post

Некои индикатори за состојбата на стартапот

Кога станува збор за стартапи веќе повеќе пати нагласив дека тие претставуваа привремени организации кои едноставно ја тестираат својата способност да опстојат како главен бизнис.

Во лин стартап модулот кој во текот на овој месец најверојатно ќе биде испорачан за Премиум претприемач 2.0 основата на која најмногу се базираме е токму тестирање. Таму, составив еден цел процес од А до Ш низ кој треба да помине еден стартап.

Тука би сакал малку да нагласам некои индикатори за состојбата на стартапот.

Знаеме дека самиот процес бара пивотирање. Знаеме и дека во соодветно време ќе треба да пивотираме. Но, што треба да следиме за да донесеме вистинска одлука дека е потребно пивотирање и особено таа одлука да биде навремена одлука. Оваа е потребно затоа што секоја ненавремена одлука ја зголемува веројатноста на смртност на еден стартап.

Најгенеролно гледано индикациите можат да се поделат на две главни групи.

Продолжи…

post

Прво зошто, потоа како

Како еден претприемач вие сте градите. постојано градите нешто. Градите бизнис. Градите процеси, нови производи, услуги…

И тоа е во ред, тоа е вашата задача. Но, дали начинот на кој започнувате со градењето е оној вистинскиот?

Често пати кога градиме нешто (бизнис, процеси, нов производ или услуга) започнуваме со барање на одговор на прашањето како да го направиме тоа и тоа.

Во ваква ситуација многу ни е поважно што треба да направиме и кои се чекорите кои треба да ги спроведеме, заборавајќи на суштината – зошто треба да направиме нешто и која е целта или што треба да се постигне со тие наши активности.

Затоа наместо како да направиме нешто треба да започнеме со зошто треба да направиме нешто.

Продолжи…

post

Маркетинг стратегии за лин стартап

Маркетинг стартегии за стартапи не се и не треба да бидат исти со веќе посточеките бизниси.

Постоечките бизниси веќе имаат искуство со маркетингот. Веќе ги имаат купувачите и знаат што сакаат или не сакаат.

Лин стартап значи со најоптимални ресурси маркетингс стратегиите да обезбедат континуиран раст на стартапот, или барем знаење за тоа што треба да се преземе понатаму.

Па, да разгледаме што би можеле да направите за вашиот стартап.

Продолжи…

post

Потребни вештини при развој на купувачи

Развој на купувачи претставува важен дел од започнување на бизнисот во што интервјуирање и состаноци со потенцијалните купувчи претставува клучен елемент за успех.

За таа цел ќе ви бидат потребни вештини. Кои се тие вештини?

  1. Аналитичност. Потребно е да имате добри аналитички вештини, особено поради фактот што и пред да започнете со интервјуа и состаноци со потенцијални купувачи ќе треба да дојдете и анализирате премногу информации и податоци. Аналитичноста е потребна и поради тоа што тие информации ќе бидат во различна форма. Треба да напоменеме дека аналитичноста е потребна и во понатамошните фази, односно фазите по изведување на интервјуата и изведување на заклучоци од истите.
  2. Способност од читање на говорот на телото. Знам дека ќе се обидете да преку интервјуа и претходно подготвен процес да извлечете се што можете да извлечете. Сепак, во повеќето ситуации тие резултати може да бидат сосема погрешни. Прашалници и анкети не се најдоброто решение за овој процес. Многу повеќе вистинити заклучоци ќе извлечете од говорот на телото, особено кога станува збор за чувства, емоции, изненадувања, посакувања…

Овие две вештини ви се најпотребни кога станува збор за организирање на интервјуа со потенцијални купувачи. Сепак не значи и дека се единствените. Различни бизниси ќе имаат различни потреби. Се започнува од целта, односно она што ќе треба да го откриете за нив.

Што ќе треба да дознаете кога станува збор за купувачите?

Две основни работи се значајни за вас како еден претприемач:

  • Да ги знаете и потребите на купувачите и што е она што тие го сакаат. Внимавајте потребите може да бидат различни од посакувања.
  • Да ги определите границите на идеалниот купувач за вашиот бизнис. Кога станува збор за граници на идеалниот купувач, мислам на границите кои ќе го дефинираат купувачот, односно точката во која тој купувач нема да сака да го купи производот или услугата од вашиот бизнис. Може да имате повеќе критериуми или такви точки како на пример, време, повраток на инвестиција, цена, карактеристики, бенефити, квалитет…
post

Некои придобивки од лин стартап

Започнување на нов бизнис и процесот кој ќе се применува во голем дел зависи од бизнис идејата, но и видот на пазарот за кој е наменета таа бизнис идеја (решение на проблем).

Сепак, во научните кругови се позначајни стануваат обиди да се креира еден уникатен процес на за започнување на бизнис.

Но, знаеме дека тоа не е возможно. Сепак, една рамка во вид на лин стартап ни дава јасна слика за еден пат на идните претприемачи кога започнуваат сопствен бизнис.

Лин стартап, за што веќе пишував во повеќе наврати претставува најкомплетната рамка за започнување и креирање на нови бизниси.

Можете да прочитате за основите на лин стартап во следниве наслови:

Тој серијал на наслови всушност беше поврзување на лин стартап како еден процес, поточно една филозофија со лин производство и карактеристиките и методите, односно техниките користени од овие филозофии.

Во секој случај, лин стартап претставува една комплексна филозофија за започнување на бизнис која обезбедува квалитетна рамка за разни видови на процеси, методологии, техники и алатки во креирање на нов бизнис, преку креирање на нов или подобрен производ или услуга. Секако, тоа креирање на бизнис, производ или услуга оди заедно со самиот процес на развој на купувачи.

Но, прашањето во овој наслов е кои се главните придобивки од еден ваков процес?

Тука ќе се обидам, накратко да ги презентирам некои од придобивките.

Продолжи…

post

10 Причини зошто стартапи со добри идеи не успеваат

Праксата покажува дека повеќето стартапи иако се базираат на многу добра идеја од страна на претприемачот, сепак не успеваат.

Причините за неуспехот може да бидат различни. Тие може да доаѓаат од суштината на бизнисот преку целниот пазар на кој се насочени (на пример, различно е за постоечки пазар и за креирање на нов пазар), може да биде различно и за видот на производот – сосема нов високо-технолошки производ или подобрен постоечки производ…

Ова се само два случаи во кои комбинациите на две карактеристики на еден стартап (пазар и производ) може да креираат различни опасности на патот кон успехот. Но тие не се и единствените. Тука може да биде претприемачот, начинот на дизајнирање на бизнисот, користење на технологија…

Тука би сакал да наведам 10 причини кои не навлегуваат во целост на односите на пазарот и производот (можеби само малку), а кои влијаат на успехот на еден стартап.

Продолжи…

post

Lean менаџмент како филозофија

Lean менаџментот своите историски корени ги влече од Јапонија, поточно во Toyota Motor Corp и е познат уште и како Toyota Production System (Производен систем на Toyota).

Повеќето автори сметаат дека оваа филозофија се јавува помеѓу 60-тите и 70-тите години на минатиот век токму во периодот кога почнале да се забележуваат успесите на Toyota. Но сепак сметаме дека темелите на оваа филозофија се некаде во 1937 година на минатиот век и се започнати од човекот кој е основач на Toyota, Kiichiro Toyoda. Toyota во самиот почеток на своето функционирање имала конкуренти како што се Ford и GM – General Motors. Kiichiro Toyoda си поставил за цел да понуди ватомобил за иста или пак пониска цена од конкурентите, но со подобар квалитет. Затоа тргнал од тоа колку е спремен потрошувачот да плати и спрема тоа вршел пресметки за развојните и производствените процеси.

Уште тогаш, поради тоа што Toyota немала доволно ресурси кои би можела да ги вложува во поголем обем на производство, Kiichiro Toyoda барал да се штедат реурсите и во нивниот производствен систем да се произведат само толку автомобили колку што може да се продадат.  Тој често го користел поимот just-in-time (точно навреме).

По Втората светска војна новиот претседател на Toyota, Eiji Toyoda му дал задача на Taiichi Ohno кој бил шеф на одделението за машинска обработка,  повторно да ги разработи принципите на Kiichiro Toyoda. Во период од 15 години Ohno, со помош од производствено-техничкиот консултант Shigeo Shingo воведува програма за рационализација на производството која производствениот систем на Toyota го направил да биде еден од најефикасните системи во светот. Заради тоа, честопати оваа филозофија се нарекува и “ohnoizam” или “toyodizam” поради двајцата најзаслужни за нејзино развивање и примена.

Најпрвин оваа филозофија се користела само во производството, додека подоцна нашла примена и во менаџментот и целото работење на компаниите. Lean менаџментот спаѓа во групата на филозофии за континуирано подобрување бидејќи со неа се подобруваат сите аспекти на еден бизнис и особено на производствените бизниси.

Како што веќе кажавме за разлика од конкурентите како Ford и GM, Toyota не поседувала доволно ресурси кои ќе ги вложува во технолошки инвестиции и производство во големи серии туку морала да се прилагоди на таков начин што ќе ги произведува производите со пониска цена, подобар квалитет и побрза испорака од своите конкуренти. Оваа своја цел Toyota ја исполнила со производство само на онолку автомобили колку што можеле да продадат и со елиминирање на сите расфрлања во производствените текови.

На ваков начин тие го намалиле времето од нарачка до испорака на готовиот производ така да побргу ги добивале парите од купувачите пред да мораат да им платат на снабдувачите за суровината и полуфабрикатите. На ваков начин успеале да стекнат повеќе капитал за нови инвестиции. Од оваа практика на Toyota може да се види целта на Lean менаџментот:

  • Поврзување на нивото на производство со вистинските барања на потрошувачите
  • Континуирано подобрување на сите процеси во компанијата
  • Елиминирање на сите непотребни расфрлања (време кое не додава вредност на готовиот производ)

Со помош на оваа кратко објаснување би можеле да кажеме дека:

Lean менаџментот претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси во организацијата со цел да се намали времето од нарачката на купувачите до испорака на готовите производи преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во производствените и организациските процеси и произведување на онолку колку што може да се продаде со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Но, треба да напоменеме дека концептите на Lean менаџментот не се применливи само на производствените бизниси. Тие можат да се применат на пример и во малопродажба преку:

  • Подобрување на процеси
  • Намалување на време од нарачка до продажба
  • Намалување на нивото на залихи
  • Поставување на вистинската цена
  • Намалување на трошоци.

Ова може да се однесува и на големопродажба и на услужните бизниси. Но, суштината на концептот доаѓа од производствените бизниси.

Основни карактеристики

Lean менаџмент иако своите корени  ги влече од производствен бизнис (TOYOTA) сепак има примена и во услужните дејности. Оваа филозофија обезбедува подобрување на севкупното работење преку насочување кон неколку критични точки.

Lean менаџмент Накратко ќе се обидеме да ги објасниме и опишеме следните карактеристики на Lean менаџментот (слика):

  1. Намалување на времето од нарачка до испорака на готовите производи
  2. Безскладишно работење
  3. Целен трошок
  4. Сплосната организациска структура и
  5. Принципи на Lean размислување.

Од погоре издвоените поважни карактеристики на оваа филозофија може да се забележи дека првите три ја отсликуваат дефиницијата која ја наведовме погоре. Четвртата карактеристика – сплосната организациска структура претставува последица од оваа филозофија, додека последната карактеристика Lean – размислување се однесува на принципите на кои се темели Lean менаџментот.

Да навлеземе во овие подрачја.

Намалување на времето од нарачка до испорака.

Времето од нарачка до испорака може да се претстави како на сликата подолу.

Lean Management време

 

Како што може да се види од сликата оваа време е составено од 4 елементи:

  • Време во кое се додава вредност. Ова е време во кое навистина бизнисот додава вредност во вид на нов производ или услуга, промена, подобрување, внесување на креативност, маркетинг итн. Активностите во оваа време го прават бизнисот ефективен и ефикасен.
  • Време на промена на серијата. Оваа време е извлечено од производствените бизниси и се однесува на промена на серија што значи и промена на типот на алатите кои ќе се користи при производството. Но, може да се користи и во малопродажбата, на пример време на промена на смена кога не се продава ништо. Значи оваа време не додава вредност за бизнисот, иако кај некои бизниси (особено производствените) може да се мери во денови, недели па дури и месеци.
  • Време на чекање. Оваа е време во кое производот и/или услугата кои ги продава бизнисот стојат, чекаат да бидат продадени. Затоа и не додава вредност. На пример, во производствен бизнис по завршување на производство производот се складира во магацин. Набавената стока од големопродажба во малопродажба стои на сталажите во малопродажниот објект. Создадената услуга чека да биде купена.
  • Време на транспорт. Оваа е времето потребно физички да се испорача производот од продавачот до купувачот. Во зависност од локацијата може да биде различно. Но, онаа што е важно е тоа што не додава никаква вредност на бизнисот.

Фокусот на Lean менаџмент е на трите времиња кои не додаваат вредност, со цел да ги елиминира сите расфрлања кои се јавуваат во бизнис процесите со тоа што ќе се подобрат тие процеси кои учествуваат во креирање на тие времиња за да се обезбеди нивно намалување, а со тоа и намалување на вкупното време од нарачка до испорака. На пример, доколку малопродажен бизнис нарачува производи кои бргу ќе се продадат ќе го намали времето на чекање.

Од сликата се забележува и дека околу 95% од времето од нарачка до испорака го сочинуваат времиња кои не додаваат вредност на бизнисот.

Безскладишно работење

Залихи и брег Втората значајна карактеристика на Lean менаџментот е произведување на онолку парчиња колку што можат да се продадат, односно онолку колку што се барани од потрошувачите. Оваа карактеристика доведува до безскладишно работење. Предуслов за ваквото работење при оваа филозофија е да постои реална проценка на побарувачката. Освен финансиските ефекти кои што ќе се добијат со ваквото работење постои уште една значајна придобивка, а тоа е овозможување на откривање на сите проблеми кои што постојат во бизнисот, а со тоа и нивно решавање со што ќе се изврши промена со која доаѓа и до севкупното работење на бизнисот. Ова може да се претстави како намалување на нивото на водата во езерото (складиштето) при што ќе можат да се видат гребените (проблемите) кои се криеле под нивото на водата, односно складираните производи (слика долу)

Целен трошок

Како трета карактеристика што ја издвојуваме за оваа филозофија е целниот трошок. Ова претставува одредување на цената која што е спремен да ја плати купувачот и потоа врз основа на тој податок се прилагодуваат трошоците на останатите бизнис процеси (дизајн, инженерство, набавка, производство, продажба). Во овој случај најважно е да се изврши реална проценка за тоа колку купувачите се спремни да платат за тој производ (да се определи целната цена). Со пресметаната целна цена (target price) се определува со колкави средства купувачот влегува во горенаведените бизнис процеси. Со вакво размислување оваа филозофија врши промена на основната економска формула од:

ТРОШОЦИ + ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ

во

ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ – ТРОШОЦИ

Математички гледано ова се исти равенки, но во суштината на работењето на бизнисите даваат сосема различни ефекти. Втората формула вели дека ништо не треба да се развива или отпочнува доколку купувачот тоа не сака да го плати. Карактеристично за оваа филозофија е тоа што цената на производот ја определува корисникот на тој производ.

Сплосната организациска структура

Како една од карактеристиките на Lean менџментот претставува и тоа што оваа филозофија доведува до сплосната организациска структура. Ова е поради фактот што ваквите организациски структури го забрзуваат процесот на донесување на одлуки, а со тоа и побрзо решавање на проблемите што пак доведува до побрзо подобрување на организациските процеси. Со ваквата структура ќе се овозможи искористување на нови можности, изведување побрз развој на производи и побрз одговор на желбите на купувачите. Во овој случај ќе постојат само тимови и лидери и се ќе се разгледува во вид на проекти кои ќе бидат изведувани од тие тимови.

Принципи на Lean размислување

Се смета дека Lean размислување претставува филозофија, додека Lean менаџментот претставува алатка за развивање и распространување на оваа филозофија. Lean размислувањето е составено од 5 принципи врз база на кои се темели Lean менаџментот. Овие 5 принципи се разработени од James P. Womack и Daniel T. Jones во нивното дело Lean Thinking. Тука Womack и неговите колеги ги воспоставиле принципите на Lean менаџментот и на Lean организација. Петте принципи на Lean размислување според Womack се:

  • Вредност. Вредноста како принцип на Lean размислување се однесува на вредноста што ја даваме на купувачите со нашите производи и/или услуги. Оваа вредност претставува се она што го нудиме на купувачите без разлика дали сакаме да го задржиме учеството на пазарот или да го зголемиме, но од гледната точка на купувачите. Принципот вредност на Lean размислување се претвора во целната цена, односно цената која купувачот е спремен да ја плати за таа вредност. Lean менаџментот има за цел да ја постигне таа цена со што ќе се задоволат купувачите и стејкхолдерите (интересентите).
  • Движење на вредноста. Движењето на вредноста како принцип на Lean размислување претставува процеси низ кои поминува вредноста се додека не стигне до купувачите. Lean менаџментот има за цел да ги управува овие процеси во функција на зголемување на вредноста. Во производствените бизниси според Womack постојат три нивоа на движење на вредноста:
    • Движење на вредноста низ производството на процесите
    • Движење на вредноста низ дизајнот и решавање на проблемите и
    • Движење на вредноста низ компаниското работење и управување.
  • Тек. Овој принцип на Lean размислувањето се однесува на расфрлањето (се она што го попречува текот на процесите во однос на движењето на вредноста се нарекува расфрлање). Lean менаџментот има за цел да обезбеди непрекинат тек на процесите во движење на вредност кон купувачите со елиминирање на сите расфрлања од преземање на суровината до испорака на готовиот производ.
  • Влечење. Се што е непотребно не смее да се пушти во процесот на производство, односно да се произведува онолку колку што е потребно. Со помош на Lean менаџментот во процесот се се изведува преку влечење врз база на барања на купувачите. Ова се обезбедува со помош на Kanban. Применувајќи го овој принцип на Lean менаџментот се овозможува безскладишно работење (работење без залихи).
  • Совршенство. Овој принцип упатува на тоа дека оваа филозофија со помош на континуирани подобрувања во мали чекори и радикални подобрувања во поголеми временски периоди на бизнис процесите, при што ќе се елиминираат сите расфрлања во тие процеси, ќе се достигне такво СОВРШЕНСТВО КОЕ ТЕШКО ЌЕ МОЖЕ ДА СЕ КОПИРА ОД КОНКУРЕНЦИЈАТА. Совршенството се однесува како на краткорочни така и на долгорочни подобрувања и резултати од тие подобрувања.

Методи и техники кои се користат во Lean менаџмент

За да ги исполни задачите поради кои се применува оваа филозофија се користат различни методи и техники. Повеќето од овие методи и техники ги опфативме во KAIZEN филозофијата.

Lean методи и техники Согласно горенаведените основни цели на Lean менаџментот, методите и техниките користени од истиот би би можеле да ги поделиме на следниов начин:

  1. Методи и техники кои овозможуваат производство на онолку парчиња колку што се потребни, односно изведување на JIT (JIT – Just In Time – Точно на време) производство. Оваа се овозможува со Kanban. Оваа техника претставува одреден систем за дополнување, односно дополнување на потребните делови во вистински потребната количина и во вистинско време. Во процесот се користат т.н Kanban картици во движењето на производите (од репроматеријал до готов производ). Оваа метода не мора да значи дека е применлива само во производството. Дури и како идеја е добиена од големите супермаркети. Значи може да најде примена и кај малопродажба и кај големопродажба, како и во услужниот сектор.
  2. Методи и техники за елиминирање на расфрлањата кои се појавуваат во изведување на процесите. Се она што не допринесува во зголемување на употребната вредност на производот или услугата се смета како расфрлање. Оваа техника се однесува на откривање на расфрлањата во сите подрачја на организацијата, а не само во производствениот погон. Самото име на оваа техника вели дека има 7 расфрлања кои настануваат преку:
    • Претерано производство
    • Чекање
    • Транспорт
    • Процесот на обработка
    • Складирање
    • Непотребни движења
    • Производство со грешки
  3. Методи и техники кои овозможуваат брзи реакции на променетите барања на купувачите. Ова се овозможува со воведување на флексибилни производствени системи со кои брзо може да се промени начинот и типот на производот кој се произведува. Може да се однесува и на флексибилен систем за набавка и продажба кај малопродажбата и големопродажбата, како и на флексибилен услужен систем во услужните бизниси.
  4. Методи за намалување на времето на промена на серијата на производството односно алатот. Ова се методите SMED (Single Minute Exchange of Die), OTED (One Touch Exchange of Die). Овие техники се изведуваат последователно една по друга, односно после SMED следува OTED. И двете се алтаки со кои се намалува времето на промена на алатот. SMED како што кажува самото име има за цел да го намали времето на промената на алатот на помалку од 10 минути, а втората OTED оди дури до тој степен да алатот се промени само со еден допир, односно притискање на едно копче. Слободно може технологијата на овие техники да се примени во било кој бизнис процес.
  5. Методи за брзо откривање на проблемите, односно воведување на визуелни контролни системи за стопирање на целиот процес при појава на некој проблем. Ова се нарекува автоматизација. На пример, за малопродажба или големопродажба може да биде некој тип на Business Intelligence софтвер кој лесно ќе ги открива тесните грла и проблемите во бизнис процесите.
  6. Методи и техники за стандардизирање на операциите. Оваа техника служи за стндардизирање, односно предвремено определување на група на активности на операторот за да ја заврши задачата во соодветно време и на најдобар можен начин. Стандард претставува документиран најдобар начин на кој се извршува работата. Со ова се постигнува избегнување на некои грешки во работата кои веќе се откриени и поправени. Визуелна фабрика (може и визуелен бизнис) се однесува на тоа да сите елементи кои обезбедуваат нормални работни услови во бизнисот бидат на видно место поставени. На ваков начин се креираат стандарди на работното место со кои брзо се открива доколку нешто е надвор од планирано. За секој бизнис за оние секојдневни задачи и активности е потребна стандардизација.
  7. Методи и техники за континуирано подобрување од мали групи и системи за предлози. Со овие техники ќе може да се реши проблемот на преголема стандардизација и ќе се отвори креативноста и и претприемничкиот дух на малиот бизнис. Тука влегува Brainstorming како техника за генерирање на идеи.
  8. Методи и техники за подобрување на Layout-от на машините со кои се овозможува пократок процес на производство или било кој деловен процес. Тука може да се искористат 7W, Ќелиски layout, производство со тек на едно парче, мапирање на процеси, вредносно мапирање на процеси… И овие техники може да се искористат во непроизводствен бизнис со одредени модификации.
  9. Методи и техники за подобрување на квалитетот. Тука може да се искористат кружоци на квалитет (Quality Circles).
  10. 6 сигма. Оваа техника овозможува со помош на користење на статистички методи и техники во мерење на резултатите во процесите да се откријат проблемите или можностите за подобрување и на крај да се добијат 3,4 грешки на милион можности во процесот.

Можете да забележите голем дел од овие методи и техники веќе ги опишавме кога зборувавме за KAIZEN филозофијата.

Се што ќе придонесе до промена која води кон подобро или ќе предизвика ефект на пеперутка ќе биде добредојдено за секој бизнис. Бизнисите имаат свои процеси и секој процес може да се подобри доколку се сака и нормално се знае како.

post

Дел 3: Методи и техники за Lean Startup

Започнување со раст Ова е третиот пост од Lean Startup и вовед во она што претставува. Претходно имавте можност да ги прочитате следниве наслови:

Веќе можеби забележувате дека Lean Startup не е методологија за која постојат чекори за примена на истата. Различни бизниси ќе бараат различен пристап. Различни индустрии ќе бараат различен пристап. Различни претприемачи ќе бараат различен пристап.

Пред да продолжам со презентирање на некои методи и техники сакам да напоменам дека и тука ќе користам аналогија од Lean Manufacturing. Уште нешто, различни бизниси ќе имаат и различни потреби за различни алатки кои ќе се применуваат.

  1. Методи и техники кои овозможуваат концентрација на вистинските карактеристики на производот или услугата при развојот.
  2. Методи и техники за елиминирање на расфрлањата кои се појавуваат во изведување на процесите. Се она што не допринесува во зголемување на употребната вредност се смета како расфрлање.
  3. Методи и техники кои овозможуваат брзи реакции на променетите барања на купувачите.
  4. Методи за намалување на времето на промена на стратегија или бизнис моделот.
  5. Методи за брзо откривање на проблемите во бизнисот кој се развива.
  6. Методи и техники за стандардизирање на операциите.
  7. Методи и техники за континуирано подобрување од мали групи и системи за предлози.
  8. Методи и техники за подобрување на квалитетот.

Значи ова се основите за она што е потребно. Но, ајде да презентираме и некои конкретни методи и техники базирани на Lean Manufacturing а кои може да се искористат и во Lean Startup:

  1. 5S.Ова е алатка која се однесува на организирање и одржување на работното место. Името на алатката е составено од 5 јапоснки збора кои започнуваат на S:
    • Seiri што значи одвојување и отфрлање на се што е непотребно на работното место (во случај на стартапи од производот или услугата кои се развиваат)
    • Seiton што значи да се среди и означи се она што ќе остане на работното место после Seiri (во наш случај што ќе остане да се дизајнира во производот)
    • Seiso што значи да се врши дневно чистење и прегледување на работното место (дневно следење на потребите за карактеристики на производот/услугата)
    • Seiketsu што значи да се направи дневно чистење и прегледување на работното место да стане рутинска пракса (рутинизација на процесот на подобрување на производот/услугата)
    • Shitsuke што значи да се мотивираат луѓето за да го одржуваат средено работното место, односно да се стандардизираат претходните 4 чекори со што ќе се добие процес кој никогаш не завршува (стандардизација).
  2. Poka Yoke. Poka Yoke претставува јапонски збор за избегнување на грешките во работењето, односно работење без грешки. Оваа техника е насочена кон целосно елиминирање на грешките кои може да се појават во самиот процес.
  3. Балансирање на работата. Оваа техника има за цел да доведе до балансирање на работата на целата организација и особено развојот на бизнисот согласно барањата од пазарот.
  4. Kanban. Оваа техника претставува одреден систем за дополнување, односно дополнување на потребните карактеристики во вистински потребната количина и во вистинско време. Аналогијата може да се користи во повеќе процеси при дизајнирање на еден нов бизнис.
  5. Статистички методи и техники како за анализа на купувачи, така и за анализа на самиот процес заради подобрување на квалитетот и секако работа без грешки.

Ова се само дел од сето она што може да се користи. Секако, некои од овие, а можеби и некои кои воопшто не ги споменав тука ќе бидат разработени во теорија на бизнис идеи.

Што е она што сакам да го покажам преку овие три поста во серијал?

  • Lean Startup не е техника или метода или алатка, туку филозофија на започнување на бизниси.
  • Lean Startup користи методи, техники и алатки за имплементација, но тие сеуште не се прецизно дефинирани и не може да се земе темплејт за секој бизнис.
  • Lean Startup се базира на учење од купувачот исто како и производниот систем на Toyota, и за таа цел користи разни методи и техники не базирани на интуиција, туку на научно докажани математичко-статистички модели.
  • Како што забележувате, доколку сте ја прочитале книгата Lean Startup во овој серијал презентирав сосема поинаков пристап, но суштински воопшто не се разликува од она што е презентирано од страна на Eric Ries во книгата.  Затоа што ја користев аналогијата на Lean Manufacturing, Lean Management, Lean Thinking… А, на нив се базира и Lean Startup.
  • Lean Startup допрва треба да се проучува и докажува на научна основа. За ова се доказ и повеќето магистерски и докторски дисертации на универзитетите во развиени земји. Главниот проблем на кој се однесуваат овие научни истражувања се на откривање на кога, што и како врз основа на практицирање на оваа филозофија во пракса. Се бараат врски и корелации помеѓу успешни и неуспешни бизниси врз основа на она што користеле во развој на нивниот бизнис. (Добро подрачје во кое треба да се насочат и нашите универзитети).
  • Секако, за крај ова не е комплетно. Ова се само основи. Ќе зборуваме повторно, тука на претприемач.
post

Дел 2: Основни карактеристики на Lean Startup

Задачи пред започнување на бизнис Во претходниот наслов за Lean Startup и што всушност претставува навлеговме во историска појава и ја трансфериравме дефиницијата за Lean Management во Lean Startup.

Тука ќе направиме обид преку дефиницијата која ја презентиравме да ги извлечеме основните карактеристики на Lean Startup.

Пред да започнеме, да се потсетиме на дефиницијата и тука:

Lean Startup претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси при започнување на бизнис и дизајнирање на производ/услуга со цел да се намали времето од идеја до успешен бизнис преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во градење на бизнисот и производот или услугата и вклучување на оние карактеристики во производот/услугата кои што се прифатливи од купувачите со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Да ги извлечеме основните карактеристики од дефиницијата:

  • Коктел на концепти, техники, алатки и идеи за континуирано подобрување во стартап фаза.
  • Намалување на времето од идеја до реализација на производот и доставување во рацете на купувачите.
  • Елиминирање на расфрлања кои не додаваат вредност.
  • Дизајнирање на производ или услуга кој е потребен на купувачите и за кој се спремни да платат определена цена.

Во идниот дел од овој серијал ќе презентираме некои концепти, техники и алатки кои може да се користат од страна на Lean Startup, а тука ќе се задржиме на останатите 3.

#1 Намалување на време од идеја до реализација

Lean Management оди со претпоставката дека само 5% од времето помеѓу нарачка и испорака е време во кое се додава вредност.

Lean Management време

Фокусот е на трите времиња кои не додаваат вредност со цел да ги елиминира сите расфрлања кои се јавуваат во бизнис процесите со тоа што ќе се подобрат тие процеси кои учествуваат во креирање на тие времиња за да се обезбеди нивно намалување, а со тоа и намалување на вкупното време од нарачка до испорака.

Итото се случува и при започнување на бизнис. Тој процес е составен од две времиња, време кое додава вредност на бизнисот и време кое не додава вредност на бизнисот.

Нема да навлегувам во прецизно дефинирање на времињата кои не додаваат вредност затоа што тука се повеќе и дел од нив ги опфативме или опфаќаме во теорија на бизнис идеи која ја развиваме оваа година тука на претприемач.

Lean Startup време

Што е она што додава вредност при започнување на бизнисот (Напомена: ова се елементи дефинирани од страна на авторот, а дизајнирани врз база на практична работа со клиенти и долгогодишно проучување на проблематиката):

  • Дефинирање на вистински проблем
  • Дефинирање на идеален купувач, односно целен пазар
  • Изработка на драфт верзија на бизнис модел
  • Развој на купувачи
  • Тестирање на хипотези
  • Промена на стратегија или модел
  • Повторно тестирање на новите хипотези
  • Градење на основните бизнис системи (не непотребни, туку само оние најпотребни за нормално функционирање на бизнисот)

Во секој од овие елементи кои го дефинираат времето кое додава вредност има повеќе поделементи или одредени преклопувања со нареден елемент. Се останато, претставува или пак може да претставува време кое не додава вредност. На пример, погрешен пристап е започнување со бизнис план кој во себе содржи елементи кои ниту се потребни во оваа фаза, ниту пак можат да бидат прецизни и помогнат во развојот на бизнисот.

#2 Елиминирање на расфрлања кои не додаваат вредност

Бидејќи знаеме дека имаме времиња кои не додаваат вредност, знаеме и дека постојат расфрлања кои го попречуваат содветниот развој на бизнисот. Во Lean Manufacturing од страна на Toyota се користи една методологија наречена како 7W (Waste – ѓубре, рафрлање) кои настануваат преку:

  • Претерано производство
  • Чекање
  • Транспорт
  • Процесот на обработка
  • Складирање
  • Непотребни движења
  • Производство со грешки

Овие 7 расфрлања се дизајнирани за производствена компанија. Кога станува збор за Lean Startup потребна е нова класификација на расфрлањата кои може да постојат во оваа фаза, но едно е сигурно, нема да се 7 туку многу повеќе.

#3 Дизајнирање на производ кој решава вистински проблем со цена за која купувачите се спремни да платат

И овој дел кога станува збор за една од основните карактеристики на Lean Startup не е нешто нови и потекнува од страна на принципите развиени во Toyota.

Основата е во определување на цената која што е спремен да ја плати купувачот и потоа врз основа на тој податок се прилагодуваат трошоците на останатите бизнис процеси (дизајн, инженерство, набавка, производство, продажба). Во овој случај најважно е да се изврши реална проценка за тоа колку купувачите се спремни да платат за тој производ (да се определи целната цена). Со пресметаната целна цена (target price) се определува со колкави средства купувачот влегува во горенаведените бизнис процеси. Со вакво размислување оваа филозофија врши промена на основната економска формула од:

ТРОШОЦИ + ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ

во

ДОБИВКА = ЦЕНА НА ПРОИЗВОДОТ – ТРОШОЦИ

Математички гледано ова се исти равенки, но во суштината на работењето на бизнисите даваат сосема различни ефекти. Втората формула вели дека ништо не треба да се развива или отпочнува доколку купувачот тоа не сака да го плати. Карактеристично за оваа филозофија е тоа што цената на производот ја определува корисникот на тој производ.

Сега, искуствено гледано постојат многу бизниси започнати кои не успеале да ја прилагодат цената врз основа на купувачот. Во Lean Startup дури и во фазата на истражување и дизајнирање на купувачите се предлага да се оди со наплата на цена, се со цел да се види дали некој е спремен да плати пари, и во колкав износ и за кои се карактеристики за она што се развива. Па дури постојат и реални примери за развој на производ (производ кој сеуште не е финален) во фаза на тестирање да се наплаќа (примерите кои ги знам се во делот на онлајн бизниси). Целта е една: да се опипа пулсот на пазарот уште во оваа фаза за определување на цената.

Ова нешто не се постигнува со бизнис план, каде за да го подготвиш (на традиционален начин) ти е потребна цена.

Останати постови од серијалот:

post

Дел 1: Lean Startup – Што всушност претставува?

Благодарение на Eric Ries добивме едно сосема ново движење, нова филозофија или нови основи на нови научни принципи за претприемачите, односно бизниси во стартап фаза, наречена како Lean Startup. Од негово лично искуство проследено со проучување и на други принципи особено принципите кои се применуваат во производството а кои дале резултати се поставени тие основи или темели. Но, сепак не започнува се тука.

Уште пред да излезат идеите за Lean Startup, Steve Blank, професор на Stanford University, ја напиша една од најдобрите книги за претприемачи насловена како The Four Steps to the Epiphany која едноставно ги воспоставува темелите на моделот за развој на купувачи. Терминот развој на купувачи е искован од страна на Steve Blank и го опишува процесот на паралелно добивање на повратни информации од страна на купувачите иако сеуште се развива производот. Ова значи, освен развојот на производот, паралелно се оди и со развој на бизнис и маркетинг функции. Четирите чекори за развој на купувачи тој ги дефинира како:

  • Откривање на купувачи
  • Валидација на купувачи
  • Креирање на компанија
  • Градење на компанија

Прашањето е што има тука за еден претприемач, односно што добива? Еден ваков пристап обезбедува:

  • Кратење на време за развој на производ, користејќи информации за она што навистина на купувачите им е потребно. Временската разлика од идеја до реализација може да биде многу помала.
  • Расфрлања преку инвестирање на време на активности кои не се важни се елиминираат, или доведуваат до минимум.
  • Трошоците се сведуваат на минимум за развој на бизнисот.
  • Цена на производот и/или услугата ќе биде онаа очекувана, односно оние кои потрошувачите се спремни да платат.

Но, и тука не е почетокот на Lean Startup. Основите се развиени во Toyota. Започнува некаде во 1937 година на минатиот век од човекот кој е основач на Toyota, Kiichiro Toyoda. Тој си поставил за цел да понуди автомобил за иста или пак пониска цена од конкурентите, но со подобар квалитет. Затоа тргнал од тоа колку е спремен купувачот да плати и спрема тоа вршел пресметки за развојните и производствените процеси. Уште тогаш, поради тоа што Toyota немала доволно ресурси кои би можела да ги вложува во поголем обем на производство, Kiichiro Toyoda барал да се штедат реурсите и во нивниот производствен систем да се произведат само толку автомобили колку што може да се продадат.  Тој често го користел поимот just-in-time (точно навреме).

Дали еден бизнис треба да тргне од купувачот во својот развој? Нормално дека одговорот е да. Дали еден стартап бизнис има доволно ресурси за расфрлања? Сигурно дека одговорот е не, доколку станува збор за претприемач кој за првпат се обидува да започне бизнис, бидејќи Eric Ries го дефинира стартап не само како започнување на нов бизнис туку и како дел од една поголема веќе востановена организација, она што го пишувавме во интрапретприемаштво.

По Втората светска војна новиот претседател на Toyota, Eiji Toyoda му дал задача на Taiichi Ohno кој бил шеф на одделението за машинска обработка,  повторно да ги разработи принципите на Kiichiro Toyoda. Во период од 15 години Ohno, со помош од производствено-техничкиот консултант Shigeo Shingo воведува програма за рационализација на производството која производствениот систем на Toyota го направил да биде еден од најефикасните системи во светот. Од таа практика може да се види целта на Lean производство:

  • Поврзување на нивото на производство со вистинските барања на потрошувачите
  • Континуирано подобрување на сите процеси во компанијата
  • Елиминирање на сите непотребни расфрлања (време кое не додава вредност на готовиот производ)

Врз основа на повеќето истражувања кои ги имам спроведено во изминатите 12 години за Lean Manufacturing, Lean Management и Lean Thinking јас го дефинирав како:

Lean менаџментот претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси во организацијата со цел да се намали времето од нарачката на купувачите до испорака на готовите производи преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во производствените и организациските процеси и произведување на онолку колку што може да се продаде со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Доколку ја сменам оваа моја дефиниција за стартапи би го добил следново:

Lean Startup претставува коктел на концепти, техники, алатки и идеи кои содржат континуирано подобрување на сите процеси при започнување на бизнис и дизајнирање на производ/услуга со цел да се намали времето од идеја до успешен бизнис преку елиминирање на сите расфрлања кои не додаваат вредност во градење на бизнисот и производот или услугата и вклучување на оние карактеристики во производот/услугата кои што се прифатливи од купувачите со цена која купувачот е спремен да ја плати.

Очигледно нема да можам овој трансфер од принципите на Toyota да го трансферирам во Lean Startup во еден пост мора да произлезе еден серијал. Затоа и ќе продолжиме со: