн).

Management Но, како се движи и потребата од знаењете за менаџментот? Каква е структурата на потребното знаење за менаџерите? Ова се навистина важни и значајни прашања од областа на менаџментот. Да видиме првин каква е потребата од менаџментот при движењето низ животните циклсуи на бизнисите:

  • Фаза сонување. Во оваа фаза воопшто нема потреба од знаење од менаџментот. Тука претприемачот само сонува, анализира и размислува за она што планира да го превземе. За овие активности менаџментот не е потребен.
  • Фаза започнување. Воопшто нема потреба од знаење од менаџментот или пак постои сосема мала потреба. Воопшто нема да има потреба доколку во фазата започнување претприемачот влегува сам како индивидуалец. Тогаш претприемачот е се во едно личност. Нема вработени, нема ни менаџмент. Доколку има неколку вработени во ова фаза тогаш сепак ќе постои одредена потреба од знаење од менаџментот. Оваа знаење особено ќе се однесува на лидерската функција како и функцијата на мотивирање. Многу е важно претприемачот во оваа фаза да знае да ги мотивира вработените како побргу би се поминало во наредната фаза.
  • Фаза проблематичен период. Во овој период за првпат ќе се јави поголема потреба од менаџментот. Во оваа фаза кога бизнисот започнува да расте, апетите на претприемачот стануваат се поголеми и поголеми, се јавува потреба од зголемување на вработени бидејќи претприемачот не може се сам да работи, а финансиите уште не се стабилни навистина потребата од менаџментот е повеќе од потребна. Токму овој период кога претприемачот од претприемништво ќе се свртува кон менаџментот може навистина да биде доста проблематичен. Претприемачите ќе мора да ги управуват вработените, да ги следат нивните перформанси, да ги мотивираат, да планираат, да го екипираат бизнисот со квалитетни вработени а од друга страна да водат сметка за финансиските, материјалните, информациските и останатите ресурси.
  • Фаза лудување. Оваа е фаза каде без цврст, стабилен и мудар менаџерски стил бизнисот може да пропадне. Потребата од менаџментот се зголемува се повеќе и повеќе што поради нормалниот раст на бизнисот што поради претераното ширење во подрачја кои бегаат од основите на бизнисот од времето кога е планиран. Продолжува потребата од планирање, организирање, екипирање, мотив ирање и контролирање. Ова всушност претставуваат функции на менаџментот.
  • Фаза озбилност. Во оваа фаза претприемачот веќе станува вразумен менаџер со соодветно искуство. Основната задача му е менаџирање на бизнисот и вработените во него. Планирање мора да постои заради енергизирањето кое му е потребно на бизнисот за да не навлезе во фазата на старост. Токму затоа во оваа фаза менаџментот како знаење ќе му биде најпотребен на претприемачот.
  • Фаза старост. Е тука се поставува прашање дали може менаџментот да функционира. Менаџментот како знаење е потребен особено заради спроведување на крупни организациски промени. Инаку како потреба се јавува внесување на претприемничкиот дух во бизнисот како би се донела нова енергија која ќе го врати бизнисот во претходната фаза. Можеби преголемиот менаџмент заборавил да менаџира па станал едноставно контролор на правилата и процедуите. Тука е изгубено планирањето, мотивирањето, екипирањето, организирањето, а за лидерството и да не зборуваме.

Значи како поминуваме од една во друга фаза од животниот циклус се повеќе и повеќе на претприемачот ќе му бидат потребни менаџерските вештини. Овие вештини ќе имаат за цел да ги стабилизираат преголемите пореметувања, да вршат организациски промени заради подготвување за иднината и да ги мотивираат вработените за поголеми резултати.

post

АДМИНИСТРАЦИЈА КАКО 20 ОД 80/20 ПРАВИЛО

Да се навратиме малку на 80/20 правило. Секој бизнис има потреба од административни активности. Без разлика дали станува збор за мал, среден или голем бизнис, администрацијата може да биде една од клучните активности на претприемачот. Административната функција обезбедува поголема среденост на системот и помага да не настане хаос во самиот бизнис. Но, од друга страна ове административни активности не додаваат вредност на бизнисот, односно не обезбедуваат повеќе потрошувачи, не обезбедуваат поголем приход, не обезбедуваат профитабилност, не ја зголемуваат продажбата…

Доколку не се најде соодветно решение за админситративните работи претприемачот може да троши 80% од сопственото време на овие функции кои не додаваат некоја голема вредност на бизнисот. На ваков начин ќе му останат само 20% од времето на активности кои се иновативни и кои привлекуваат потрошувачи, а со тоа ја зголемуваат продажбата и приходот, а со тоа и профитот.

На пример, да извршиме една симулација. Да земеме дека еден претприемач со иновативна работа доведува до зголемување на продажбата за 10% доколку 20% од своето време го посвети на таа иновативна работа. Доколку посвети 40% од своето време на таа иновативна работа ќе овозможи зголемување за 20%, доколку посвети 80% од своето време на таа иновативна работа ќе овозможи 40% зголемување на продажба.

Сега да ги префрлиме овие проценти во парични средства. Доколку со 80% административни активности продажбата носи приход од 500.000 денари месечно, при состојба на посветеност на администрација од 20% приходот ќе биде 700.000 денари месечно. Ова е износ од 200.000 повеќе, што на годишно ниво значи 2.400.000 денари повеќе. Доколку стапката на профитабилност е да кажеме 10% ова ќе донесе профит во износ од 240.000 денари. Оваа сума за еден просечен мал бизнис е доста висока.

Многу често претприемачите прават грешка со тоа што се нафаќаат да ги изведуваат сите административни активности самите и на таков начин им останува многу малку време да бидат претприемачи. Овие претприемачи се повеќе администратори.

Затоа секој претприемач треба:

  1. Да ги одвои активностите кои додаваат вредност од оние кои не додаваат вредност
  2. Да делегираат колку што може повеќе од тие активности што не додаваат вредност на своите вработени
  3. Да ги пронајдат активностите кои не додаваат вредност а постои можност да користат outsourcing. Овој outsourcing ќе чини помалку од профитот што може да се добие.
  4. Да се насочат на активности кои додаваат вредност.
post

ТРПЕЛИВОСТ, УПОРНОСТ

Секој бизнис нема да може да носи профит од самиот старт. Можеби ќе бидат потребни 1-3 години да се почувствува сласта на профитот. Но и тогаш парите ќе бидат малку. Многу бизниси пропаѓаат заради разочарување на претприемачите. Тие очекувале повеќе пари уште од самиот старт. Но секој нов бизнис е исто како бебе. Вие како родител рчате се додека е бебе. Тоа не може да ве послуша да ви донесе нешто се додека не порасне и не почне да разбира. Така и новите бизниси бараат вложување на труд и пари се додека не застанат на нозе. Овој период може да биде краток (што е редок случај), но може да биде и подолг (што е чест случај).

Затоа едни од клучните фактори за успех на претприемачите е трпеливоста и упорноста. Како претприемач морате да бидете трпеливи и да знаете дека вашиот бизнис е нов и не им е познат на потрошувачите. Како нов претприемач мора да знаете дека мора да бидете упорни и да не се откажувате по првата сопка. А, сопки ќе имате. Овие сопки можат да бидат во вид на потребни фнансии, во вид на напади од конкуренти, во вид на изгубени зделки…

Морате да бидете трпеливи со вашите маркетинг кампањи и да ги следите за да продолжите со оние кои даваат допринос во зголемување на продажбата. Морате да бидете упорни со вашите маркетинг кампањи, бидејќи само преку добар маркетинг ќе привлечете внимание. А, внимание ви е потребно. Запомнете дека сеуште сте нов во бизнисот. Морате да бидете и трпеливи и упорни за менување на навиките на вашите потенцијални клиенти. Тие досега биле клиенти на вашите конкуренти. Како ќе ве забележат, зошто да ја сменат навиката на купување?

Трпеливоста и упорноста на новите претприемачи е потребна заради тоа што:

  • бизнисот е нов и непознат
  • потребно е огромно количество на труд
  • слаб маркетинг или мал буџет за маркетинг
  • имате недостаток на финансии
  • постои можност од разочарување
  • страв за тоа дали ќе се постигне успех
  • доколку не сте трпеливи и упорни нема да го видите вистинскиот потенцијал на вашиот нов бизнис.