post

Определување на цена – Уметност и наука

Определување на цени

Определување на цени

Ова е продолжување на вчерашниот пост кој се однесуваше на определување на цени. Определување на цената на производи и/или услуги со кои вашиот бизнис ќе ги продава на пазарот е многу важен процес за секој претприемач. Премногу ниски цени влијаат на профитабилноста, додека премногу високи цени може да доведат до зголемување на неможноста од продавање на тие производи.

Затоа определување на цени претставува истовремено уметност и наука. Бара креативност, бара аналитичност и бара снаодливост. Овој процес би бил најлесен доколку се одвива класично како во книгите (пресметување на сите трошоци и додавање на профитна маржа што беше опишано во претходниот пост). Тоа би била проста математика која освен собирање и додавање на проценти не би барала ништо друго. Но, сепак не е така.

За да навлеземе во сложеноста и важноста на процесот ќе започнам од елементите кои влијаат на цената на вашиот производ и/или услуга.

Што влијае на цената?

Цената е под многу влијателни фактори, но генерално истите би можеле да се групираат во следниве категории:

  • Трошочна структура. Колку ве чини производството на тие производи и/или услуги? Кои други трошоци ги прави вашиот бизнис, а не се директно поврзани со производство на производот и/или услугата?
  • Профитабилност. Колку сакате да заработите, односно да ви остане кога ќе ги покриете сите трошоци за производство и нормално функционирање на бизнисот?
  • Вредносна перцепција на потрошувачот. Каква е вредноста што потрошувачот смета дека ја добива со вашите производи и/или услуги? Дали тој може и сака да плати одредена сума и колкава е таа сума?
  • Конкуренција и нивните тактики. Каква е цената на конкуренцијата? Какви ценовни тактики тие користат? Каква е вредносната перцепција за нивните производи и/или услуги од страна на потрошувачите?

Шта би било кад би било? 😆

Пристапот на определување на цени би требало да започне со една ваква анализа која ќе даде одговор на прашањето: Што би се случило кога би се случило?

Да ги разгледаме опциите во една причинско последователна врска:

  • Tрошоци. Намалување на трошоци овозможува намалување на цената или зголемување на профитабилноста, а со тоа и поголем потенцијал за поголема продажба. Но, понекогаш слепото намалување на трошоци може да доведе до намалување на квалитетот на производот и/или услугата, а со тоа и до намалување на вредносната перцепција на потрошувачот. Од друга страна зголемување на трошоци влијаат на зголемување на цената или намалување на профитабилноста. Но тоа зголемување може да е резултат на подобрен квалитет на производот и/или услугата со што може да се зголеми вредносната перцепција на потрошувачите. Забележувате како различните комбинаторики постојат при едно вакво разгледување на трошочната структура на вашиот бизнис. Направете математика за сите комбинаторики и споредете ги една со друга.
  • Профитабилност. Тука станува збор за износот на профитот кој вие како претприемач го посакувате. Ако посакувате поголем профит во услови на иста трошочна структура ќе треба да ги зголемите цените со што ќе влијаете на и перцепцијата на потрошувачите. Доколку пак го намалите процентот на профитот со кој би се задоволиле ќе можете да ја намалите цената, што пак повторно ќе има влијание на перцепцијата можеби позитивно, но можеби и негативно.
  • Вредносна перцепција на потрошувачот. Зголемување на вредносна перцепција на потрошувачите во однос на вашите производи и/или услуги овозможува зголемување на цената на тие производи и/или услуги со што би се зголемила и профитабилноста, а тоа е и еден вид на конкурентска предност за вашиот бизнис. Од друга страна пак доколку се намали таа вредносна перцепција ќе мора да се намали и цената која ја наплаќате, што пак ја намалува и профитабилноста во услови на иста трошочна структура. Доколку сакате да остане истата профитабилност ќе мора да ги намалите трошоците.
  • Конкуренција. Конкуренцијата со своите тактики постојано ќе прави притисок врз сите претходни категории во вашиот бизнис. Доколку конкуренцијата воведе нов производ со висока вредносна перцепција кај потрошувачите ќе мора да одговорите или со подобар производ или со пониска цена што пак ќе бара намалување на трошоци или пак намалување на профитабилноста.

Забележувате дека сите категории се во една взаемна врска, и токму затоа определувањето на цената освен наука претставува и умешност на претприемачот и секако една уметност за која многу луѓе не можат да ја копираат. Некаде прочитав (не се сеќавам каде) дека Apple iPad има поставено висока профитна маржа (проценките се дека оди дури до 200$ од еден уред). Но високата вредносна перцепција која таа компанија успеа да ја наметне на пазарот им го овозможува тоа.

Затоа треба да запомните дека:

  • Цената не се определува само врз основа на трошоците и посакуваниот профит,
  • вредносната перцепција и конкуренцијата се подеднакво важни како и трошочната структура и посакуваниот профит.
  • Добра цена е комбинација на уметност, умешност и наука.
post

Определување на цена

Определување на цени

Определување на цени

Цената на производот и услугата е основа на секој бизнис. Секој бизнис нуди некој производ или услуга. Целта е тој производ или услуга да се продаде. Тој производ или услуга се продава за некоја цена. Од цената директно зависи приходот, а од приходот и профитаблиноста. Секој бизнис е основан од претприемач со цел да биде профитабилен. Така да, цената може да обезбеди соодветен профит и равој на бизнисот, но со погрешна цена може да дојде  до работење со загуба. А, загубата претприемачот не ја сака и не е пожелна за успешните претприемачи.

Што претставува определување на цени?

Наједноставно кажано, определување на цени претставува определување на продажна цена за производот и/или услугата. Со процес на определување на цени Вие како претприемач ги опредеувате малопродажните цени кои ќе ги понудите на пазарот, односно на Вашите потрошувачи. Тоа се цени кои Вашите потрошувачи ќе платат за производите и/или услугите што ќе ги земат од Вас. Тоа е монетарниот износ што некој треба да го даде за вашиот бизнис за да ја користи поволноста од вредноста која вие ја испорачувате.

Основни правила при определување на цените

Без разлика дали продавате производи или пак услуги, или пак некој тип на комбинација на производи и/или услуги, тие ќе влијаат на успешноста на Вашиот бизнис. Основни правила кои треба да ги спроведувате при определување на цените на производите или услугите се следниве:

  • Сите цени мора да ги опфатат сите трошоци и профитот кој го сакате.
  • Цените мора да бидат такви за да обезбедат сигурна продажба.
  • При намалување на цените мора да ги намалите и трошоците.
  • Постојано разгледувајте ги цените во поглед на трошоците, побарувачката на пазарот, конкуренцијата и профитот.

Што е она што влијае на цената?

Она што има влијание на цената и што најмалку треба да се земе во предвид при формирање на истата е следново:

  • Чинење на производот. Ова е колку чини производот кој сте го набавиле или набавна цена на производот. Или пак колку чини тој производ за да се произведе доколку се работи за производствен бизнис.
  • Трошоци на бизнисот. Доколку цената на Вашиот производ и/или услуга не ги опфаќаат трошоците, Вашиот готовински тек ќе биде негативен, ќе работите со загуба, нема да имате финансии за финансирање на развојот на бизнисот и најверојатно дека бизнисот ќе пропадне.
  • Профит. Профитот е она што ќе остане на крај за Вас. Дали има смисла да имате бизнис и да работите, а на крај ништо да не остане за Вас во вид на профит? Мора уште во оваа фаза да размислите и да го определите посакуваниот профит кој ќе се вклучи во цената.

На сликата се прикажани основните елементи кои влегуваат во цената.

Цена - од што е составена?

Цена - од што е составена?

Првиот елемент, чинење на производот и/или услугата е цената која Вас како претприемач ве чини тој производ или услуга. За малопродажба тоа е набавната цена на производот, за производство трошоци за израбока на производот, за услужен сектор тоа е цената за изработка на услугата.

Трошоците на бизнисот се најакрактеристични при определување на цената. Грешките во фазата на определување на цената може да бидат кобни како за Вас како претприемач така и за бизнисот во целина. Со испуштање на некој трошок ќе немате профит или пак во најлош случај ќе работите со загуба. Она што треба да го рагледате како трошок на бизнисот и да го вклучте во цената е:

  • Кирија за простории доколку плаќате,
  • Трошоци за одржување на простории на Вашиот бизнис
  • Враќање на кредити
  • Залихи
  • Плати
  • Режиски трошоци како струја, вода, телефон, комунални такси…
  • Оштетени производи
  • Производи со поминати рокови

Профитот се разгледува како фиксен трошок и се додава на збирот на чинење на производот и трошоците на бизнисот. Профитот зависи од Вас и од пазарот. Вие може да сакате профит од 1000 денари на едно парче, но пазарот не прифаќа толку голема цена. Што значи мора да го избалансирате профитот со пазарот.

Многу често некои бизниси не ја разграничуваат маржата во однос на профитот. Маржата претставува збир од трошоците на бизнисот и посакуваниот профит. Што значи дека маржата освен профитот мора да обезбеди и покривање на трошоци на бизнисот. Маржата најчесто се изразува како процент од цена на чинење или како бројка во единица валута. На пример, доколку цената на чинење е 1000 денари, продажната цена е 1500 денари маржата е 500 денари (бројка во единица валута) или 500/1000 = 50% (како процентуален израз).

Исто така една замка во која можат да навлезат претприемачите е од чиста математичка природа. Маржата се определува како процент од цена на чинење што не е ист процент од продажната цена (цена која вие ја давате). Ова е многу важно доколку давате попусти да знаете кој е максимумот. Од претходниот пример маржата е 50% и изнесува 500 денари, но 500 денари од продажната цена не се 50% туку 500/1500 = 33,33%. Доколку сакате да дадете 50% попуст вие навлегувате во загуба и од цената на чинење (750 денари попуст, 1500-750=750 денари ќе земете пари, а производот сте го набавиле за 1000 денари). Во примеров не навлеговме во трошоците на бизнисот што се дел од маржата, па така Вие ќе можете да дадете попуст многу помалку од 33,33% што во некои случаи може да биде 10% – 20% преку сила, во зависност од висината на трошоците на бизнисот. Затоа, намалувањето на цените ќе бара одредено проучување на трошоците, па и нивно намалување за да се овозможи намалувањето на цената. Еве како влијаат трошоците на цената и профитабилноста:

Компанија АКомпанија Б
Цена на чинење500 денари500 денари
Трошоци на бизнисот300 денари200 денари
Посакуван профит100 денари100 денари
Продажна цена900 денари800 денари

Забележуваме дека компанијата Б има разлика само во трошоците на бизнисот од 100 денари по парче на производ. Тоа е за 30% помали трошоци од компанија А. Со тоа може да го продава поевтино за 100 денари од компанијата А. Но, ако одлучи да го продава производот исто како компанијата А за 900 денари ќе има профит од 200 денари што е за 100% поголем од профитот на компанијата А. Значи со намалување на трошоци за 30% го зголемува профитот за 100%. Оваа е вистинската стратегија за компанија Б и со поголем профит ќе го финансира развојот и растот на бизнисот и секогаш ќе има конкурентска предност.

post

Бизнис модел и онлајн стратегија

Бизнис модел и онлајн стратегија

Бизнис модел и онлајн стратегија

Во изминатиов период анализирав различни теоретски и практични согледувања за бизнис моделот и стратегиите кои што еден бизнис би требало да ги има во својата основа.

Она што е очигледно е дека постојат различни бизнис модели и различни стратегии кои треба да го поддржат тој бизнис модел. Она што ме натера да навлезам подлабоко во едни вакви теоретски и практични истражувања беше согледување на потребата од еден посеопфатен пристап кога станува збор за бизнис стратегии. Поточно и во постот дали онлајн стратегија претставува бизнис стратегија навлегов во еден покомплексен и посложен свет во кој функционираат бизнисите.

Сепак онлајн стратегија треба да го отсликува и да е во согласност со севкупниот бизнис модел и стратегијата која произлегува од него. Одлични причини за промашувања во однос на градење на онлајн присуство (како дел од онлајн стратегија) дава и Дарко од NewMedia MK во постот насловен како Ефективно присуство на интернет не е лесно остварливо, еве зошто. Сите тие причини наведени свои корени ги влечат од она што се нарекува бизнис модел.

Работејќи со неколку компании (некои спаѓаат во групата на “гиганти”) во изминатава година сфатив дека тие навлегуваат или сакаат да навлезат во еден сосема нов свет без воопшто да го променат сопствениот бизнис модел кој треба да биде прилагоден на тој нов свет. Многу би било полесно да се започне од самите корени, да се дојде до она што се сака и да се примени во работењето преку имплементација на таа стратегија.

На пример, започнуваат со градење на онлајн присутност (би требало да имаат онлајн стратегија која би го поддржала бизнис моделот) без воопшто да сфатат или да знаат што тоа значи и што би требало да значи за нивната компанија. Па затоа целиот проект иако со добри намери се доведува во опасност.

Уште од времето кога започнав да ги проучувам организациските промени (пред повеќе од 10 години) научив дека не треба да се започнува со проект кој ќе бара промени без целосна подршка и посветеност од страна на врвниот менаџмент.

Да се навратам на претпоследниот пасос (онлајн присутност) и последниот организациски промени и подршка од страна на менаџментот. Можеби се чини дека немаат никаква конекција – ова е една презентација (маркетинг активност) а другото е покомплексен организациски елемент. Но, сепак не е така. Една компанија прави веб сајт не за да нејзините вработени секое утро го посетат и се воодушуваат на убавината на истиот туку за да го поддржи бизнисот во кој се наоѓа таа компанија (односи со потрошувачи, канали за испорака на вредноста, партнерства… сите составни елементи на еден бизнис модел). Доволно е тој веб сајт само да има една контакт форма па да предизвика промена во организацијата:

  • Кој е одговорен за одговарање на контактите?
  • Кој е одговорен за подготовка на понуда?
  • Кој е одговорен за комуникација?
  • За кое време треба да се одговори?

Одговорот на овие прашања во бирократските системи доведува до еден раздор – не јас, ти. Ова е најпрост пример од еден проект кој треба да се имплементира во бизнисот. Затоа и потребата од подршка и пресечување од страна на менаџментот.

А, каква врска има ова со бизнис моделот?

Да тргнам од веб сајтот и неговите цели како еден пример во оваа презентација. Целта на веб сајтот може да биде:

  • компанијата да биде најдена од потенцијални купувачи,
  • овозможување на канал за комуникација со тие потенцијални купувачи,
  • компанијата да биде најдена од можни снабдувачи или други стејкхолдери,
  • компанија да биде најдена од можните партнери,
  • продажба на производи и/или услуги,
  • обезбедување на тренинг за користење на тие производи и/или услуги…

Сметам дека се доволни за оваа прилика. А што е бизнис моделот? Бизнис моделот ги дефинира и ја дава врската помеѓу:

  • производи и/или услуги,
  • купувачи
  • снабдувачи и други стејкхолдери
  • начин на комуникација и дистрибуција на вредноста кон купувачите.

Дали сега сметате дека еден мал проект како веб сајт за компанијата не поврзан директно со бизнис моделот? Доколку бизнис моделот не содржи елементи кои треба да се добијат со веб сајтот и не постои стратегија која ќе го подджи тој бизнис модел, имплементацијата на проектот ќе биде однапред осудена на пропаст. Штета!

Ова е само еден мал дел од склопувањето на коцките од моите белешки од изминатиов период, ќе следуваат уште.

post

Жени претприемачи во Република Македонија

Првин, нека Ви е честит Денот на Жената – 8-ми Март и секако имајте голем успех во се што ќе се нафатите да работите!

Дали треба или не треба да се пишува и зборува за жени претприемачи. Мое лично мислење е дека нема и не треба да постои разлика и поделба на мажи и жени претприемачи. Сепак, науката, светската литература и праксата покажуваат голем интерес кога станува збор за жени претприемачи. Готово и да не постои книга за претприемништво која се користи како учебник на нашите, но и на светските универзитети, а да нема цело едно поглавје за оваа тема.

Овој пост е малку подолг бидејќи претставува реобјавување на претходен пост кој се наоѓаше на артиклите на претприемач, а кои полека ги селиме тука и во исто време е надграден со нови идеи, мислења и ставови од перспектива на оваа 2011 година.

Жени претприемачи

Жени претприемачи

Сведоци сме на се подобра положба на жените во целиот свет. Еманципацијата продира во сите земји. Меѓутоа постојат и сиви зони каде правата на жените никако не се во задоволителен обем. Дали меѓу тие неповолни сиви зони каде се загрозени женски права се наоѓа и Република Македонија?

Меѓу негативностите што ја придружуваат транзицијата спаѓа и големиот број на невработени луѓе. Без оглед дали тие се отпуштени поради неработење на фабриките или поради тоа што се прогласени за технолошки вишок или воопшто не успеале да се вработат, се формира армија на невработени и сите тие негативни последици ги чувствуваат и жените. Поради ова многу жени се оставени сами да се грижат за себе и за својата егзистенција, па честопати стануваат жртви на насилство, сексуално вознемирување, проституција и др.

Меѓународните фактори се загрижени за статусот и положбата на жените во земјите опфатени со транзицијата и покажуваат интерес за што побрзо решавање на таа состојба. Се одржуваат конференции за женско претприемништво и се организираат инкубатори.

На жените претприемачи им е потребна посебна помош: образование, стекнување на специфични способности и знаења, финансирање, техничка помош, влевање на самодоверба преку различни обуки, практична настава и слично.

Потребно е да се создадат еднакви услови и можности за работа и на мажите и жените, а со тоа да се создадат и условите за отстранување на дискриминацијата на жените.

Значајна е и заштитата на жената како мајка, што значи помош при одгледувањето на деца и слично на овој план може да помогнат многу женски организации и здруженија, посебно на планот за борбата на жените за економска независност, а со тоа и за нејзината еманципација и целосна рамноправност со мажите.

Постојат повеќе пречки во развојот на жените како претприемачи (кои што претставуваат и пречки и за мажите) во Република Македонија, а како најизразени пречки се:

  • Недоволна поддршка од државата. Во последните десетина години се прават одредени напори, но тоа не е доволно бидејќи се само декларации на хартија или маркетинг кампањи.
  • Високи даноци и придонеси на плата. Во 2009 година се намалија за незначителен износ и владата донесе одлука за намалување во наредните 3 години, но сепак тоа се незначителни суми претворени во пари.
  • Високи трошоци за кредити и заеми. Кредитите и заемите од банките и штедилниците се прескапи. Со каматни стапки над 10% и специјални пресметки кои се поволни само на банките. За кредит од 4000 евра ќе треба на име на камата да вратите до 1500 евра на 3 години. Што е многу, многу е.
  • Преголеми банкарски трошоци и провизии. При земање на кредит, при плаќање на налози, при отворање на сметки, при употреба на кредитни картички банките ви земаат провизии, кои за услугата што ја извршуваат навстина се преголеми.
  • Преголеми банкарски гаранции. Се барат преголеми банкарски гаранции за извршување на одредени бизнис активности, а банките премногу наплаќаат заваков тип на услуга.
  • Висок данок на приход. Даноците се преголеми за малите бизниси кога се во фаза на започнување кога немаат доволно финансии да инвестираат во развојот, а немаат ослободувања. Да не зборуваме за данокот на добивка кој доколку не се надмине одреден износ се претвора во данок на приход без разлика дали станува збор за мал бизнис кој прави добивка или сеуште е во фазата на започнување (развој) кога е логично да се работи со загуба.
  • Недостиг на поддршка од бизнис асоцијации. Бизнис асоцијации постојат само на хартија без конкретни подршки и помош за жените претприемачи.
  • Банките не се доволно заинтересирани за малите бизниси. Да земете кредит во прва година од своето постоење кога продажбата е сеуште мала, кога сеуште немате развиено цврсти деловни односи, кога финансиите ви се најпотребни е чиста научна фантастика. Потребна ви е дебела врска.
  • Сеуште неповолно претприемничко окружување во државата. Колку и да се фалиме дека многу сме постигнале сепак не сме ни еден чекор напред. Доколку имаме вистинска претприемничка клима економскиот раст на целата држава би бил многу поголем, а невработеноста многу помала.
  • Големата невработеност и сиромаштија на локално население. Ова повлекува тешка еономска состојба за сите бизниси, а особено на малите и почетните бизниси.
  • Недоволно поттикнување на свеста. Во последно време се повеќе се посветува внимание на потикнување на свеста за жените претприемачи. Но, севкупната состојба покажуваат дека ова е сеуште на далечно ниво од потребното. Во следниот пост за статистика за жени во Република Македонија ќе видиме и некои конкретни бројки.
  • Непостоење на доволно регионално поврзување помеѓу државите, а особено во делот за малите бизниси. Не постојат вистински регионални развојни програми од локалните власти со кои ќе се зголеми поврзаноста со локалните места во соседните држави и ќе се олеснат бизнис активностите меѓу бизнис субјектите од тие локални места. Градаоначалници – Освестете се би бил добар слоган за локалните самоуправи.
  • Недоволен број на бизнис инкубатори. Во држава како Република Македонија постојат само два вакви центри, во Скопје и Битола кои во последно време превземаат соодветни напори за развој на претприемништвото како и повеќето организирани обуки за жени претприемачи. Но, сепак за да се почувствуваат поголеми придобивки потребно е секој град во Република Македонија да има по еден ваков центар кој ќе произведува 20-30 нови бизниси на годишно ниво. Повторно локалната самоуправа може да одигра голема улога, барем со простории за ваквите центри.
  • Пасивноста на Универзитетите. Иако последните години донесоа голем напредок на ова поле сепак универзитетите би можеле многу повеќе и поактивно да се вклучат како во развојот на претприемништвото, така и во развојот на жените претприемачи. Погледнете го само успехот на Google компанија која во голем дел своите успеси ги базира на универзитите и науката. Одличен проект во изминатиов период беше со бизнис стартап центарот во Скопје.

Во нашата држава практично нема статистички податоци за жени претприемачи од кои би се добила слика за тоа: колкав број жени претприемачи има во Република Македонија? Иако нешто може да се извлече од последното истражување на Државен завод за статистика во изданието насловено како Жените и мажите во Република Македонија. Кои се проблеми на кои наидуваат во текот на своето работење и на кој начин тие можат да се отстранат?  Има мислење дека нашие жени не се доволно охрабрени да започнат сопствен бизнис. Чест е случајот кај нас фирмата официјално да се води на жената, а практично со неа да работи мажот кој е вработен во државна или друга фирма, а преку “by-pass” фирмата заработува од положбата што мажот ја има во општествената фирма. Дали во наши услови мажите се плашат од успешни жени претприемачи и настојуваат да го намалат нивното влијание?

Сојузот на организациите на жените на Македонија, како и други невладини организации започнуваат активна политика за активирање и вклучување на жените во стопанскиот и политичкиот живот, како и активности во доброволни хуманитарни организации.

Домашната работа на жените не се вреднува, но како активност, традиција и обичај претставува големо национално богатсто. Но, сепак за жените да го покажат својот максимален израз, треба активно да се вклучат во процесот на стопанисување како сопственици и менаџери, со што ќе се потврдат нивните вистински способности, знаења и умешност, а со тоа и нивниот претприемачки дух, кој треба да се поддржува и развива.

Сепак, и покрај расположливиот кадровски потенцијал и способности на жените, за успешен развој на женското претприемништво е потребна силна поддршка како од страна на владата така и од страна на локалната самоуправа и сите останати чинители на соодветните простори.

Република Македонија е доста далеку од овие определби. Сепак, со направената Асоцијација на жените претприемачи АРНА (оформена во јуни 1999 год.), потоа НИЗА од Скопје, се прави одреден чекор напред во оваа сфера. Ова укажува дека свеста кај жените е се поголема за остварување на правото на работа како и подобар живот, преку подршка на идеите и нивното самовработување и со поддршка на владата, било материјална или нематеријална, жените го наоѓат своето место во македонското стопанство.

Во почеток на 1998 година Можности започнаа програма за поттикнување на женското претприемаштво.

Поради немање на статистичките податоци не е можно да се направи анализа за бројната состојба на жените претприемачи и раководители во малите бизниси.

Но, сепак бројот на жените како претприемачи и раководен кадар во малите претпријатија е во постојан пораст, што може да се објасни со:

  1. Желбата на жените за независност и самодокажување на вредноста на својата личност;
  2. Раполагање со потребни знаења;
  3. Женската чувствителност за промени и решителност за преземање ризик.

Неколку примери каде жените можат да развијат претприемничко дејство:

  1. Доколку се образовани, можат прво да пробат да ги подучаваат децата во соседството, а потоа, доколку се докажат, можат да организираат курсеви кои би се наплатувале или би можеле да отворат книговодствени фирми, адвокатски фирми, училишта за изучување странски јазици, прватни градинки, школо за компјутери, школо за математика и други предмети.
  2. Доколку умеат да шијат, да плетат, да прават слатки, познаваат фризерски занает и слично, тоа може да го усовршуваат дома или во соседство, а потoа можат де отворат кројачка работилница, слаткарницата, фризерски салон.
  3. Доколку се од селски подрачја, тогаш доколку имаат познавање од лековити билки, печурки, полжави, можат да отворат продавници каде би ги продавале даровите од природата.
  4. Доколку се занимаваат со сточарство или живинарство, тогаш се во можност да организираат производство и преаботка на млеко и млечни производи или да отвораат мини фарма за кокошки и сл.
  5. Образовани жени преку интернет можат да ги понудат свои услуги.

Ова се секако само некои примери каде жените би можеле да постигнат успех во работењето. Секако дека постојат уште многу работи кои тие можат да ги сработат и затоа секоја жена треба да се препраша и да види што најмногу знае и и одговара и каде најмногу би профитирала.

Едно истражување покажало позитивна корелација помеѓу степенот на образованието, брачната состојба и обликот на организацијата. Пример: поголем степен на образование поголема соработка со банките.

Можеби со одложување на брачниот статус и на раѓањето деца ќе се подобри положбата на жената претприемач, но тогаш може да се наруши биолошка рамнотежа. Не мора мажот секогаш да е поуспешен и тој да го води бизнисот. Можна е и промена на улогите, така што мажот повеќе внимание ќе му посветува на одгледувањето на децата, а жената ќе прибавува економска сигурност. Сопствениот мал бизнис бара целосна посветеност, за разлика од државното вработување или вработувањето кај некој друг сопственик. Основајќи сопствен бизнис, жената треба целосно да му се посвети нему. А децата? А мажот? А куќата? Има нешто што природата им го дала на жените и кое треба да се усогласи со бизнисот, а тоа е мајчинството. Дали мајчинството е реална пречка кај жените за започнување и водење на сопствен бизнис или мајчинството и дава дополнителна енергија за започнување и водење на сопствен бизнис? Но, има средини каде образованието на женските деца се завршува со основното образование. Има и средини каде што уште е незамисливо жената да излегува од областа на куќните и земјоделските работи. Дали со основање, раководење и целосно ангажирње на жената во сопствениот мал бизнис, таа ќе изгуби од женственоста? На мислење сме дека тоа нема да се случи. Но, со развојот на науката и техниката и се поголемата достапност на интернетот, жените во развиените земји наоѓаат голем простор во претприемничко дејствување. Затоа понови кованици на зборови во САД се mompreneurs (мајки претприемачи) или womenpreneurs (жени претприемачи). Интернетот и можноста за водење на бизнисот од дома овозможуваат жените да бидат и претприемачи, и мајки и жени на мажот.

Доколку бараме баланс помеѓу традицијата во Република Македонија и модерното – жените да заработуваат најдобро решение е домашен бизнис, виртуелен бизнис – бизнисот ќе работи преку компјутер. На ваков начин нема потреба од посебни простории, дополнителни вложувања и слично. Потребен е еден компјуер, интернет конекција, специјализирано знаење на жената за бизнисот кој го започнува и желба за успех.

Дали има места за некои размислувања дека децата треба да се поттикнуваат кон бизнис уште од основното образование? Ова е многу битно за иднината на децата, бидејќи со раното воведување во бизнис тие се во состојба понатаму сами да заработуваат.

 

post

Кревање на врева со бизнис блог

Бизнис блог

Бизнис блог

Најлесно нешто кога станува збор за бизнис блог како маркетинг средство е да се постави блогот да биде жив онлајн. Процесот е инсталација на CMS (најкорисен е WordPress), одлука за тема, инсталација и неколку подесувања. На мојот личен блог пишував како се завршив за 30 минути со помош на Genesis и темата Prose во тој случај.

Но, што понатаму? Бизнис блогот е поставен и жив онлајн. Како сега да го ставиме во функција на бизнисот? Тоа е и првото прашање кое треба да се одговори од страна на претприемачот. Понекогаш и доста често оваа прашање останува неодговорено и целиот процес завршува тука. Ова е поради фактот што претприемачот сфаќа дека ова е долг и макотрпен процес кој не гарантира брзи резултати. Но, на долги стази овој процес може само да помогне во градење на долгорочна благосостојба на бизнисот.

Многу често првиот пост кој се пишува е пост кој содржи нешто вакво:

Ова е блог на тој и тој бизнис и во него ќе читате за нашите производи и/услуги како и сите последни информации за нашиот бизнис. Ќе ве известуваме за нашите постигнувања како и за сите наши прес конференции. И супер, нас многу ни е драго што вие сте тука, за да прочитате за нашите бла, бла, бла…

Од здодевно има ли поздодевно. Многу ми е гајле за твоите производи и/или услуги. Сигурно ги имате на вашиот веб сајт и ако затоа сум тука би ги побарал на страната Производи. Могу ми е гајле што Вие правите или пак што ќе правите. Многу ми е гајле за Вас. Многу ми е гајле за Вашите прес конференции – не сум новинар. Но, првото прашање ќе ми биде: Што има за мене тука? Вредност? Дали треба да се навраќам на овој блог повторно?

Затоа секој (или во поголем дел) блог пост треба да креира некаква вредност за мене. Би требало да ме поттикне на нешто:

  • да ве контактирам
  • да купам доколку продаваш
  • да споделам…

Во денешно време контактирање и купување не оди толку бргу, сепак зависи и од видот на проблемот кој вашиот бизнис го решава и вистинската потреба од решавање на тој проблем на пазарот. Но, иако некој не ве контактира, не значи дека сте го загубиле доколку комуницирате вредност преку вашиот бизнис блог. Тој е тука, ќе дојде и утре, или пак можеби за една недела или за некој месец или пак за некоја година да косумира уште од вредноста која ја давате и можеби тогаш ќе одлучи да превземе чекор за поблизок однос со вашиот бизнис.

Истиот тој, можеби ќе забележи нешто вредно и ќе сподели на Facebook за тоа да биде прочитано од неговите виртуелни пријатели. Зарем ова не е придобивка за вашиот бизнис – вашиот бизнис блог станува нешто со висок потенцијал да генерира вирозен маркетинг од содржината која ја објавувате.

Бизнис блог е одлично маркетинг средство кое комбинира персоналност и градење на односи кои пак водат до лојални потрошувачи кои стануваат ваши најголеми поддржувачи.

Прашања пред започнување со бизнис блог

Започни со следниве прашања:

  • Каква вредност нуди мојот бизнис?
  • Како таа вредност да ја трансформирам во вредност која ќе се комуницира преку мојот бизнис блог?
  • Што ќе поттикне насмевка на лицата на читателите на мојот бизнис блог?
  • Што е она што нема да биде здодевно за нив?
  • Што е она што сакаат да го читаат?
  • Што е она што ќе ги поттикне да превземат некоја акција (контакт, купување, споделување)?
  • Кои се првите 20-30 наслови кои би биле интересни?

4 Совети за кревање на врева

Во наредниот дел би споделил неколку совети кои можете да ги применувате кога станува збор за користење на бизнис блог како маркетинг средство и кревање на врева преку овозможување на вирозен елемент во истиот.

  • Иако, тука на претприемач блогот го нарекуваме како маркетинг средство, сепак тој е само еден од многуте социјални медиуми. Дали кога ќе се сретнете со некој ваш потенцијален клиент на некој настан на кој присуствувате и двајцата веднаш му давате брошура со вашите производи или услуги? Најверојатно не, првин се запознавате, разменувате бизнис картички, разговарате и за приватни работи, кажувате вицеви, можеби ќе закажете видување на ручек или на кафе, споделувате искуства… Така да запомни дека твојот бизнис блог служи за градење на долгорочни односи, а не за директна продажба, па затоа не пробувај да продаваш во секој пост. Затоа споделувај совети кои ќе бидат корисни за читателите.
  • Кога станува збор за производите или услугите кои твој бизнис ги продава сподели информации за продажни промоции и попусти. Читателите и потенцијалните купувачи ќе сакаат да добиваат информација од прва рака за тоа кога можат да купат нешто поевтино и ќе се навраќаат за да проверат дали таква информација постои. Мора да се вметне конзистентноста во однос на оваа прашање за да не се случи по неколку обиди и не наоѓање на таква информација да дојде до откажување.
  • Секогаш кога ќе спомнете некој од вашите производи или услуги не ги објаснувајте во детали. Тие треба да се објаснети на страната за продажба (доколку имате) или пак на страната наречена како “Производи” на вашиот веб сајт или пак во вашиот каталог ако немате таква страна. Наместо објаснување кое би било повторување на овие елементи едноставно ставете линк до тие елементи и ако некој сака да прочита или да се информира повеќе за вашите производи ќе одлучи да кликне.
  • На одреден временски период објавувај наградни игри преку кои ќе изберете победници кои ќе добијат некоја награда во вид на попуст или пак некој производ кој го нудите. Луѓето сакаат да учествуваат во наградни игри и да добиваат награди. Освен тоа еден ваков пристап поттикнува интеракција со потенцијалните купувачи. За да ја добијат наградата ќе мора нешто да направат (коментираат, споделат линк до постот каде е наградата или било што што може да има некоја идна вредност за вашиот бизнис). На пример, ZAGG – онлајн продавница од која купив тастатура во месец февруари секој ден доделуваше по еден iPad за еден од оние кои ќе споделат информација за оваа промоција. За да учествуваш во можноста за извлекување треба да се вклучиш во нивната листа. За да ја зголемиш за двојно можноста од извлекување треба да споделиш линк на Facebook и Twitter каде постои потенцијал за нови потенцијални потрошувачи кои ќе влезат во нивната emal листа.

Ова се само еден мал дел од препораките кои можам да ги опфатам тука, но во секој случај едни од поважните за да го користите во вашиот бизнис блог како средство за кревање на врева за вашиот бизнис.

post

Говор на Steve Jobs пред дипломци

Интересен говор на Steve Jobs пред дипломците на Stanford од пред 5-6 години во кој кажува три приказни од неговиот живот вредни да се слушнат.

post

Бизнисот и демографските движења

Демографски движења

Демографски движења

Демографските движења се важни за секаков тип на бизнис. Постојат многу бизниси кои биле успешни, но со текот на времето не ги следеле демографските промени и пропаднале. Постојат многу бизниси кои не успеваат затоа што во маркетинг планот не опфатиле истражување на демографските карактеристики на пазарот, па затоа нивниот производ и/или услуга остварил неуспех на тој целен пазар. Демографските карактеристики на пазарот на кој претприемачот сака да ги продава своите производи и/или услуги се многу значајни за успешноста на бизнисот. Сигурно дека на пазар на кој преовладува население со поголема старост нема да можете да продавате компјутери и софтвери или пак видео игри (иако денес се е можно). Овие производи можете да ги продавате на пазар на кој преовладува помладо население.

Демографски промени

Демографски промени претставуваат лесно видливи надворешни обележја, кои имаат големо влијание на економијата, политиката, културата, односно на сите сегменти на општеството.

Тоа се промени во населението, неговиот обем, старосната структура, составот, вработеноста, образовниот статус, способноста, мобилноста (во однос на движење и патување) и приходи. Демографските трендови ги опишуваат промените на овие елементи во текот на одреден временски период.

Демографските промени се покажале како брзи, сложени, дури брутални (поради нарушената демографска структура на населението се случиле неколку воени судири) и многу влијателни фактори.

Зошто демографските промени се важни?

Непромислено би било да се занемарат демографските промени во дваесет и првиот век. Основна претпоставка и за денешното време е дека населението во светот е нестабилно и подложно на промени. И секогаш ќе биде подложно на тие промени. Промените се постојани и луѓето постојано се менуваат од секунда во секунда.

Еден од поголемите проблеми во светот во овој век ќе биде, од една страна стареењето на населението во развиениот свет, а од друга страна зголемувањето на бројот на населението во неразвиените земји. Статичните популации кои долго време остануваат на едно место, се попрво исклучок отколку правило.

Промена на демографската структура овозможува високопродуктивна иновативна можност. Успешните претприемачи својата идеја ја базирале на предвидување на демографските промени во иднината. Многу големи компании денес се резултат на успешното предвидување на демографските трендови на претприемачот.

Демографските промени имаат големо влијание на тоа што ќе биде купувано во иднина, од кого и во колкави количини.

Тинајџерите купуват поради мода а не поради трајност. Но, нивните средства се ограничени. Истите тие луѓе, десет години подоцна, ќе купуваат прво поради удобност и трајност, а дури потоа поради мода. Луѓето во првите пензиски години го чинат главно пазарот за патување и одмор. Десет години подоцна, тие исти луѓе ќе бидат клиенти на старечки домови и ќе бидат корисници на медицинската нега.

Луѓето кои во помлади години се стекнале со широко образование, по 10-20 години ќе станат кандидати за разни специјализации и стручни усовршувања. Тие луѓе се заинтересирани за вработување како работници со знаење. Дури и без конкуренцијата од земјите со ниски плати и големиот пораст на бројот на млади луѓе, индустриските развиени земји од Запад и Јапонија, би морале да пристапат кон автоматизација на производството, бидејќи имаат високо школуван кадар. Демографските промени покажуваат дека комбинираните ефекти на наглиот пад на наталитетот и експанзија на образованието, создава состојбата во која традиционалното вработување на рачни производни работници во развиените земји, би можело да биде на пониско ниво во однос на претходениот број.

Затоа потребно е во Вашиот маркетинг и бизнис план да ги вклучите анализите за демографските трендови. Направете сегменти на пазарот во однос на староста, наведете ги карактеристиките на сите тие сегменти, пронајдете го сегментот каде можете да бидете најуспешни и нападнете. Тоа ќе ви овозможи сигурен успех.

post

Бизнис план грешки кои не знаете дека ги правите

Бизнис план грешки

Бизнис план грешки

Бизнис план грешки можат да бидат страшни за сопствениците на малите бизниси. Понекогаш некои грешки неможат да бидат избегнати, но не значи дека истите грешки треба да бидат повторени.

Понекогаш, постојат грешки кои едноставно претприемачот не знае дека ги прави. Најголемата грешка на еден претприемач е кога тој не препознава дека направил грешка.

Грешките се болни кога ќе се случат, но години подоцна, колекција на грешки е она што се нарекува искуство. ~ Denis Waitley

Да, тие се нешто што може да доведат до искуство. За ова пишувавме во Подобрување – последица на грешки.

Како и да е, грешките може да бидат трансформирани во искуство само кога знаете дека сте направиле грешка. Без тоа витално знаење, грешките може да се повторат во следниот процес на вашите активности.

10 Бизнис план грешки

Ќе презентирам тука едни од најслабо препознатливи грешки кои вие можете да ги направите кога спроведувате процес на планирање во вашата компанија.

  1. Го гледате планот како документ, а не како производ на процес на планирање. Број еден грешка која спаѓа во група на неприметливи грешки е да го гледате планот само како парче хартија за кое некој побарал да го направите (се мисли на банка, финансиска инсистуција, бизнис план натпревар…). Бизнис план има големо значење за вас и за вашиот бизнис само ако неговото производство претставува процес, и тоа процес кој никогаш не завршува.
  2. Обид да се најде перфекционизам во се. Перфекционизмот е важен елемент, но понекогаш може да ве вовлече во еден циклус на планирање кое никогаш не завршува и планот никогаш да не биде имплементиран бидејќи не е перфектен.
  3. Обид да се задоволат сите страни. Сакаш да се задоволиш себеси како претприемач. Сакаш да ги задоволиш финансиските институции за да ти дадат пари. Сакаш да ги задоволиш вработените. Сакаш да ги задоволиш потрошувачите. Сакаш да ги задоволиш акционерите… На ваков начин го губиш фокусот од најважната работа – бизнис моделот кој мора да се имплементира.
  4. Користење на премногу оптимистичко предвидување. Добро е да се биде оптимист, но во процесот на бизнис планирање погледите кои се премногу оптимистички може да доведат до катастрофа во вашата компанија.
  5. Заборавање дека на пазарот постои и конкуренција. Можеби вашиот бизнис е толку уникатен што ве доведува до констатација дека на пазарот не постои конкуренција. Како и да е, мора да запаметите дека не постои бизнис кој оперира на пазар целосно без конкуренција. Најважната тековна конкуренција и најважната идна конкуренција мора да биде дел од бизнис планот.
  6. Ја објаснувате бизнис идејата, а не бизнис можноста. Можеби вашата идеја е брилијантна, но доколку бизнис идејата не стане бизнис можност тогаш вашата компанија ќе страда. Мора да запаметите дека една бизнис идеја не е секогаш и бизнис можност. Затоа вашиот бизнис план треба да ја објасни бизнис можноста, а не како бизнис идејата е брилијантна.
  7. Не го ажурирате планот постојано. Бизнис планот не е статичен елемент кој може да се напише и заборави. Тој е динамичен документ кој бара постојано мерење, подобрување и ажурирање.
  8. Некомплетно резиме на планот. Понекогаш резимето е единственото нешто што ќе биде прочитано од луѓето кои се задолжени за давање на финансиски средства. Затоа е важно и мора да биде комплетно.
  9. Бизнис планот не содржи конкретни чекори. Секој план мора да резултира во прецизно дефинирани чекори кои мора да се изодат во наредниот период. Без вакви чекори, планот ќе биде само парче хартија.
  10. Одложување на имплементација. Доколку сте го направиле бизнис планот не го одложувајте. Доколку сепак го одложите, тоа е знак дека нешто не е во ред со него.

Ќе го завршам овој пост со уште еден цитат за грешки:

Грешките се тука и чекаат да бидат направени. ~ Savielly Tartakower

post

Бизнис и политика – одат ли едно со друго?

Бизнис и политика

Бизнис и политика

Не е сигурно, но се поочигледно е дека оваа година ќе биде изборна година. Медиумите пишуваат, партиите прават калкулации, бизнисите плаќаат даноци. Каде е тука претприемачот? Тука е преку неговиот бизнис како даночен обврзник, можеби е тука преку некоја политчка партија заради претстојните избори и можеби е тука за да биде посетен од една (можеби и повеќе) политички партии за да плати уште еден данок (оној неформалниот).

Кога пред едно 7-8 години гледав едно интервју на ТВ спроведено во САД каде ги прашуваат случајните минувачи за претседателот на САД и повеќе одговорија дека воопшто не знаат кој е претседател ми беше многу чудно. Во тоа време (а и сега нешто многу не е изменето) кај нас сите зборувавме за политика и како треба да се оправи државава. Уште на 14 години знаев кој е премиер, гледав избор на претседател (првиот во собрание – неуспешен), знаев кој беше министер за финансии, кој за правда…

Од оваа дистанца се прашувам дали сето тоа ми било потребно? Дали мораше некои вечери да ги поминувам во караница со некој кој мислеше спротивно од мене? Дали уште тогаш мораше да се делиме на сини и црвени? Тоа беа почетоците на 1990-тите. Тогаш политиката беше популарна, но и сега е.

И денес забележувам тинејџери кои знаат многу за политика и политчки партии. Дали е ова нормално? Можеби е нормално бидејќи децата уште сега знаат дека:

  • За да се вработат ќе им биде потребна книшка.
  • За да успеат ќе им биде потребна книшка.
  • За да можат “нормално” да започнат и управуваат бизнис ќе им биде потребна книшка.

Книшката треба да биде од страната на победниците.

Се прашував и уште се прашувам зошто некои “успешни претприемачи” сакаат и влегуваат во политика иако имаме мислење дека тие прават милиони, имаат огромни куќи и добар живот. Можеби е заради:

  • лична сатисфакција преку докажување и на тоа поле или пак заради
  • тоа што политиката е попрофитабилна дејниост.

Едно од овие две е точно. Кое, не можам да кажам можам само да претпоставувам.

Во изминативе 15-20 години исто така забележав некои бизниси од работ на пропаста се враќаат во светот на успешните, не заради тоа што тие претприемачи спаѓаат во категорија на “успешни претприемачи” туку заради тоа што се приклонуваат некаде и едноставно таа приклонетост го бутнува со една инекција во било каква форма или некоја позиција преку која ќе се обезбедат финансиски средства за “враќањето од мртвите”.

Имам искуство во администрација и тоа со две влади и сите имаат свои “миленичиња”. И така додека едните се “миленичиња” другите се “потенцијални миленичиња” кои си ја чекаат својата шанса по изборите, но во исто време можат да го преживеат притисокот особено од претходниот соберен потенцијал кога биле “миленичиња”. Но, што е со оние третите кои не сакаат да се приклонуваат? Тие се оставени на милост и немилост на времето комбинирано со некој притисок за да се приклонат некаде. Сепак, се е бизнис, нели.

Администрацијата треба да биде во функција на граѓаните и бизнисите во една држава. Велиме неспособна, трома администрација. Зошто? Се додека еден добар вработен биде тргнат од работното место кое најдобро знае да го работи само затоа што не сака да биде приклонет кон страната на менаџментот, а не заради неисполнување на работни обврски (иако има махери ова да биде официјалната причина) ќе велиме дека имаме неспособна и тромава администрација.

Па дали одаат заедно политиката и бизнисот? Што мислите?

Наскоро ќе подготвиме една анкета со цел да го анализираме оваа прашање и да го коментираме уште подлабоко.

post

Отворени системи – 10 карактеристики

10 Карактеристики на отворени системи

10 Карактеристики на отворени системи

Секој бизнис е отворен систем и затоа многу е важно претприемачите да ги знаат карактеристиките на отворените системи. Со добро познавање на отворените системи ќе можете добро да го запознаете и вашиот бизнис.

Да се води бизнис не е едноставно. Иако бизнисот е творештво на претприемачот, тој може да не ги знае сите аспекти на функционирање на сопствениот бизнис. Тогаш и се прават грешки и тоа крупни. А, некои од тие грешки можат да бидат кобни како за бизнисот така и за претприемачот. Ова е особено важно затоа што отворените системи ја опишуваат врската и релацијата на бизнисот со околината, а изолиран бизнис од околина не постои. Од друга страна околината има се поголемо влијание врз бизнисот и зависноста на бизнисот од околината е се поголема.

10 Карактеристики на отворени системи

Основните 10 карактеристки на отворените системи согласно Katz D. i Kahn R. L. се следниве:

1. Внесување на енергија

Како што и човекот како биолошки систем има отреба од внесување на енергија од надвор (храна, вода, воздух, контакти со други луѓе итн.) така и бизнисите за да преживеат мора да внесат од надвор суровина, работна сила, пари, опрема, информации, производи и/или услуги… Колку повеќе го зголемиме влезот толку повеќе нашиот бизнис ќе биде поуспешен. Доколку имаме влез на квалитетна работна сила ќе се зголеми и квалитетот на извршуваните работни задачи на бизнисот. Доколку влезат повеќе пари ќе се набави поквалитетна суровина или производи и ќе го зголемиме квалитетот на нашите производи и/или услуги.

2. Премин

Оваа карактеристика претставува процес на трансформација на влезот во излезот. Сите влезови во бизнисот се преработуваат на одреден начин и се подготвуваат во одреден облик за излез. На пример, влезот на суровината се преработува во готов производ, влезот на производи во малопродажен бизнис се изложуваат за да се продадат, влезот на пари поминува низ банкарска сметка за да излезе во вид на набавка или плата на вработени.

3. Излез

Секој бизнис кога има влез мора да има и излез. Излезот едноставно претставува продукт на претходните две карактеристики (влез и трансформација на влез). Тој може да биде во вид на готов производ и/или услуга, отпадоци од производствениот процес, пари, проекти итн.

4. Цикличност на влезот и излезот

Влезовите се трансформираат во излез на организацијата од каде пак излезот повторно се трансформира во одреден вид на влез. Доколку бизнисот е производствен бизнис, тој суровината ја трансформира во готов производ (излез), тој производ го продава на купувачите и во вид на пари тој излез се враќа како влез во организацијата. И повтроно со тие пари ќе се купат суровини кои се трансформираат во излез. Истото е и за секој друг вид на бизнис.

5. Негативна ентропија.

Ентропија претставува мерка за несреденоста на системот. Низ процесот на трансформација на влезот во излезот бизнисот губи дел од својата енергија и така се зголемува несреденоста. Но, отворените системи заради нивната карактеристика на внесување на енергија од надворешноста доведува до појава на негативна ентропија во бизнисот, односно до зголемување на среденоста на системот. На пример, малопродажен објект продава производи кои потоа ги нема (појава на несреденост) и се додека не се набават повторно (негативна ентропија) нема да дојде до среденоста на системот.

6. Влез на информации, негативен feedback и процес на кодирање

Во бизнисот постои влез на информации во вид на feedback од излезот. Оваа карактеристика овозможува корективна акција на процесот на трансформација доколку се појави негативен feedback. Честопати тие информации се во огромен обем и несредени, па затоа се врши кодирање, средување и анализирање на истите.

7. Динамичка рамнотежа

Бизнисот како отворен систем се наоѓа во динамичка рамнотежа со околината (надворешноста). За да се спротивстави на ентропијата бизнисот се повеќе мора да ги шири сопствените граници со надворешноста што доведува до организациски промени. Самиот израз динамичка рамнотежа е контрадикторен. Дали нешто што е динамично може да биде во рамнотежа? Katz D. i Kahn R. L. ова го опишуваат како постоење на континуирана размена на енергија помеѓу околината и системот но, карактерот на системот, стапката на размена на енергијата и релациите помеѓу елементите остануваат исти.

8. Диференцијација

Поради фактот што бизнисот како отворен систем се спротивставува на ентропијата со тоа што го поттикнува растот логично е да се појави диференцијација.

9. Интеграција и координација

Преголема диференцијација бара интеграција и координација. Организациската структура, правилата, процедурите, нормите итн., се средствата кои ги користат менаџерите и претприемачите за интеграција и координација.

10. Equifinality

Оваа карактеристика претставува принцип кој постои кај отворените системи за дадената крајна состојба да може да се постигне на повеќе начини. Оваа карактеристика на отворените системи ни кажува дека секогаш ќе постојат повеќе начини на кои може да се изведат одредени активности за да се постигнат одредени бизнис цели.

Околина и бизнисот

Околина и бизнисот

Од 10-те карактеристики на отворени системи може да се види дека околината влијае врз бизнисот, а од друга страна бизнисот има влијание врз околината, односно бизнисот е интерактивен со околината и оваа влијание би можеле да го претставиме со одредени сили како на сликата лево. Испрекинатата линија на сликата ја претставува околината.

Можат да се забележат одредени сили (стрелки) кои се насочени од околината кон бизнисот и спротивно, од бизнисот кон околината. Значи бизнисот се обидува да се спротивстави на дејствата на околината за да остане во рамнотежа со истата. Ова може да изгледа како третиот Њутнов закон кој гласи: На секоја акција одговара еднаква реакција, со ист правец но во спротивна насока. Но, во овој случај не би го прифатиле законот во однос на спротивна насока, туку во насока на прилагодување на бизнисот со променетите барања на околината, што всушност претставува и суштината на дефиницијата на организациските промени. Од тука може да се заклучи дека промените на околината влијаат на промените на бизнисот.