post

Дел 3: Методи и техники за Lean Startup

Започнување со раст Ова е третиот пост од Lean Startup и вовед во она што претставува. Претходно имавте можност да ги прочитате следниве наслови:

Веќе можеби забележувате дека Lean Startup не е методологија за која постојат чекори за примена на истата. Различни бизниси ќе бараат различен пристап. Различни индустрии ќе бараат различен пристап. Различни претприемачи ќе бараат различен пристап.

Пред да продолжам со презентирање на некои методи и техники сакам да напоменам дека и тука ќе користам аналогија од Lean Manufacturing. Уште нешто, различни бизниси ќе имаат и различни потреби за различни алатки кои ќе се применуваат.

  1. Методи и техники кои овозможуваат концентрација на вистинските карактеристики на производот или услугата при развојот.
  2. Методи и техники за елиминирање на расфрлањата кои се појавуваат во изведување на процесите. Се она што не допринесува во зголемување на употребната вредност се смета како расфрлање.
  3. Методи и техники кои овозможуваат брзи реакции на променетите барања на купувачите.
  4. Методи за намалување на времето на промена на стратегија или бизнис моделот.
  5. Методи за брзо откривање на проблемите во бизнисот кој се развива.
  6. Методи и техники за стандардизирање на операциите.
  7. Методи и техники за континуирано подобрување од мали групи и системи за предлози.
  8. Методи и техники за подобрување на квалитетот.

Значи ова се основите за она што е потребно. Но, ајде да презентираме и некои конкретни методи и техники базирани на Lean Manufacturing а кои може да се искористат и во Lean Startup:

  1. 5S.Ова е алатка која се однесува на организирање и одржување на работното место. Името на алатката е составено од 5 јапоснки збора кои започнуваат на S:
    • Seiri што значи одвојување и отфрлање на се што е непотребно на работното место (во случај на стартапи од производот или услугата кои се развиваат)
    • Seiton што значи да се среди и означи се она што ќе остане на работното место после Seiri (во наш случај што ќе остане да се дизајнира во производот)
    • Seiso што значи да се врши дневно чистење и прегледување на работното место (дневно следење на потребите за карактеристики на производот/услугата)
    • Seiketsu што значи да се направи дневно чистење и прегледување на работното место да стане рутинска пракса (рутинизација на процесот на подобрување на производот/услугата)
    • Shitsuke што значи да се мотивираат луѓето за да го одржуваат средено работното место, односно да се стандардизираат претходните 4 чекори со што ќе се добие процес кој никогаш не завршува (стандардизација).
  2. Poka Yoke. Poka Yoke претставува јапонски збор за избегнување на грешките во работењето, односно работење без грешки. Оваа техника е насочена кон целосно елиминирање на грешките кои може да се појават во самиот процес.
  3. Балансирање на работата. Оваа техника има за цел да доведе до балансирање на работата на целата организација и особено развојот на бизнисот согласно барањата од пазарот.
  4. Kanban. Оваа техника претставува одреден систем за дополнување, односно дополнување на потребните карактеристики во вистински потребната количина и во вистинско време. Аналогијата може да се користи во повеќе процеси при дизајнирање на еден нов бизнис.
  5. Статистички методи и техники како за анализа на купувачи, така и за анализа на самиот процес заради подобрување на квалитетот и секако работа без грешки.

Ова се само дел од сето она што може да се користи. Секако, некои од овие, а можеби и некои кои воопшто не ги споменав тука ќе бидат разработени во теорија на бизнис идеи.

Што е она што сакам да го покажам преку овие три поста во серијал?

  • Lean Startup не е техника или метода или алатка, туку филозофија на започнување на бизниси.
  • Lean Startup користи методи, техники и алатки за имплементација, но тие сеуште не се прецизно дефинирани и не може да се земе темплејт за секој бизнис.
  • Lean Startup се базира на учење од купувачот исто како и производниот систем на Toyota, и за таа цел користи разни методи и техники не базирани на интуиција, туку на научно докажани математичко-статистички модели.
  • Како што забележувате, доколку сте ја прочитале книгата Lean Startup во овој серијал презентирав сосема поинаков пристап, но суштински воопшто не се разликува од она што е презентирано од страна на Eric Ries во книгата.  Затоа што ја користев аналогијата на Lean Manufacturing, Lean Management, Lean Thinking… А, на нив се базира и Lean Startup.
  • Lean Startup допрва треба да се проучува и докажува на научна основа. За ова се доказ и повеќето магистерски и докторски дисертации на универзитетите во развиени земји. Главниот проблем на кој се однесуваат овие научни истражувања се на откривање на кога, што и како врз основа на практицирање на оваа филозофија во пракса. Се бараат врски и корелации помеѓу успешни и неуспешни бизниси врз основа на она што користеле во развој на нивниот бизнис. (Добро подрачје во кое треба да се насочат и нашите универзитети).
  • Секако, за крај ова не е комплетно. Ова се само основи. Ќе зборуваме повторно, тука на претприемач.
post

Дел 2: Основни карактеристики на Lean Startup

Задачи пред започнување на бизнис Во претходниот наслов за Lean Startup и што всушност претставува навлеговме во историска појава и ја трансфериравме дефиницијата за Lean Management во Lean Startup.

Тука ќе направиме обид преку дефиницијата која ја презентиравме да ги извлечеме основните карактеристики на Lean Startup.

Пред да започнеме, да се потсетиме на дефиницијата и тука:

Lean Startup претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси при започнување на бизнис и дизајнирање на производ/услуга со цел да се намали времето од идеја до успешен бизнис преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во градење на бизнисот и производот или услугата и вклучување на оние карактеристики во производот/услугата кои што се прифатливи од купувачите со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Да ги извлечеме основните карактеристики од дефиницијата:

  • Коктел на концепти, техники, алатки и идеи за континуирано подобрување во стартап фаза.
  • Намалување на времето од идеја до реализација на производот и доставување во рацете на купувачите.
  • Елиминирање на расфрлања кои не додаваат вредност.
  • Дизајнирање на производ или услуга кој е потребен на купувачите и за кој се спремни да платат определена цена.

Во идниот дел од овој серијал ќе презентираме некои концепти, техники и алатки кои може да се користат од страна на Lean Startup, а тука ќе се задржиме на останатите 3.

#1 Намалување на време од идеја до реализација

Lean Management оди со претпоставката дека само 5% од времето помеѓу нарачка и испорака е време во кое се додава вредност.

Lean Management време

Фокусот е на трите времиња кои не додаваат вредност со цел да ги елиминира сите расфрлања кои се јавуваат во бизнис процесите со тоа што ќе се подобрат тие процеси кои учествуваат во креирање на тие времиња за да се обезбеди нивно намалување, а со тоа и намалување на вкупното време од нарачка до испорака.

Итото се случува и при започнување на бизнис. Тој процес е составен од две времиња, време кое додава вредност на бизнисот и време кое не додава вредност на бизнисот.

Нема да навлегувам во прецизно дефинирање на времињата кои не додаваат вредност затоа што тука се повеќе и дел од нив ги опфативме или опфаќаме во теорија на бизнис идеи која ја развиваме оваа година тука на претприемач.

Lean Startup време

Што е она што додава вредност при започнување на бизнисот (Напомена: ова се елементи дефинирани од страна на авторот, а дизајнирани врз база на практична работа со клиенти и долгогодишно проучување на проблематиката):

  • Дефинирање на вистински проблем
  • Дефинирање на идеален купувач, односно целен пазар
  • Изработка на драфт верзија на бизнис модел
  • Развој на купувачи
  • Тестирање на хипотези
  • Промена на стратегија или модел
  • Повторно тестирање на новите хипотези
  • Градење на основните бизнис системи (не непотребни, туку само оние најпотребни за нормално функционирање на бизнисот)

Во секој од овие елементи кои го дефинираат времето кое додава вредност има повеќе поделементи или одредени преклопувања со нареден елемент. Се останато, претставува или пак може да претставува време кое не додава вредност. На пример, погрешен пристап е започнување со бизнис план кој во себе содржи елементи кои ниту се потребни во оваа фаза, ниту пак можат да бидат прецизни и помогнат во развојот на бизнисот.

#2 Елиминирање на расфрлања кои не додаваат вредност

Бидејќи знаеме дека имаме времиња кои не додаваат вредност, знаеме и дека постојат расфрлања кои го попречуваат содветниот развој на бизнисот. Во Lean Manufacturing од страна на Toyota се користи една методологија наречена како 7W (Waste – ѓубре, рафрлање) кои настануваат преку:

  • Претерано производство
  • Чекање
  • Транспорт
  • Процесот на обработка
  • Складирање
  • Непотребни движења
  • Производство со грешки

Овие 7 расфрлања се дизајнирани за производствена компанија. Кога станува збор за Lean Startup потребна е нова класификација на расфрлањата кои може да постојат во оваа фаза, но едно е сигурно, нема да се 7 туку многу повеќе.

#3 Дизајнирање на производ кој решава вистински проблем со цена за која купувачите се спремни да платат

И овој дел кога станува збор за една од основните карактеристики на Lean Startup не е нешто нови и потекнува од страна на принципите развиени во Toyota.

Основата е во определување на цената која што е спремен да ја плати купувачот и потоа врз основа на тој податок се прилагодуваат трошоците на останатите бизнис процеси (дизајн, инженерство, набавка, производство, продажба). Во овој случај најважно е да се изврши реална проценка за тоа колку купувачите се спремни да платат за тој производ (да се определи целната цена). Со пресметаната целна цена (target price) се определува со колкави средства купувачот влегува во горенаведените бизнис процеси. Со вакво размислување оваа филозофија врши промена на основната економска формула од:

ТРОШОЦИ + ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ

во

ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ – ТРОШОЦИ

Математички гледано ова се исти равенки, но во суштината на работењето на бизнисите даваат сосема различни ефекти. Втората формула вели дека ништо не треба да се развива или отпочнува доколку купувачот тоа не сака да го плати. Карактеристично за оваа филозофија е тоа што цената на производот ја определува корисникот на тој производ.

Сега, искуствено гледано постојат многу бизниси започнати кои не успеале да ја прилагодат цената врз основа на купувачот. Во Lean Startup дури и во фазата на истражување и дизајнирање на купувачите се предлага да се оди со наплата на цена, се со цел да се види дали некој е спремен да плати пари, и во колкав износ и за кои се карактеристики за она што се развива. Па дури постојат и реални примери за развој на производ (производ кој сеуште не е финален) во фаза на тестирање да се наплаќа (примерите кои ги знам се во делот на онлајн бизниси). Целта е една: да се опипа пулсот на пазарот уште во оваа фаза за определување на цената.

Ова нешто не се постигнува со бизнис план, каде за да го подготвиш (на традиционален начин) ти е потребна цена.

Останати постови од серијалот:

post

Дел 1: Lean Startup – Што всушност претставува?

Благодарение на Eric Ries добивме едно сосема ново движење, нова филозофија или нови основи на нови научни принципи за претприемачите, односно бизниси во стартап фаза, наречена како Lean Startup. Од негово лично искуство проследено со проучување и на други принципи особено принципите кои се применуваат во производството а кои дале резултати се поставени тие основи или темели. Но, сепак не започнува се тука.

Уште пред да излезат идеите за Lean Startup, Steve Blank, професор на Stanford University, ја напиша една од најдобрите книги за претприемачи насловена како The Four Steps to the Epiphany која едноставно ги воспоставува темелите на моделот за развој на купувачи. Терминот развој на купувачи е искован од страна на Steve Blank и го опишува процесот на паралелно добивање на повратни информации од страна на купувачите иако сеуште се развива производот. Ова значи, освен развојот на производот, паралелно се оди и со развој на бизнис и маркетинг функции. Четирите чекори за развој на купувачи тој ги дефинира како:

  • Откривање на купувачи
  • Валидација на купувачи
  • Креирање на компанија
  • Градење на компанија

Прашањето е што има тука за еден претприемач, односно што добива? Еден ваков пристап обезбедува:

  • Кратење на време за развој на производ, користејќи информации за она што навистина на купувачите им е потребно. Временската разлика од идеја до реализација може да биде многу помала.
  • Расфрлања преку инвестирање на време на активности кои не се важни се елиминираат, или доведуваат до минимум.
  • Трошоците се сведуваат на минимум за развој на бизнисот.
  • Цена на производот и/или услугата ќе биде онаа очекувана, односно оние кои потрошувачите се спремни да платат.

Но, и тука не е почетокот на Lean Startup. Основите се развиени во Toyota. Започнува некаде во 1937 година на минатиот век од човекот кој е основач на Toyota, Kiichiro Toyoda. Тој си поставил за цел да понуди автомобил за иста или пак пониска цена од конкурентите, но со подобар квалитет. Затоа тргнал од тоа колку е спремен купувачот да плати и спрема тоа вршел пресметки за развојните и производствените процеси. Уште тогаш, поради тоа што Toyota немала доволно ресурси кои би можела да ги вложува во поголем обем на производство, Kiichiro Toyoda барал да се штедат реурсите и во нивниот производствен систем да се произведат само толку автомобили колку што може да се продадат.  Тој често го користел поимот just-in-time (точно навреме).

Дали еден бизнис треба да тргне од купувачот во својот развој? Нормално дека одговорот е да. Дали еден стартап бизнис има доволно ресурси за расфрлања? Сигурно дека одговорот е не, доколку станува збор за претприемач кој за првпат се обидува да започне бизнис, бидејќи Eric Ries го дефинира стартап не само како започнување на нов бизнис туку и како дел од една поголема веќе востановена организација, она што го пишувавме во интрапретприемаштво.

По Втората светска војна новиот претседател на Toyota, Eiji Toyoda му дал задача на Taiichi Ohno кој бил шеф на одделението за машинска обработка,  повторно да ги разработи принципите на Kiichiro Toyoda. Во период од 15 години Ohno, со помош од производствено-техничкиот консултант Shigeo Shingo воведува програма за рационализација на производството која производствениот систем на Toyota го направил да биде еден од најефикасните системи во светот. Од таа практика може да се види целта на Lean производство:

  • Поврзување на нивото на производство со вистинските барања на потрошувачите
  • Континуирано подобрување на сите процеси во компанијата
  • Елиминирање на сите непотребни расфрлања (време кое не додава вредност на готовиот производ)

Врз основа на повеќето истражувања кои ги имам спроведено во изминатите 12 години за Lean Manufacturing, Lean Management и Lean Thinking јас го дефинирав како:

Lean менаџментот претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси во организацијата со цел да се намали времето од нарачката на купувачите до испорака на готовите производи преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во производствените и организациските процеси и произведување на онолку колку што може да се продаде со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Доколку ја сменам оваа моја дефиниција за стартапи би го добил следново:

Lean Startup претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси при започнување на бизнис и дизајнирање на производ/услуга со цел да се намали времето од идеја до успешен бизнис преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во градење на бизнисот и производот или услугата и вклучување на оние карактеристики во производот/услугата кои што се прифатливи од купувачите со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Очигледно нема да можам овој трансфер од принципите на Toyota да го трансферирам во Lean Startup во еден пост мора да произлезе еден серијал. Затоа и ќе продолжиме со:

post

Во бизнисот е обратно! Се гради од крајот кон почетокот!

Кратенки во бизнис Кога читате книга започнувате од првата страна и ја читате до последната. Или пак едноставно ако е здодевна се откажувате.

Но, кога станува збор за градење на бизнис од страна на еден претприемач, се започнува од сликата на крајот, односно од она како треба да изгледа веќе изграден бизнис.

Започнување на бизнис не е лесна работа, да се разбереме. Секој кој ќе ви каже дека тоа е едноставно во два до три чекори или нема врска со тоа што го зборува или нешто разбрал, но не доразбрал па “глупа тропости”.

Да, точно нема волшебно стапче кое во три чекори ќе го изгради вашиот бизнис, бидејќи започнување на бизнис претставува сложен процес кој комбинира повеќе научни дисциплини од една страна и повеќе персони од страна на претприемачот од друга страна. Вистинската комбинација на тие научни дисциплини заедно со вистинската комбинација на тие персони во еден претприемач е она што покажува дали еден бизнис ќе биде успешен или не.

Често пати започнувањето се базира на интуиција, која не дека е лоша, проблемот е што не е доволна за градење на бизнис.

Често пати се започнува без стратегија, односно одговор на прашањето што понатаму откако ќе започнам, па затоа повеќето претприемачи се наоѓаат во состојба од која не знаат како да излезат, или едноставно не знаат како дозволиле да се најдат во една таква состојба која се карактеризира со голем напор, фрустрација, незадоволство и едноставно ситуација во која сите се криви само не тој.

Често пати се започнува без вистински дизајн на бизнисот, кој всушност треба да ги даде основните системи кои треба да се изградат и имплементираат во текот на започнувањето, а на кои бизнисот ќе се базира и по завршување на стартап фазата. Едно нешто треба да биде јасно, бизнисот не се базира на претприемачот, или подобро кажано не се базира и не може да се базира во целост на претприемачот, туку на системите.

Зошто? Затоа што и самиот бизнис претставува систем.

Бизнисите претставуваат организациски системи. Овие системи се комплексни системи поради тоа што во исто време тие претставуваат:

  • Вештачки систем бидејќи го создава претприемачот (човек)
  • Сложен систем бидејќи во својот состав има повеќе компоненти
  • Динамички систем бидејќи за функционирањето на овој систем е потребно управување што доведува до менување на истиот со текот на времето
  • Стохастичен систем бидејќи не е прецизно позната наредната состојба која настанува како резултат на одредена акција на претприемачот или менаџментот
  • Отворен систем бидејќи врши размена на материја, енергија и информации со околината и
  • Нелинеарен систем бидејќи врската помеѓу влезот и излезот во и од бизнисот (системот) претставува нелинеарна равенка.

Гледаме дека бизнисот не спаѓа во категорија на само еден систем и токму затоа тој е комплексен. Токму затоа имаме и успешни и неуспешни бизниси. Токму затоа смртноста на новите бизниси е многу голема.

Дали еден ваков систем се гради во два до три па и пет или 10 чекори? Не верувам, иако може да се изгради, но статистичката потврда за смртност на бизнисот ќе продолжи да се докажува.

Затоа, кога се гради бизнисот мора да го имате крајот во главата, односно обликот, изгледот и составот на тој бизнис. Финта е да не пропуштите нешто во фазата на градење. Таа е многу важна, бидејќи подоцна каењето нема да помогне.

И да, оваа година ќе изградиме една теорија која ќе се однесува на започнувањето.

post

Која е твојата мисија?

Мисија Се чини толку едноставно, но толку многу работи зависат од една обична реченица која се нарекува мисија.

Не верувам дека постои компанија која нема мисија. Барем поголемиот дел од компании имаат посебна веб страна на нивниот сајт во кој ја наведуваат мисијата.

Не е проблем што ја имаат мисијата на веб сајтот, проблемот е суштински:

  • мисијата не ја отсликува реалноста на бизнисот и
  • значењето на мисијата е потценето.

Тогаш, зошто ни е мисијата.

Во бизнис план – содржина и резиме пред неколку години пишував за мисија како дел од бизнис планот. Но, изгледа требаше да обрнам особено внимание како посебни наслови.

Мисијата треба да го дефинира она што бизнисот сака да го работи за најмалку четири категории:

  • Потрошувачите
  • Вработените
  • Сопствениците
  • Општеството

Кажано со едноставни зборови мисијата претставува причина за постоење на бизнисот.

И сега го гледаме следново:

Мисија на XYZ  е да ги обезбеди најдобрите, најквалитетнтите, најсовршените производи и услуги од ABC индустрија за нашите купувачи.

Ова е една кратка верзија. Мисијата може да биде составена и од повеќе реченици, но повеќето се бла, бла, бла…

Често пати им го поставувам прашањето на претприемачите за кого? За купувачи велат. За кои купувачи? За наши купувачи велат. А, кои се ваши купувачи? И тогаш настапува вистински проблем. Било кој велат.

Тука не одам во останатите 3 категории, доволна е првата – купувачи.

Кои се твоите купувачи?

Дали доволно добро ги знаеш?

Се чини дека клучните прашања немаат одговор.

Пред извесен период дојдов до една структура на CRM база на податоци во која видов дури и смешни работи. таму имаше полиња кои се занимаваа со тоа дали има домашно милениче? Дали е тоа куче или маче? А бизнисот немаше врска со домашни миленичиња. Но, бизнисот сака да знае колку што може повеќе за своите купувачи.

Сакаш да излезеш во пресрет на нивните потреби? Мора да ги знаеш многу подобро. Кога ги знаеш подобро, специфицирај точно во твојата мисија за кого станува збор. Мисијата не е само за табе. Таа е и за сите останати во твојот бизнис, но и за сите од надворешноста на твојот бизнис.

Како дел од теорија на бизнис ќе одиме посебно во развој на купувачи и ќе видите зошто тоа е суштината на еден бизнис.

post

Теорија на бизнис идеи: Барај знаци наместо одговори

Досега во развојот на теоријата дојдовме до еден основен бизнис модел преку одговор на неколку прашања:

  • Кој има таков проблем?
  • Кој би можел да има таков проблем?
  • Какви решенија постојат во моментов на пазарот?

Развој на бизнис модел - Прва драфт верзија

Сеуште сме пред хартија или пред компјутер каде го дизајнираме моделот преку докажување на основните хипотези.

При одговор на тие прашања може да дојдеш до голем број на информации. Едно нешто е важно да го знаеш, секоја информација дури и да сметаш дека не е важна во моментов забележи ја во некоја интерна база на податоци.

Зошто?

Затоа што никогаш нема да можеш да дојдеш до сигурен одговор за тоа дека постои проблем на пазарот. Истото се однесува и за останатите хипотези. Ти бараш знаци, а не одговори кои никогаш нема да ги најдеш.

Ајде низ некој пример да го разјасниме ова со знаците и одговорите. Ќе го користам истите прашања.

#1 Кој има таков проблем?

  • Знак 1: Ти си имал таков проблем и затоа си дошол до таа бизнис идеја. Да, најчесто бизнисите се раѓаат преку сопствениот проблем на претприемачот. И тоа е еден знак. Иако велиме дека не е многу силен се додека не потврдиме дека освен тебе и некој друг има таков проблем, сепак постои веројатност дека ти не си ниту првиот ниту последниот кој го почувствувал тој проблем.
  • Знак 2: Некој од твоите блиски имал таков проблем. И ова е случај на знак, кој не дава одговор и доказ дека постои проблем на пазарот, но сепак е еден знак кој ни кажува дека и кај некој друг постои таков проблем.
  • Знак 3: Постои конкуренција која нуди решенија за слични или исти проблеми. Можеби и најдобар пример е овој пример, бидејќи самото постоење на конкуренција не ни кажува директно дека постои проблем, но индиректно кажува дека за таквите слични проблеми веќе некој се бори на пазарот, што значи дека веројатно поминал низ она низ што ти сега поминуваш.
  • Знак 4: На интернет се бара решение. Анализа на преку пребарувачите исто така дава знаци дека постои проблем, но доколку се бара решението.
  • Знак 5: На социјални медиуми се поставува прашањето. И ова е добар знак кој ни кажува дека постои таков проблем.
  • Знак 5: Си избрал неколку луѓе за кои сметаш дека имаат таков проблем и си ги интервјуирал. Овој знак е доста валиден, бидејќи директно преку интервју ќе докажеш дека постои проблем и ќе дознаеш нешто повеќе за тој проблем.
  • Знак 6: …

#2 Кој би можел да има таков проблем?

  • Знак 1: Трендовите на пазарот покажуваат дека во иднина повеќе луѓе ќе го имаат тој проблем. Добар знак, но не и целосен одговор, сепак трендовите се претпоставки.
  • Знак 2: При интервјуирање на потенцијални купувачи тие ти кажале дека и други може да го имаат тој проблем кога… Исто така знак кој ќе каже и дека постои проблем и дека ќе го имаат и другите.
  • Знак 3: …

#3 Какви решенија постојат во моментов на пазарот?

  • Знак 1: Постојат решенија, постои и проблем.
  • Знак 2: Некои карактеристики од тековни решенија се однесуваат на проблемот кој го анализираме. Доколку се утврди специјално дизајнирана карактеристика на некој производ која е насочена на решавање на проблемот кој го анализираме, тоа претставува знак дека постои проблем на пазарот.
  • Знак 3: Конкуренцијата е силна, значи дека постои проблем и пазарот е доволно голем (хипотеза 3). И ова е добар знак.
  • Знак 4: …

Ова е само како пример, во пракса ќе се добијат и анализираат повеќе знаци, тоа ќе го развиваме во нареден период. Она што е важно, а треба да го знаеш е дека не треба да бараш одговори, бидејќи нема да ги најдеш. Твојата задача како еден “ќе бидам” претприемач е да дојдеш до повеќе знаци, колку што може побрзо заради првичното докажување на хипотезите при развој на твојата бизнис идеја.

post

[Вежба] Која е целта на постоење на твојот бизнис?

Цел на постоење на бизнисот Да, дали знаеш точно која е целта на постоење на твојот бизнис?

Размисли малку, а целта на вежбата од оваа недела е следнава:

  • Доколку знаеш точно која е целта на постоење на твојот бизнис да размислиш и провериш дали таквата цел дава резултати дали е во согласност со времето во кое опстојува твојот бизнис.
  • Доколку пак не знаеш, едноставно да напишеш една реченица која ја определува целта на постоење на твојот бизнис.

Минатата недела напишав за причини заради кои се случува пад во растот. Најголемата причина е тоа што бизнисот не е дизајниран како што треба уште во раните фази на постоење, како би успеал лесно да се трансформира во време кога ќе се појават првите знаци на растот и така да го поддржи растот.

Можеби се прашуваш што има врска дизајн со вежбата за оваа недела. Но, дизајнот на твојот бизнис се и треба да се базира токму на целите на постоење на твојот бизнис.

Затоа, зошто постои твојот бизнис?

Пред да почнеш да размислуваш за оваа прашање сакам да наведам неколку препораки кои треба да ги користиш:

  • Прво, целта на постоење на твојот бизнис не е исто со целите на бизнисот. Целите на бизнисот се дел од стратешкиот менаџмент кои имаат за цел да дефинираат што треба да се постигне во наредниот период. Целите на постоење на бизнисот се основите на кои се потпира бизнисот и врз кои ќе се опредлуваат целите како дел од стратешкиот менаџмент.
  • Второ, целите на постоење на бизнисот може да бидат исти со години и треба да бидат исти. Успешни бизниси се базираат на цели за постоење кои се исти и по 100 години од постоење на бизнисот. Целите на бизнисот пак може да се менуваат годишно, месечно, па и неделно, дури и дневно. Затоа во оваа вежба размисли да поставиш цели кои ќе бидат валидни и по повеќе години, без разлика на технолошките или било кои други промени кои може да следуваат.
  • Трето, што е последна препорака, но и најважна е да започнеш од поглед на еден купувач. Бизнисот го дизајнираш така да биде една спрега меѓу твои лични цели и целите на твоите купувачи. Мора да започнеш од него.

Запомни дека она што ќе го напишеш треба да биде инспиративно, акционо ориентирано, движека сила за тебе и твојот бизнис, а од друга страна да биде трајно, односно вечно.

И секако, ако сакаш помош при оваа вежба напиши во коментарот до што си дошол и ќе добиеш одговор со препораки и совети од наша страна.

post

[Вежба] Дефинирање на хипотези и прва драфт верзија на бизнис модел

Ќе продолжиме со праксата секоја недела да предлагаме по една вежба за претприемачите.

Минатата недела вежбата се однесуваше на твоите пораки и можните склопувања на вистински зборови. Сепак ова е нешто што континуирано ќе се очекува од твојот бизнис, постојано тестирање и постојан избор на вистинскиот склоп од зборови. Оваа вежба е за сите претприемачи кои веќе имаат бизнис и за “потенцијални” претприемачи кои се во фаза на активирање на нивниот стартап.

Од друга страна, минатата недела беше и вовед во една теорија која ја нарековме теорија на бизнис идеи. Како референтни точки за вежбата за оваа недела ќе ги дадеме линковите до насловите кои ќе треба да ги прочитате:

Оваа недела обиди се да ја дефинираш твојата бизнис идеја и да започнеш со дизајн на драфт верзијата на твојот бизнис модел:

  • Опиши ја бизнис идејата преку проблем кој го решава.
  • Дефинирај ги сегментите на пазарот.
  • Опиши ги сегментите преку демографија, психографија и социографија.
  • Дефинирај ги потенцијалните сегменти на пазарот.
  • Дефинирај ги сегашните решенија на таков или слични проблеми на пазарот.
  • Дефинирај ги односите со купувачи и каналите кои се користат од сегашните решенија на пазарот.
  • Дизајнирај ја драфт верзијата на твојот бизнис модел.
  • Размисли уште еднаш за самото решение кое го предлагаш, за она што во моментов се нуди и за сегментите и нивните потреби.
  • Прилагоди го предложеното решение доколку сметаш дека треба да се прилагоди.
  • Внимавај особено на предностите и недостатоците на актуелните решенија кои се нудат на пазарот. Сите нивни предности нека бидат вклучени во твоето решение, додека сите нивни недостатоци избегни ги.
  • Прилагодувај доколку треба и неколку пати.

На крајот од неделата ќе треба да имаш една драфт верзија за бизнис модел како што е  прикажана на сликата подолу.

Развој на бизнис модел - Прва драфт верзија

Сподели го твоето искуство со нас, можеби ќе обезбедиме заеднички добри насоки за идниот развој.

post

Теорија на бизнис идеи: Хипотеза 1 – Постои проблем

Да продолжиме со развојот на теорија за бизнис идеи. Во претходниот пост насловен како бизнис модел во стартап фаза покажавме дека бизнис моделот е подобар избор во однос на бизнис планот за да започнеме со тестирање на хипотезите поставени пред бизнис идеите. Избравме и специфичен начин односно модел на дизајнирање на таков бизнис модел, а тоа е претставената методологија во Business Model Generation од Alexander Osterwalder и Yves Pigneur.

Сега треба да започнеме со првата хипотеза, односно работиме на докажување дека постои проблем кој нашата бизнис идеја може да го реши.

Значи, нашиот дијаграм е во следнава фаза и ние се наоѓаме во процесот на тестирање на поставените хипотези.

Теорија на бизнис идеи - Валидација на хипотези 1

Сепак се одлучивме да го избереме бизнис моделот како алатка која ќе ја користиме во процесот на тестирање на хипотезите. Затоа и ќе работиме на активностите кои треба да ги спроведеме заради дизајнирање на бизнис моделот и секако тестирање на хипотезите.

Теорија на бизнис идеи - Валидација на хипотези

Кога станува збор за првата хипотеза, односно постоење на проблем на пазарот следниот дијаграм ги опфаќа главните прашања преку кои треба да се размислува поставувањето на хипотезите. Мора да се започне со дизајнирање на одреден логичен редослед, а потоа истиот да се префрли во самиот дизајн на бизнис моделот.

Хипотеза 1

#1 Кој има таков проблем?

Првото прашање на кое треба да одговорите е кој се би можело да има таков проблем. Иако една бизнис идеја е резултат од препознавање на проблем од страна на претприемачот, кој всушност и лично го почувствувал проблемот, сепак не можеме да се базираме на лични искуства и на една таква претпоставка, бидејќи не е доволно да ни докаже дека проблемот освен кај претприемачот ќе постои и кај други луѓе на пазарот.

Затоа, добар пристап е да започнеме со бреинстормирање на сегментите на пазарот кај што мислиме дека ќе постои таков проблем.

При самото дефинирање на сегментите добро е да ги дефинираме и демографските, психографските и социографските карактеристики на секој од сегментите. Затоа мора да ги имаме на хартија описите на сегментите со нивните специфични карактеристики. Се што ќе направиме тука повеќе, ќе ни се најде во наредните фази.

#2 Кој би можел да има таков проблем?

Кога веќе размислуваме за сегментите кои го имаат тој проблем, не е лошо да размислиме и за потенцијалните сегменти, односно потенцијални купувачи кои во моментов немаат таков проблем, а би можело, односно имаат потенцијал да го имаат во иднина.

Целта на еден ваков пристап е да успееме да изградиме бизнис модел, кој како што ќе видите подолу во овој пост ќе служи како модел за сегашноста и иднината на нашиот бизнис. Од него ќе произлезат многу активности кои ќе треба да ги направиме, и колку поинформативна биде таа една страна толку подобро ќе можеме да се организираме самите нас, како и нашите ресурси кога ќе го развиваме нашиот бизнис.

#3 Решенија кои постојат во моментов?

Ние сме во фаза на проверка на хипотези, но и во фаза на дизајнирање на бизнис модел кој ќе биде предмет на тестирање. При самото дефинирање на сегментите преку првото прашање, веќе доаѓаме до некои докази дека постои проблем на пазарот. Бидејќи без да кажеме дека постои проблем не можеме ни да ги дефинираме сегментите. Значи веќе сме биле поттикнати да размислуваме во насока на докажување на првата хипотеза. Сепак тоа не е доволно, за да ја прифатиме хипотезата како доказ. Може да постои голем субјективизам во овој приод и фаза во која се наоѓаме.

Затоа треба да преминеме и кон една анализа на решенијата кои во моментов постојат на пазарот. Мора да се одговорат следниве прашања:

  • Какви решенија постојат?
  • Кој ги нуди?
  • Има ли интерес за тие решенија?
  • Кои се предности и слабости на тие решенија?
  • Какви се односите со купувачите?
  • Кои канали се користат од страна на тие решенија?

Најверојатно како еден претприемач веќе ги знаеш одговорите на овие прашање и доволно е само да ги наведеш одговорите. Но, она што е многу важно при одговарање на овие прашања е дека ќе добиеме уште една потврда дека постои проблем. Зошто? Затоа што доколку веќе се нудат слични решенија и има забележителен интерес за тие решенија претставува доказ дека постои таков проблем на пазарот.

Значи, со овој пристап веќе ја зголемуваме веројатноста дека постои таков проблем на пазарот, иако сеуште немаме цврст доказ за хипотезата. Сепак, во овој процес ќе продолжиме понатаму со докажување (во некој од наредните постови), но мора да напоменеме дека веќе сме блиску до самата потврда.

Сега, кога веќе ги имаме одговорите на овие прашања можеме да ги сместиме во дизајнот на нашиот бизнис модел како на сликата подолу.

Развој на бизнис модел - Прва драфт верзија

Значи, го имаме нашето предлог решение, кое е во фаза на развој и сеуште непотврдено, ги имаме сегментите како и потенцијалните сегменти кои се основа за идниот развој на бизнисот и имаме потврдени решенија кои постојат во моментов на пазарот како и односи со купувачи и каналите на дистрибуција на сегашните решенија. Забележувате дека она што го наведов претходно со користење на различни бои добиваме една квалитетна визуелизација за бизнисот кој го дизајнираме.

Веќе имаме доволно информации поставено во бизнис моделот преку кои ќе можеме да ги извршиме и првите прилагодувања на нашата бизнис идеја. Така да, решенијата кои во моментов се нудат како и односите и каналите на сегашните решенија може да ни дадат доста информации за сегментите на пазарот како за нивно прилагодување, така и за нивното дообјаснување или дозапознавање.

Бизнис модел - Развоја на драфт верзија

Од друга страна решенијата кои се нудат на пазарот како и нивните предности и недостатоци може да ни дадат идеи за дополнителен развој на нашето решение. На пример, да ги содржи сите предности како и досегашните решенија, додека да ги елиминираме сите недостатоци од досегашните решенија.

Бизнис модел - Развој на драфт верзија

Забележувате дека еден ваков пристап е доста едноставен и овозможува брзо визуелно поставување на хипотезата 1 и секако можните правци за целосно докажување на истата. Ќе продолжиме понатаму со уште некои активности кои ќе треба да ги спроведеме заради целосно докажување дека постои проблем на пазарот.

post

Што му треба на еден претприемач за успешно започнување

Овој пост ќе претставува еден вид на вовед и едноставно нафрлување на идеи за она што му треба на еден претприемач за започнување кои што ќе продолжиме да ги користиме во теорија на бизнис идеи, и тоа не било какво започнување туку успешно и само успешно започнување. Во постот насловен како за започнување во 2012 ти треба, наведов дека е потребно бизнис идеја, бизнис модел и бизнис план.

Ова е точно и редоследот може да биде ваков во секој случај. Но, како што навлеговме малку во теоријата на бизнис идеи и графикот до кој стигнавме вчера во постот насловен како бизнис план во стартап фаза прикажан на сликата подолу може да се јават повеќе проблеми.

Теорија на бизнис идеи - потврдеи хипотези

 

Овие проблеми произлегуваат поради фактите кои што оваа теорија ни ги кажува, а тие факти се следниве:

  • Бизнис идеја не е статички ентитет во теоријата, туку треба да се потврдат основните хипотези, а доколку не се потврдат таа мора да биде предмет на менување. Е, сега тоа менување може да биде мало, средно или големо прилагодување на основната идеја при што ќе се повтори процесот на проверка, или пак во некои крајни случаи може да биде целосно менување на бизнис идејата во еден сосема друг правец. Затоа не може да се каже имам бизнис идеја, таа е конечна и одиме понатаму. 99% проверките ќе бараат одредени прилагодувања без разлика од каков вид на прилагодувања се.
  • Бизнис моделот исто така не е статичен елемент, туку подлежи и ќе подлежи на постојани промени. Мали варијации во елементите на бизнис моделот ќе предизвикаат понекогаш и драстични промени во самиот дизајн на моделот, што пак ќе бара промени во севкупните идни активности на процесот на започнување на бизнис. Од една страна самиот дизајн и иницијалните проверки на хипотезите преку бизнис моделот (за што ќе стане збор во еден од идните постови) може да предизвика промена на иницијалната бизнис идеја, но секако и промена на бизнис планот кој треба да следува од бизнис моделот.
  • Бизнис планот исто така не е статична категорија, нешто непроменливо, туку напротив претставува ентитет кој се менувал, се менува и ќе се менува постојано. Освен промените заради бизнис идејата и бизнис моделот како извори (причинители или сили) на промени на бизнис планот ќе се јават и други извори на промени. А, тоа се тековни информации од пазарот, односно поточно надворешноста на бизнисот. Затоа овие промени ќе бидат карактеристични и по започнување на бизнисот.
  • Време е еден од најдрагоцените ресурси во оваа фаза. Можеби не вложуваш пари, но твојот и на твоите партнери труд и потрошено време сигурно значат пари. Нема претприемач кој не сака колку што може побргу да ја мине оваа фаза, затоа што се исстражува, анализира и потврдува заради донесување на важни одлуки, а не се заработува. Сепак, оваа фаза е фаза која ја билда бизнис потенцијалната енергија на идниот бизнис. На пример, имаме бизнис идеја и сакаме да ги потврдиме хипотезите преку бизнис планот, и започнуваме со изработка на истиот. За колку време може да изработиме бизнис план? Една недела? Месец? Дава или пак три месеци? Можеме и за еден ден. Но прашањето е дали таков бизнис план ќе ни помогне во процесот на донесување на квалитетни одлуки. Дали истражување на пазарот може да се спроведе за еден ден или една недела? Го зедов примеро со истражување на пазарот бидејќи и од тука ќе бидат најпотребните информации за наша одлука во оваа фаза. Барање на постоечки информации, подготовка на прашалници, разделување на прашалници, собирање на информации од прашалници, подготовка за интервјуа, покани за интервјуа, реализација на интервјуа, анализа на реализираните интервјуа, анализа на конкуренција, анализа на податоци од индустријата… И ова е само еден дел кој треба да го завршиме за една недела. Сепак сакаме да имаме релевантни информации, релевантни анализи на кои ќе донесеме одлука за тоа дали иницијалната идеја ја бива или не ја бива и доколку ја бива да продолжиме со следните подготовки, а доколку не ја бива да се вратиме на нејзино прилагодување. За времето подетално ќе зборуваме во некој од наредните постови.

Најголемите проблеми во раѓањето на едне бизнис потекнуваат токму од овие три проблеми. Иако можеби во стартап фазата понекогаш може и да не се забележат, сепак ќе се појават од нивното скришно место и ќе предизвикаат огромна штета кога најмалку се надевате.

Што ни е најпотребното?

Па сега, што му треба на еден претприемач за започнување, односно стартување со еден бизнис? Прашање кое е постојано актуелно и секогаш ќе биде актуелно бидејќи се повеќе и се побргу околината во која опстојува еден бизнис се менува и ќе се менува се побргу. Затоа и старите навики и старите теории не може да ги дадат посакуваните резултати. Ајде да наведеме некои потреби кои треба да предизвикаат и промени од страна на претприемачите во однос на начинот на постапување до сега.

  1. Потенцијал за откривање на повеќе бизнис можности. Бидејќи идејата ќе биде прилагодлива мора да имаме колку што може повеќе потенцијал за откривање на бизнис можности. Бизнис можност претставува до половина потврдени хипотези за бизнис идеја. Овој потенцијал може во голем дел да го скрати времето за лансирање на бизнисот со производ или услуга кои ќе почнат да носат приходи со што ќе се намали и притисокот врз претпеиемачот.
  2. Развој на потрошувачи. Теоријата за развој на потрошувачи е развиена од страна на Steve Blank и презентирана во неговото капитално дело The Four Steps to the Epiphany. Идејата е да не се започнува бизнисот се додека не се развијат потрошувачите, а низ тоа и прилагоди самата бизнис идеја. Сепак бизнисот нема да биде за задоволување на твои потреби, туку на потреби на потрошувачите. Посебен пост ќе посветиме на оваа теорија во наредните постови од овој серијал.
  3. Моделирање на бизнисот кој ќе даде можност едноставно да се следи и менува согласно потребите од пазарот. Да, ни треба нешто едноставно што на една страна ќе ги покаже сите клучни елементи и нивните врски со што би можеле да вршиме едноставно прилагодувања кои сепак се и ќе бидат реалност и потреба. Прилагоди го бизнисот или остави го да умре.
  4. Бизнис план кој ќе го следи бизнис моделот и кој лесно и едноставно ќе обезбеди менување. Кога веќе се прави бизнис план, тој мора да го следи бизнис моделот, особено во делот на конкретни чекори за стартап фазата. Не ни треба за следните 5 години, па ни за следната година, па дури ни за следните 6 месеци. Работите се менуваат многу побргу и ќе се менуваат уште побргу. Повеќе од три месеци поглед во иднината во оваа фаза е комплетно губење на време затоа што ние тука потврдуваме хипотези, развиваме потрошувачи, градиме бизнис од самите темели. А при оваа градење постојано се прилагодуваме и не можеме да се базираме на неточни претпоставки за наредните 5 години. Важно е да ги преживееме првите три месеци, да научиме нешто од тоа преживување и да го примениме наученото во прилагодување на самата идеја, бизнис моделот и нормално бизнис планот за следните 3 месеци.
  5. Алатки и техники за анализа на податоци кои ќе обезбедат повеќестрани заклучоци за донесување на одлуки за промена на бизнис моделот. Бизнис планот традиционално користи повеќе алатки и техники. Но, проблемот е што повеќето од нив се базираат на податоци кои претставуваат или историски во комбинација на претпоставки и само претпоставки во стартап фазата поткрепени со некои индикаторски анализи. Од друга страна ако ги погледнете ќе забележите дека премногу се базирани на финансиски показатели кои веќе не се најважни кога станува збор за бизнис и особено стартап бизниси. Ова е поткрепено и со последниот развој на компаниски решенија од IT индустријата и секако business intelligence алатки и процеси. Освен тоа развојот на теориите за бизнис план и подготовка на истиот во голем дел се од минатиот век, кога информациите и достапноста на истите не биле на оваа ниво, па нормално било и да не се користат тие. Но, ние живееме во дваесет и првиот век и имаме и пристап и можности за многу повеќе информации заради анализа и тестирање. Но, ни треба процес. Од друга страна самата анализа и прикажување на резултатите од анализа може да предизвика голема забуна. Едни исти податоци прикажани на различен начин ќе доведат до различни заклучоци (посебен осврт ќе имаме и за овој проблем). Проблемот е уште поголем и поради тоа што имаме премногу информации од премногу извори во различна форма. На пример, како надополнување на податоци од продажба и трошоци кои се во нумеричка форма може да имаме и тектуална форма од интервјуа, од весници, од разговори, податоци од аналитика на веб сајт, од коментари, од социјални медиуми (додека бев во Царина како дел од тимот за разузнавање работев токму на развој на такви аналитички алатки кои колку што може повеќе ќе ми дадат трендови за донесување на квалитетни одлуки и знам дека можностите се огромни)… Затоа и ни треба еден сосема нов систем како за прибирање, така и за анализа и прикажување на тие резултати заради донесување на брзи и квалитетни одлуки.

Ова се основните 5 работи кои ни требаат. Дел сеуште не се развиени до степенот до кој ни се потребите, дел ќе ги развиеме ние, дал од нив веќе се развиени.

Цела оваа година главната тема ќе ни биде токму развојот на оваа теорија со цел барем малку да влијаеме на потребната целосна промена на парадигма кога станува збор започнување на бизнис.