post

[Видео] Не се откажувај никогаш!

Патот на еден претприемач не е лесен пат! Тоа е факт, и не треба да се лажеме.

Од друга страна еден претприемач не е човек кој лесно се откажува. Претприемач има сон, има визија и ќе направи се за да ја оствари таа визија. И статистички е докажано дека најуспешните претприемачи имале тешки падови во својата кариера. Што би се случило доколку се откажале? Немаше да ги познаваме како успешни претприемачи.

Оваа видео е една вистинска приказна за она што значи да не се откажуваш. Станува збор за Derek Redmond кој доколку ја добиеше трката во нормални услови немаше да го знаеме. Немаше да го споделам оваа видео тука на претприемач. немаше да биде споделувано од илјадници луѓе низ светот. Немаше да добие аплауз од 65000 публика. А, ќе победеше. Но, упорноста да ја заврши трката која ја почнал, да стигне до целта без разлика што не победил сепак претставува вистинска мотивација. Со надчовечки напори да не се откажеш. Вреди поздрав!

Успехот не се мери само со победа. Сите сакаме да победуваме, но мора да бидеме истрајни за да ја реализираме таа победа. Важно е да ги започнуваме и завршуваме “трките” на претприемачкиот пат. И завршување без победа значи успех. Нормално, доколку го видиш.

post

Преголема фокусираност на производот, опасност за бизнисот

Фокус на претприемачот Бизнис креира производ, без разлика дали тоа е физички производ или пак услуга. Тој производ или услуга е клучен елемент за еден бизнис, бидејќи претставува основата која се разменува за пари како приход во бизнисот.

Производот го креира лице кое има познавање за тој производ. Тоа лице некој го нарекува техничар, некој производител, некој креатор…

Но, техничар, производител или пак креатор не значи дека е претприемач. Претприемач е многу повеќе од техничко лице, без разлика што техничкото познавање го натерало да стане претприемач. Освен дизајн на производот, подобрување на функционалностите, вградување на карактеристики и користење на технологии, треба да се менаџира, маркетира, продава…

Знам дека она што најдобро го знаеме во старт е техничкото знаење. Токму тоа знаење ни вродува желба за започнување на бизнис. Токму тоа знаење креира сон за успешност. Но, претприемачки фокус само на производ наместо на бизнис е јак знак за пропаст.

Зошто велам треба да се фокусира на бизнисот. Започнувањето ќе бара креирање на бизнис. Креирање само на производ, не значи и креирање на бизнис. Производот е само мал дел од бизнис, но утре можеби нема да биде тој производ (што е сигурно). Затоа и креација на бизнис во однос на производ како централна фигура во таа креација претставува погрешен пристап.

Ќе забележам 3 примери од пракса, за кои времето покажа дека се штетни за еден претприемач.

#1 Започнување и целосен фокус кон производот

Во фаза на започнување се креира без да се размислува од стојалиште на еден маркетар или пак продавач. Може да креираш најдобар производ, но според тебе. Може да мислиш дека твојот производ има најдобри карактеристики, но само мислиш. Каде е тука пазарот, купувачот? Каде се тука луѓето кои треба да го доближат тој производ до купувачот? Ги нема!

Иако имаш знаење за она што го правиш, ќе треба и да го оставиш развојот за момент и да се насочиш кон креирање на купувачи, креирање на канали на дистрибуција, креирање на маркетинг системи, креирање на системи за администрација…

Доколку не успееш во тие други активности, нема да успее бизнисот.

#2 Ран раст и целосен фокус кон производот

Во фаза на ран раст повторно целосна ориентација е на производот без да се креираат системи за поддршка на растот.

Многу поголем проблем, можеби и најголем е кога ќе се помине фазата на започнување и ќе се добијат првите сигнали за раст. Често пати ова се лажни сигнали, кои даваат сосема различно толкување од страна на претприемачот-техничко лице.

Недостатокот на системите кои ги напоменав од претходната фаза ќе започнат да влијаат врз бизнисот. Претприемачот останува фокусиран на техничките проблеми, но само го проширува сопствениот делокруг на работа. Повторно не креира системи кои ќе го поддржат растот. Туку едноставно го зголемува сопственото работно време и најмува вработени кои би му помогнале во извршување на техничките работи.

#3 Раст и целосен фокус кон производот

Во фаза на раст повторно главната улога е на производот без да се мисли на останатите бизнис функции.

По некоја случајност (опасна, но сепак докажано се појавува) бизнисот ќе преживее и од ран раст ќе премине во раст затоа што има добар производ, има претприемач кој се потпира себеси секаде каде што ќе загусти. Но, тоа станува, пракса, стандард за работа во иднина.

Времето на работа на претприемачот ќе се зголеми од 8 на 12, можеби 15 па и 20 часа. Истото ќе се случува и со вработените, кои пак воопшто немаат врска со претприемачот (тој е зафатен со технички работи и својот производ). Незадоволството ќе расте, а со него и грешките.

Грешките ќе ги донесат и првите незадоволства од страна на купувачите, а со тоа и будење од сопствениот сон на претприемачот. Но, тоа будење нема да биде воопшто пријатно. Кога конечно очите ќе му се отворени, веќе е предоцна. Грешките кои доаѓаат од вработените ќе предизвикаат да се соочи со реалноста дека оставил некој друг без капацитет да регрутира кадри во неговиот бизнис. Ќе почне да притиска, да крева врева, да демотивира…

Ќе остане сам. Сам размислувајќи како се нашол во една таква состојба, но без идеи како да излезе.

post

[Видео] Од каде доаѓаат добрите идеи?

Од каде доаѓаат добрите идеи?

Прашање кое не верувам дека нема кој не си го поставил. Дневно сме бомбардирани со милионски информации. Дневно можеме да добиеме стотици идеи, од кои ќе процесираме десетици, а ќе произведеме, односно имплементираме неколку.

Steven Johnson, авторот на книгата со наслов Од каде доаѓаат добрите идеи – природна историја на иновација дава едно сеопфатно гледиште базирано на повеќегодишно истражување дава добар одговор на оваа прашање.

Она што може да се заклучи е дека идеите не се случуваат сами по себе. Тие претставуваат резултат на еден поголем процес на секвенцијални подпроцеси. Од друга страна тие не зависат само од еден човек, креаторот на идејата, туку се потребни и други луѓе кои ќе допринесат за подобрување на добра идеја, од добро кон подобро. А, денешната технологија, интернетот, развојот на социјалните медиуми ги отстрануваат сите граници на една таква комуникациска креативност за добрите идеи. Треба само да се искористат.

post

Идеи кои можеш да ги искористиш од Јануари 2012

Претприемач

Претприемач

Помина првиот месец и од оваа 2012 година. Овој пост претставува месечен серијал во кој се групираат најчитаните наслови од претходниот месец од страна на читателите на претприемач, но и наслови кои ќе влезат во започни тука страната.

Во јанураи, месец полн со празници и неработни денови имаше објавено 40 наслови, од кои само 10 ќе влезат во овој серијал врз основа на аналитиката за посетеноста на овие наслови.

Започнување на бизнис

Оваа 2012 година посебно внимание ќе биде посветено на започнување на бизнис. Затоа и како посебна категорија можеби секогаш ќе има повеќе наслови во овој избор. Ова не значи дека ќе бидат запоставени и другите категории, туку едноставно ќе има приоритет. Целта е преку научно-истражувачки методи и техники како и практично искуство да развиеме и презентираме една теорија, која ја нареков теорија на бизнис идеи, односно како да се развие бизнис идеја која ќе опстои.

Како најчитани наслови од оваа категорија во Јануари 2012 беа следниве:

Маркетинг

Едно нешто е јасно: секој бизнис без разлика од индустријата во која функционира се наоѓа во маркетинг бизнис. Тоа е факт, и доколку се избегнува може да биде кобно за бизнисот.

Менаџмент

Овој месец во категорија на менаџмент беше цел еден серијал за интрапретприемачи и интрапретприемаштво. Иако, ова е цел серија од десетина наслови како најчитан меѓу првите 10 влезе следниов:

Видео

И категоријата видео влезе во овој избор согласно аналитиката за посетеност со постот насловен како:

post

[Видео] Промени, иновација и претприемачот

Иако видеото е наменето за САД сепак има идеи кои мотивираат, поттикнуваат и може да креираат промени и иновации. Токму она што ни недостасува. Сепак, од нас зависи.

Вреди да се потрошат две минути за да се погледа.

post

[Вежба] Планирање, детализирање, фокусирање

Вежба на еден претприемач Кога размислував за вежбата за оваа недела на претприемач имав други идеи, но вчерашниот пост насловен како претприемач во крајно обоениот свет ме натера да го одложам распоредот за спремните и да одиме оваа недела со вежба за она што барем како вовед го дадов во тој пост.

Зошто?

Затоа што планирање, детализирање и фокусирање претставуваат доста важни секојдневни активности на еден претприемач. Можеби затоа што токму сега е време да се преиспитате себеси за она како се однесувате доколку веќе имате бизнис или пак доколку сеуште сте во фаза на започнување да размислите кога, што и како треба да правите.

Вежбата за оваа недела ќе биде составена од прашања на кои едноставно треба да размислите и да се обидете да дадете одговор. Одговорите ќе ви ги дадат и насоките како да постапувате или што треба да промените за во иднина.

Па, еве ги прашањата:

  • Во која фаза од животниот циклус се наоѓа мојот бизнис?
  • Во која индустрија се наоѓа мојот бизнис?
  • Какви се промените во индустријата и колкав притисок истата врши врз мојот бизнис?
  • Дали треба да бидам доста прилагодлив бидејќи околината на бизнисот го бара тоа?
  • Какво е моето искуство кога станува збор за планирање?
  • Требали и што треба да променам во начинот на кој се изведува планирање во мојот бизнис?
  • Дали детализирам и што е она што го детализирам?
  • Дали сето она каде детализирам треба да биде во толкави детали?
  • Треба ли нешто да променам во однос на детализирање, да детализирам повеќе во нешто што досега не сум детализирал или да не губам време со детализирање за нешто што премногу го детализирам?
  • Каде е мојот фокус насочен како еден претприемач?
  • Дали онаму каде што најмногу се фокусирам треба навистина да се фокусирам?
  • Може ли некој да ме замени некаде каде премногу се фокусирам?
  • Има ли мојот бизнис капацитет за да ја спроведе таа замена?
  • Треба ли нешто да променам во однос на мојот фокус како еден претприемач кога станува збор за мојот бизнис?
post

Monte Carlo симулација за анализа на ризик

Во повеќе наслови и особено во еден од последните кој е дел од теорија на бизнис идеи и насловен како барај знаци наместо одговори го потенциравме значењето на знаците бидејќи само тие постојат околу нас. Многу одлуки треба да ги базираме на истите.

Кога станува збор за бизнисите без разлика дали станува збор за стартап или веќе постоечки бизнис една од најважните задачи на претприемачот е да го пресмета ризикот. Сетете се и на факоти кои еден претприемач го прават успешен претприемач каде еден од тие фактори беше дека презема вкалкулиран ризик.

Во претприемаштвото ова е неминовно поради фактот дека бизнисот функционира во една крајно неизвесна околина.

Кога ги анализираме знаците често пати ќе добиеме податоци во кои не сме сигурни 100%. Тие ќе бидат презентирани во опсег кој може да биде од X до Y, на пример. Ова веќе е многу поточно кога сме знаеме дека бизнисот функционира во неизвесност и при една ваква презентација на добиените информации ја вклучуваме и таа незивесност, отколку да бараме и да кажеме дека сме нашле нереален прецизен податок дека нешто ќе биде токму такво.

Бидејќи оваа година на претприемач работиме на развој на теорија на бизнис идеи каде ги поврзуваме и двете контрадикторни теми како што се моделирање на бизнис и бизнис план ние ќе се соочуваме со анализа на различни податоци. Па затоа и како дел од оваа теорија ќе одиме и со презентирање на различни алатки кои можат да бидат користени од претприемачите. Започнуваме со Monte Carlo симулација.

Што претставува Monte Carlo симулација?

Monte Carlo симулација како што и ни кажува самото име претставува алатка за симулација која со помош на компјутер ќе генерира повеќе сценарија базирани на веројатностите на инпутите.

Поедноставно кажано, имаме една ситуација каде сакаме да знаеме дали нашата одлука ќе биде исправна или погрешна. Исправноста/погрешноста на одлуката ќе зависи од повеќе фактори кои ги имаме добиено и за кои не сме сигурни и затоа се движат во опсег на две бројки. На пример, заштеда ќе се движи од 1.000.000 до 1.500.000 денари. Повеќето вакви фактори кои влијаат на резултатот од нашата одлука може да генерираат различни сценарија. На пример, ако вториот фактор се трошоци кои може да бидат од 50.000 до 80.000 денари, може да имаме сценарио со заштеда 1.000.000 денари и трошоци од 50.000 денари и сценарио со заштеда од 1.500.000 денари и трошоци од 80.000 денари. Но, помеѓу овие сценарија имаме и уште еден куп други можни сценарија кои може да даваат различни податоци за резултатот и она што го добиваме кога станува збор за бизнисот.

Токму, тоа и го прави Monte Carlo симулација, генерира повеќе сценарија базирани на варојатност на појавување на инпутите и врз база на нивна анализа презентира колкав е ризикот дека ќе погрешиме.

Што ти треба за Monte Carlo симулација?

Monte Carlo симулација може да се изведе со специјализирани алатки, но и со помош на широко користениот MS Excel. Јас ја изведувам со помош на Numbers од  Apple-овиот  iWorks. Но, освен она за што досега споменавме ќе ни требаат дополнителни информации за секои променливи. Еве што се ни треба:

  • Опсег на вредности на променливи, што и го имаме.
  • Интервал на доверба (confidence interval). Колку си сигурен за секоја променлива дека ќе биде токму во тој интервал. Доколку велиш дека 90% си сигурен дека токму во тој интервал ќе биде променливата (на пример, 90% трошоците ќе бидат помеѓу 50.000 и 80.000, тогаш интервал на доверба е 90%). Ова е уште еден начин на калкулирање и додавање на неизвесноста која нормално дека постои.
  • Облик на кривата на дистрибуција. Некои криви ќе бидат посоодветни за определени вредности, но сепак најчесто користена крива со 90% интервал на доверба е добро познатата нормална дистрибуција, односно распределба.
  • Стандардна девијација која што се добива врз основа на интервалот на доверба.

Со овие елементи веќе ќе можете да ја спроведете Monte Carlo симулацијата. Потребно е за секоја променлива во MS Excel да направите наслов на променливата и во првиот ред на податоци да ја вметнете следнава формула:

=norminv(rand(), средна вредност, (максимална вредност на променлива – минимална вредност на променлива)/стандардна девијација)

Доколку од првиот ред повлечете до 1000-тиот ред (ако сакате симулација на 1000 настани) ќе се ископира формулата која ќе даде случајни вредности за променливата. Истото го повтарате со останатите променливи. Табелата ќе изгледа вака:

Табела Monte Carlo симулација

Врз основа на овие бројки за сите променливи ќе можете да пресметате она од што зависи ризикот. На пример, добивка/загуба. На таков начин веќе ќе можете да исконструирате дијаграм како на сликата подолу.

monte-carlo

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Што ни кажува дијаграмов? Веднаш можеме да забележиме дека поголемиот број од настани ќе генерира профит, поточно околу 85% од настани генерираат профит, а само 15% се ризични, бидејќи нема да генерираме профит. Но, она што е уште поважно забележуваме дека загуба ќе имаме само во 6-7% од настани. Значи дека е поголема веројатноста со ваква една одлука да добиеме отколку да изгубиме, па и да изгубиме поголем број на случаи вели дека ќе изгубиме само 100.000 денари.

Се надевам дека барем малку успеав да ја разјаснам методологијата која може доста да ви помогне. Сепак ова е пост и не можам да одам во целост во детали.

 

post

Претприемач во крајно обоениот свет…

Претприемач во еден обоен свет Денешните бизниси работат, функционираат, опстојуваат и преживуваат во XXI век.

Тоа е факт.

Денешните стартапи започнуваат бизнис во XXI век.

И тоа е факт.

XXI век е многу поразличен од XX век.

И тоа е факт.

Дури и последнава помината 2011 година е поразлична од 2010 година.

И тоа е факт.

Но, она што го забележувам е збунетост од страна на претприемачите во однос на нивното сопствено однесување. Кога и како треба да постапат.

Интересно е што се може да се класифицира на некаков начин. Најчесто кога истражуваме или анализираме преку прашалници и ги поставуваме тие прашања како:

  • Многу мало,
  • Мало,
  • Умерено,
  • Големо и
  • Многу големо.

Проблемот е што ништо не е црно или бело. Не е дури ни сиво. Има премногу нијанси помеѓу црната и белата боја. Но, постојат и други бои. А во комбинаториките помеѓу нив можеме да дојдеме до безброј нијанси и други бои. Тоа е и претприемаштвото, во таков свет опстојува еден претприемач. Тоа е еден доста збунувачки свет. Се бара одлука. Брза одлука.

Од друга страна, како човечки суштества, и нормално нашиот живот не едуцирал да бараме модели на однесување кои ќе ги запомниме и ќе туркаме понатаму. Тогаш работиме по автоматизам. Стануваме програмирани роботи. А не сме роботи. Но, немаме излез системот не програмирал. Се е лесно, за се знаеме како треба и кога треба. Но, околината и реалноста не го бара тоа од нас. Дури и не прифаќа веќе такви модели и обрасци на однесување. Дури и да не ги бара или пак да не и е гајле за прифаќање, едноставно ќе ги игнорира. А, како претприемачи не сакаме да бидеме игнорирани.

Па, затоа и секогаш се наоѓаме во недоумица на пример за следниве прашања:

  • Многу мало, мало, умерено, големо или многу големо планирање? Различни фази од животен циклус ќе бараат различни видови на планирање. Нема и нема ни да постои еден општо прифатлив модел за длабочината во процесот на планирање. Секогаш ќе има повеќе фактори кои ќе влијаат на оваа одлука. Па, понекогаш планирањето може да биде и комбинација помеѓу умерено и големо, или многу мало и мало. Нема црно или бело, ниту сиво, туку безброј бои комбинирани една со друга. Само ти во твојот бизнис ќе знаеш која боја ти е потребна.
  • Многу мало, мало, умерено, големо или многу големо детализирање? Секогаш оди во детали, не оставај на случајноста, подобро детализирај отколку било што друго… Ова е начинот на кој сме научени. Но, не секогаш во реалноста е потребно детализирање. Некогаш е потребно и тогаш ќе детализираме, но понекогаш кога не треба ќе “забошотуваме”. Во теорија на бизнис идеи – барај знаци наместо одговори е опишан еден пример. ќе детализираме се додека не ги најдеме одговорите кои никогаш нема да бидат во форма која ја сакаме и така ќе ги игнорираме знаците кои можеби сами по себе не ни кажуваат ништо, но групирани повеќе знаци, анализирани на соодветен начин ќе ни дадат заклучоци кои може да претставуваат одговори на она што го бараме. Ти ќе знаеш кога треба да одиш во најситни детали, а кога не треба да одиш во најситни детали.
  • Многу мало, мало, умерено, големо или многу големо фокусирање? Секогаш биди фокусиран. На што? На се! Потрошувачи, производство, трошоци, маркетинг, продажба… Па можеш ли? Не е важно, претприемач си? А, дали тоа значи претприемач? Не е важно, важно е дека имам бизнис? А дали имање на бизнис значи дека си претприемач? Ако еден претприемач се фокусира на се и сешто во еден бизнис, како ќе може да се занимава со претприемаштвото – идеи, раст, развој… Фокусот на се и сешто во еден бизнис го прави еден претприемач да не е веќе претприемач, туку едноставно техничар без кој бизнисот не може. Затоа и некаде фокусот ќе биде голем, а некаде мал или пак умерен.

Ова се само три подрачја кои ги опфатив со овој пост, а сепак постојат многу вакви прашања кои ве мачат. Важно е да знаеш дека ти живееш во еден крајно обоен свет.

post

[Видео] Успешен претприемач – фактори

Што е она што го карактеризира еден успешен претприемач? Кои фактори се важни за да еден претприемач биде успешен претприемач?

Во 2009 година направивме едно истражување во кое ги анализиравме тие фактори при што дијдовме до 15 фактори кои имаат влијание еден претприемач да биде успешен претприемач. Тоа истражување резултираше во следниве наслови каде ги објаснивме тие фактори:

Тие фактори се презентирани и во следново видео:

post

[Видео] Обратен редослед за промени

Не можев да одолеам на споделување на ова авидео тука. Едноставно видео, кое поттикнува различно размислување. Кое не дозволува помирување со статус кво ситуација и кое мотивира да преземеме чекори да го промениме светот.

Како еден обратен редослед може да го промени изгледот на светот во кој живееме, да не промени нас и да не поттикне да се промениме себеси и нашата потесна околина која со тие промени ќе ја промени и пошироката околина и ќе обезбеди поквалитетно, подобро и помирно место за живеење како за нас така и за идните поколенија.

Има многу работи кои се важни во животот, но некои се поважни од другите. Можеби не ги забележуваме. Можеби ни се чинат како неважни. Но, едно нешто е јасно, нашата енергија ја црпиме од различни извори. Некои се видливи некои невидливи. Некои се опипливи, а некои душевни. Тоа сме ние. Луѓе. Полни со потенцијал да го промениме светот. Само доколку научиме да гледаме поинаку од мнозинството. А, и тоа мнозинство ќе има корист од секој кој гледа поинаку и дејствува поинаку.