post

Претприемач: Претходна недела од 23-ти август и идна недела од 30-ти август 2010

Претприемач - Претходна и идна недела

Претприемач - Претходна и идна недела

Да направиме рекапитулар на неделата што измина и секако планот на постови за следната недела. Оваа недела што помина имаше 5 постови и ги најавивме новите 10 видео материјали за тоа како до веб презентација. Во моментов кога го пишувам ова (понеделник, 23.08.2010) сеуште не знам дали ќе стигнам сите видео материјали да ги поставам на сервер бидејќи тргнувам на одмор, но доколку завршам ќе има најавен пост.

Следува сублимирање на претходната недела и распоредот за идната недела.

Понеделник, 23.08.2010 – Организациска лојалност и посветеност

Ова е гостински пост на претриемач во кој Александар Делев, Ba in Marketing, University of Sheffield, UK дава едно теоретско истражување на темата за мотивирање и посветеноста кон организацијата.

Вторник, 24.08.2010 – Размена на линкови – маркетинг средство 67

Размена на линкови претставува 67-мо маркетинг средство на претприемач. Во серијалот за оптимизација за пребарувачи веќе пишувавме на оваа тема, но сепак со овој пост како дел од серијалот маркетинг средства ќе дообјаснам некои елементи.

Среда, 25.08.2010 – Непознавање на маркетинг на еден претприемач или менаџер

Пазарот е многу променлива категорија. Денес се бара нешто, утре нешто друго… Примеров е вистинска случка и се однесува на тоа како еден менаџервоопшто не троши време за маркетингот на бизнисот кој го води или барем мојот прв впечаток беше таков. Или не троши време за проучување на маркетингот и анализа на пазарот или нема соодветно познавање, а се нашол во улога да управува бизнис.

Четврток, 26.08.2010 – Баланс помеѓу работата и приватниот живот

Едно од најгорливите прашања за секој претприемач е како да го балансира работното и приватното време за себе и своето семејство. Секој бизнис бара повеќе работа се додека не стане независен во одреден степен од претприемачот. Балансот помеѓу работата и приватниот живот е нешто во што страдаат премногу претприемачи. Премногу време еден претприемач троши на планирање, генерирање на идеи, маркетинг, продажба, истражување и развој, финансии… Но, каде е тука еден претприемач? Која е неговата компензација за овие напори?

Петок, 29.08.2010 – Фаза раст од животниот циклус на производите

Откако завршивме со развојот на новиот производ и секако го воведовме на пазарот со отпочнување на официјалната продажба стигнавме до фаза која претставува знак дека производот успешно го проживува своето детство и дека успешно се завршени претходните две фази. Ова значи дека кога производот ќе ја преживее фазата на виведување окарактеризирана со спор прогрес ќе навлезе во еден период на голем раст.

Идна недела на претприемач

  • Како да се преживее во слаба економија и конкурентен пазар?
  • Размена на банери – Маркетинг средство 68
  • Зголемување на креативност преку 6 совети
  • Купувачот е поумен од продавачот
  • Фаза зрелост – Животни циклуси на производи
post

Фаза раст од животниот циклус на производите

Животни циклуси на производи - фаза раст

Животни циклуси на производи - фаза раст

Стигнавме до фазата раст од животниот циклус на производите. Досега го поминавме развојот на новиот производ и секако го воведовме на пазарот со отпочнување на официјалната продажба. Оваа фаза на нов производ претставува знак дека производот успешно го проживува своето детство и дека успешно се завршени претходните две фази. Ова значи дека кога производот ќе ја преживее фазата на виведување окарактеризирана со спор прогрес ќе навлезе во еден период на голем раст.

Карактеристично за оваа фаза е дека купувачите кои го купиле новиот производ го изложуваат да бидат видени со него или едноставно разговараат со сите свои блиски со што обезбедуваат експоненцијален раст на желба за купување и кај другите. Можете да видите како се движи оваа во постот за вирозен маркетинг. Во оваа фаза отпорот кон купување на тој нов производ драстично се намалува и претставува резултат на сите претходни активности на еден претприемач или еден бизнис.

Но, сеуште не е време за опуштање. Или поточно кажано во бизнисот никогаш не можеме да бидеме опуштени. Првичниот успех на тој производ нема да остане незабележан од страна на конкуренцијата. Набргу на пазарот ќе навлезе и конкуренцијата со некаков вид на супститут на тој производ. Потребно постојано следење на движењето на продажбата, цените, побарувачката и секако можноста за достава на потребна количина.

Фазата на раст на било кој производ претставува секогаш интересна за конкурентите.Таа е знак дека еден пазар веќе е оформен и дека на готово ќе може да се навлезе на истиот. Затоа мора да се мисли на инкрементални подобрувања и нови подобрени верзии на производот за да се задржи почетниот раст на продажбата на тој производ и секако да се одржи профитабилноста на бизнисот на високо ниво.

Накратко ќе се обидам да презентирам неколку активности на кои би требало да се насочите вооваа фаза.

1. Разбивање на отпорот кон новиот производ

Отпорот секогаш ќе постои. Нов производ значи замена на стариот и секако промена на навики на корисниците. Промените секогаш се проследени со отпор кон истите. Доколку успееме да ја распространиме веста за корисноста на тој нов производ, докажеме дека е компатибилен со претходниот производ и дека е помалку комплексен за користење во голем дел ќе успееме тој отпор да го одржиме на едно ниско – прифатливо ниво.

2. Следење на продажбата и брзината на растот

Многу е важно да ја следите продажбата како би можеле да ја мерите и брзината на растот на таа продажба. Тоа се директни информации од пазарот и даваат идеја за тоа како се прифаќа тој производ.

3. Следење на конкуренцијата

Конкуренцијата е уште еден значаен фактор за успешен раст на продажбата на еден нов производ и/или услуга. Едното око постојано треба да ви биде кон конкуренцијата која секако ќе биде привлечена од првичната успешност на тој Ваш нов производ.

Сватете го ова како една ваша директна предност затоа што Вие веќе ќе сте повеќе време на пазарот, и ќе можете да играте на картата на постојани подобрувања.

4. Следење на цените

Обично новиот производ навлегува на пазарот со висока цена за да се покријат трошоците за истражување и развој и секако производство во помали серии. Но, како што расте продажбата и секако побарувачката се отвора можност од намалување на цената во случај на навлегување на други играчи на пазарот.

5. Стратегија на подобрување и нови верзии

Не можеме да очекуваме дека се ќе биде перфектно. Видете што се случи со Apple и проблемите со антената на новиот iPhone 4. Набргу по проширување на оваа вест се прошири и веста дека Apple вработува инженери кои треба да работат за елиминирање на тој производ. Затоа многу е подобро да имате стратегија за постојано подобрување на тој Ваш нов производ.

6. Постојано подобрување

Доколку сакате да ја задржите конкурентската предност во оваа фаза во која е карактеристечен голем прилив на пари од продажбата не е лошо да издвоите дел за подобрување и нови верзии.

post

Баланс помеѓу работата и приватниот живот

Баланс помеѓу работата и приватниот живот

Баланс помеѓу работата и приватниот живот

Секој бизнис бара повеќе работа се додека не стане независен во одреден степен од претприемачот. Балансот помеѓу работата и приватниот живот е нешто во што страдаат премногу претприемачи. Премногу време еден претприемач троши на планирање, генерирање на идеи, маркетинг, продажба, истражување и развој, финансии… Но, каде е тука еден претприемач? Која е неговата компензација за овие напори? Претприемачот има живот и пред и по започнување на бизнисот. Живее со неговото семејство. Го има неговото најголемо богатство – семејството и секако децата.

Најчесто поставуваните прашања кои доаѓаат во умот скоро на секој претприемач се за балансот помеѓу работата и приватниот живот. Тие се прашуваат себеси:

  • Како да го балансираат животот со работата?
  • Како да го балансираат домашниот живот со работата?
  • Како да се постигне баланс помежу работата и приватниот живот?
  • Како да ја балансираат работата со личниот живот?

Што претставува балнас на работата и приватниот живот?

Што е поважно бизнисот или семејството? Многу тешко прашање за еден претприемач.

Во наједноставна форма балансирање на работата и животот претставува менаџирање на работните или неработните аспекти или бизниси и небизнис аспекти на животот на еден претприемач. Како и да е, претприемачот работи за да обезбеди подобар живот за себе и своето семејство. Доколку треба да го дефинирам балансот помеѓу работата и приватниот живот би го кажал следново:

Баланс помеѓу работата иприватниот живот е концепт кој имплементира менаџирање на бизнис и не бизнис живот за да се постигнат оптималните работни часови кои ќе обезбедат за мене и моето семејство да имаме прекрасен живот надвор од бизнисот.

Понекогаш постои присутност на погрешен концепт помеѓу претприемачите кој вели дека тие мора да работат повеќе доколку сакаат да заработат повеќе. Во постот насловен како Повеќе работа, не значи повеќе завршена работа презентирав 4 важни фактори кои имаат влијание на продуктивноста. Доколку повеќе работни часови не е еднакво на повеќе завршена работа, тогаш повеќе работни часови исто така не е еднакво на поголема заработка.

Менаџирање на балансот на работата и животот

Менаџирање на балансот на работата и животот е нешто што може да го елиминира стресот и да го подобри севкупниот живот на еден претприемач. Ова значи дека вие како претприемач ќе мора да го менаџирате Вашето време, да ги планирате Вашите активности, да ги разберете приоритетите, знаете што ве задоволува…

  • Планирајте ги Вашите дневни, неделни, месечни и годишни бизнис и не бизнис активности. Вашиот план мора да се базира на бизнис и лични цели истовремено.
  • Контролирајте ги Вашите ветувања и постигнувања во однос на се што сте испланирале за бизнис и личен живот.
  • Организирајте ги бизнис и личните активности. Доколку не сте организиран претприемач нема да можете да постигнете квалитетен баланс помеѓу работата и животот.
  • Мотивирајте се себеси, Вашето семејство и Вашите вработени за да ја завршите работата која секој од Вас мора да ја заврши.

Неколку совети за постигнување на баланс

  1. Поделете го вашето вкупно време на време за работа и време за самите вас и вашето семејство.
  2. Креирајте листа на врвни приоритети.
  3. Не се замарајте со активности однизок приоритет.
  4. Користете тајмер и аларм кој ќе ве потсети да запрете со работата за денес.
  5. Користете ист планре на работни и неработни активности. Нека левата страна биде за работни активности, а десната страна за неработни активности.
  6. Направете распоред за следната недела. Можете да ги одговорите 10-те прашања кои треба да се прашате себеси пред започнување на следната недела.
  7. Делегирајте се што може да биде завршено од страна на другите.
  8. Ветувајте го само она што можете да го испорачате и за семејството и за Вашите клеинти/потрошувачи.
  9. Јасно дефинирајте што се очекува од Вас за Вашата компанија и Вашето семејство.
  10. Започнете да го слушате Вашето тело тоа најдобро знае што можете а што не.
post

Непознавање на маркетинг на еден претприемач или менаџер

Учество на пазарот Конкурентската предност на пазарот не се стекнува лесно, но лесно може да се загуби. Може да потрошите години и години во развојот на бизнисот но со недоволно залагање и постојана анализа на пазарот постигнатото може да се изгуби за неколку месеци. Пазарот е многу променлива категорија. Денес се бара нешто, утре нешто друго… Примеров е вистинска случка и се однесува на тоа како еден менаџер воопшто не троши време за маркетингот на бизнисот кој го води или барем мојот прв впечаток беше таков. Или не троши време за проучување на маркетингот и анализа на пазарот или нема соодветно познавање, а се нашол во улога да управува бизнис. Менаџерот управува компанија која е увозник на брендирани производи од познат бренд кој има добра побарувачка и добро поминува во нашата земја.

На една презентација на производи на компанијата (од примерот) го прашувам менаџерот за видовите на производи што ги нудат, начинот на испораката и цените. Одговорот беше низ следниве реченици:

  • Ние не работиме со секого!
  • Нашите производи се лидери на пазарот!
  • Нашите производи се многу скапи!
  • Какви други производи имате?
  • Постојано вложуваме во маркетинг, оваа презентација е доказ! (НЕПОЗНАВАЊЕ НА МАРКЕТИНГ)

Од неговите одговори се забележува синдромот на јас, јас и само јас.

Ја забележуваме првата грешка: ПРЕПОТЕНТНОСТ.

Спомнавме со какви производи работиме, дека исто така се скапи, докажани во својата намена, испробани на сопствена кожа, не се многу познати во нашава земја а во светот не се непознаница. Пред да почнеме да работиме со тие производи извршивме пребарување на интернет и тоа:

  • На официјалниот сајт на производителот
  • Пребарување на google за да видиме што кажуваат другите сајтови
  • Разни форуми за да видиме какво е искуството на луѓето што ги користат.

Нашите анализи покажаа дека производите претставуваат добар бренд кој излегува во пресрет на барањата на потрошувачите и не зажаливме кога почнавме да го работиме. На нашето излагање го добивме следниот одговор:

  • Првпат слушам за таков бренд! (РАБОТИ БЕЗ ДА ГО АНАЛИЗИРА ПАЗАРОТ)

Човеков заталкал некаде во ваква работа. Како може да нуди нешто за продажба, а од друга страна да не знае дека полека но сигурно дел од неговото учество на пазарот му го зема друг бренд. Тој воопшто не знае што се се продава на нашиот пазар. Не ми се веруваше дека постои таков менаџер. (Дали може да се каже дека е менаџер?)

Секоја компанија мора постојано да го анализира и истражува пазарот. Во секој момент менаџментот мора да знае во каква позиција се наоѓа компанијата. Дали ја одржува сопствената позиција? Дали бележи раст на учество на пазарот? Дали се бележи некаков пад во учеството на пазарот? Дали треба да преземе некои мерки за да го зголеми и задржи пазарното учество? Кои се производи постојат на пазарот со какво учество? Ова се прашања кои секој менаџер треба да го интересираат и да бара одговор како би можел да носи поквалитетни одлуки. Инаку, секој може да биде менаџер. Овие прашања се одговараат со соодветно истражување и анализа на пазарот.

Можеме да кажеме дека:

  1. Како претприемачи не смееме да бидеме препотентни.
  2. Мораме да знаеме точно што претставува маркетинг.
  3. Мораме постојано да го анализираме пазарот и да ги следиме движењата на истиот.

Секое мало пореметување на продажба треба да даде сигнал дека треба да се преземе нешто. Овие мали пореметувања – промени во околината (пазарот) може кобно да влијаат на нашиот бизнис. А, честопати од страна на менаџерите и претприемачите овие мали пореметувања се занемаруваат. Во овој дел е интересно да забележиме една компарација со жаба која ја дава Питер Сенги во неговото капитално дело Петта дисциплина. Ако жабата ја ставиме во ладна вода и полека ја зголемуваме температурата таа ќе ужива во топлата вода. Како се зголемува температурата на водата и истата почнува да врие жабата веќе ќе ја губи свеста и на крајот ќе умре. Ова се мали промени кои не се забележуваат. Доколку жабата веднаш ја ставиме во врела вода, таа ќе се изгори и ќе скокне од истата, но ќе остане да живее. Повеќе детали за оваа компарација пишував во парабола на варена жаба.Значи често пати се концентрираме само на крупните пореметувања во нашата околина, додека ги занемаруваме малите пореметувања. Да не дозволиме и со нашиот бизнис да случи истото како со жабата во првиот случај.

post

Размена на линкови – Маркетинг средство 67

Размена на линкови претставува 67-мо маркетинг средство на претприемач. Во серијалот за оптимизација за пребарувачи веќе навлеговме во одреден дел на оваа тема, но сепак со овој пост како дел од серијалот маркетинг средства би сакал да дообјаснам некои елементи.

Што претставува размена на линкови?

Во SEO – Дали размена на линкови вреди ја претставивме размената на линкови како:

Процес во кој администратор на еден веб сајт ве контактира Вие да поставите линк до нивниот веб сајт и за возврат тие ќе постават линк до Вашиот веб сајт.

На сликата подолу е прикажан тој процес кога веб сајт А разменува линк со веб сајт Б.

Размена на линкови

Зошто размена на линкови?

Линковите се важни за онлајн светот и Вашиот веб сајт. Тие линкови даваат кредибилитет и авторитет за Вашиот веб сајт во очите на пребарувачите. Повеќе за ова можете да прочитате во серијалот од постови за SEO на претприемач. Но, секој кој се занимава со маркетингот и особено интернет маркетингот знае дека линковите имаат голема важност. Сега прашање е дали да се оди со природен процес кој е подолготраен или пак да се оди се еден ваков „вештачки“ процес кој е побрз.

Сепак сакам да напоменам дека размена на линкови може да одигра солидна улога во развој на онлајн присуството на Вашиот бизнис, особено доколку започнувате сега да го градите тоа присуство. Но, доколку не се претерува и соодредена доза на внимателност.

На што треба да се внимава?

Важно е да знаете дека ќе треба да бидете доста внимателни применувајќи го оваа маркетинг средство. Не е работата во тоа да приграбите колку што може повеќе линкови преку размена на линкови. Работата е во тоа колку ќе бидат квалитетни тие линкови. Внимавајте на следниве елементи кога го користите оваа маркетинг средство:

1. Да разменувате линкови со веб сајтови со повисок авторитет

Основата е да со размена на линкови добиете дојдовен линк од веб сајт со повисок авторитет. Ова значи дека прво ќе треба да погледнете каков PR има тој веб сајт. Иако не можете да бидете сигурни, бидејќи Google го менува постојано, додека еднаш до двапати годишно го ажурира за нас да можеме да го видиме, сепак ќе имате некоја слика за тој веб сајт. Можете и да го анализирате во однос на посетеноста, линковите кои доаѓаат до него… Сето ова ќе ви даде една јасна слика за тоа дали ќе вреди или нема да вреди таа размена на линкови.

2. Anchor текст

Ова е значаен елемент од процесот на размена на линкови. Тоа е текстот кој што ќе стои и кој кога ќе се кликне ќе го одведе посетителот до Вашиот веб сајт. Внимавајте да биде основниот клучен збор.

3. Опис

Често пати во размена на линкови се разменува и краток опис на значењето на линкот. Ова е она што треба да го поттикне посетителот од еден веб сајт да го привлече и наведе да кликне на линкот за да стигне до Вашиот. Внимавајте да биде кратко, јасно, прецизно и да поттикнува акција (клик).

4. Следење дали линкот е сеуште тука

Следете од време навреме дали линкот од оној веб сајт со кој разменувате линкови е сеуште активен. Постојат различни администратори кои може да го тргнат линкот без да ве информираат. Во една таква ситуација веднаш отстранете го и линкот кој се наоѓа на Вашиот веб сајт.

5. Мерење и анализа на успешноста

Следете колку посетители добивате од кој линк и секако дали ќе има промена во PR на Вашиот веб сајт.

post

Интересни вести 16.08 – 22.08.2010

Неделни вести

Неделни вести

Наш избор на вести од мината недела:

Препорака да се соработува со Турција

Македонија мора да соработува регионално со земјите од екс-Југославија поради економски напредок, но пред се треба да се насочиме кон соработка со регионалната велесила- Турција. Ова е препорака од Берт ван дер Варт, основач и главен извршен претставник на СЕАФ, глобална инвестициска фирма со седиште во Вашингтон, која се занимава со вложување со мали бизниси со висок потенцијал за раст во повеќе од 30 земји низ целиот свет.

Иако целиот регион е во фаза на реинтеграција од 1990-та па навака, тој сепак верува во пазарот на регионот иако економски и територијално е целосно поделен. Балканот е премал да го привлече и задржи вниманието на Западноевропските земји и Русија, но затоа треба да се насочиме кон Турција. Претприемачите не треба да се засегнати од историското минато на Турција во регионот и комплетно да се водат од бизнис логиката.

Берт ван дер Варт изјавува дека се  во преговори со Турската инвестициона компанија за формирање на заеднички фонд за инвестирање на балканот, но и во Турција и Кавкаскиот регион.

Овие фондови функционираат на база на изработка на бизнис план и заедничко вложување со сопственикот и иницијаторот на бизнисот. Освен пари вложуваат и дел од својот know-how, што им помага на претпримачите полесно да го водат својот бизнис.

Голема е предноста во однос на банкарско задолжување, а имајќи во предвид дека и во Македонија има повеќе претпријатија кои започнале со работа и сеуште успешно работат благодарејќи на подршката добиена од СЕАФ,  совет е да се почне да се размислува во правец Исток и да се искористи подемот на Турција но и средствата кои ќе влегуваат преку СЕАФ. Па сепак, Шехеразада не се појави тукутака.

Доделени уште 11 милиони евра од ЕИБ

Доделени се уште 11 милиони евра средства за подршка на малите и средните компании, како дел од владините антикризни мерки. Средствата се дел кредитот кој Македонија го доби од Европската Инвестициона Банка, се пласираат преку македонските еловни банки, а медијатор е Македонска Банка за подршка на развојот.

Со оваа транша, поделени се  40 милиони евра од вкупно 100 милиони евра кои се на располагање. Финансирани се 115 проекти. Каматнатаа стапка изнесува 6%, но и покрај тоа интересот кај компниите е слаб, пред се поради нивната слаба ликвидност. Постои страв за идно сервисирање на долговите, па компаниите тешко се одлучуваат да влегуваат во инвестициони проекти во овој период.

Најголем дел од компаниите кои аплицираа и ги добија овие средства се од градежната, текстилната и прехрамбената идустрија.

Остатокот од средставата треба да се искористат до половината на следната година.

Големите компании уште од почетокот реагира затоа што во време кога се најпогодени од светската економска криза, тие се исклучени од можноста да аплицираат за овие средства.

Продадени 20% акции од Стопанска Банка

Минатата недела беа продадени 20% од акциите на Стопанска банка. Купец на акциите е Национална банка на Грција, со што сега располага со 94% акциите на банката. Продавачи се ИФЦ и ЕБОР (Европска банка за обнова и развој) кои во 2000 година беа стратешки партнер со НБГ при купување на СТБ. Акциите се продадоа по цена од 574 ден. Од банкат изјавуваат дека со ова се потврдува долгогодишниот интерес на матичната компнија за присуство на пазарот.

Инаку Стопанска банка бележи работа со загуба во првиот семестар од оваа година. За првите 6 месеци има добивка од 1,7 мил. Евра, што е 5 пати помалку во однос на истиот период мината година ког остварија добивка од 9 мил.евра.

Почна бран на поскапувања!

Природните катастрофи во светот, неминовно водат до недостиг на количеството храна на располагање, со самото тоа и цените бележат пораст на глобално ниво, па и кај нас. Од она што минатата недела производителите и дистрибутерите на храна изјавуваа, како заклучок може да го издвоиме следново:

Маслото се продава по повисока цена. Се очекува да достигне цена и до 100 денари за литар. Цената на какаото исто така расне, па производителите на слатки највуваат покачување на цените на финалните производи. Некои скопски пекарници веќе го поскапеа лебот и бурекот. Маслото сигурно дека ќе го поскапи и традиционалното спремање на есенската зимница кај нас.

Се бележи пораст на цените и кај млекото и млечните производи, посебно на млекото, кашкавалот и сирењето кои се увезуваат од Србија. Имено кај нив е присутна млечна криза поради недостиг на свежо млеко.

Ќе поскапуваат и паштетите, а увозниците на месо од Бразил и Аргентина исто така најавуваат поскапување поради пораст на вредноста на доларот во однос на еврото.

Имајќи го ова во предвид, сигурно ќе треба да се ревидира предвидената стапка на

инфлација од 1% за Македонија за оваа година.

Нова платорма на Facebook – Facebook places!

Facebook претстави нова платформа наречена Facebook places, наменета за тие што имаат GPS. Платформата ќе се користи да се известуваат пријателите каде се наоѓате, да се наоѓате со пријателите во реално време, да коментирате за местата што ги посетувате или да ги читате коментарите на вашите пријатели за местата кои што планирате да ги посетите. Моментално е достапна само во САД, но набргу се најавува можност за користење низ цел свет.

Подолу е промо линк за платформата :

post

Организациска лојалност и посветеност

Организациска лојалност

Организациска лојалност

Ова е гостински пост на Александар Делев, Ba in Marketing, University of Sheffield, UK.

Главната цел на овој истражувачки проект е да обезбеди анализа на факторите кои влијаат на менаџерската лојалност и посветеност кон организацијата во која работат. Академската литература и бизнис праксата укажуваат на тоа дека средината во која функционираат компаниите во денешно време станува се по комплексна како резултат на глобализацијата, напредокот на технологијата, конкуренцијата како и зголемената важност на лојалноста и посветеноста на човечкиот капитал.

Вовед

Динамиката на денешната бизнис средина наметнува постојано менувачки околности на кои компаниите мора да се прилагодат и да одржат силна конкурентска предност за да осигураат опстанок. Како резултат на тоа, специјален акцент во последните неколку години се става на процесите на најмување, мотивирање и задржување на квалитетна работна сила, бидејќи токму човечкиот фактор е признаен како еден од најважните фактори во развитокот и одржувањето на неопходната конкурентна предност. Во интерес на обработка на оваа тема, прво ке се дискутираат концептите на мотивација, посветеност и лојалност. Понатаму ке бидат спомнати различните начини преку кои компаниите можат да ги мотивираат вработените, и на крај ке го искажам моето мислење на оваа тема со тоа што ке се земат пол и возраст како референтни точки.

Мотивација и лојалност во модерната бизнис средина

Во денешната динамична бизнис средина, за да можат компаниите да изградат конкурентна предност, да останат профитабилни и со тоа да опстанат, улогата на вработените е повеќе од значајна. Присуството на квалитетни работници ке донесе свежи идеи, концепти и нови производи/услуги за компанијата и затоа процесот на најмување, мотивирање и задржување на квалификувана работна сила претставува еден од најголемите бизнис предизвици на денешницата. Мотивацијата како процес ке биде подлабоко дискутирана во следниот дел бидејќи овој процес е тесно поврзан со задоволството на работното место а со тоа и со лојалност и посветеност.

Даглас МекГрегор е еден од многуте менаџерски теоретичари кои развиле свои размислувања во врска со шемите на однесувања на вработените во организацијата. Неговите теории за вработени со карактери X и Y значително помогнаа да се збогати разбирањето за тоа како се однесуваат луѓето на работните места. Ова беше особено важно бидејќи јасно ја посочи разликата помеѓу мотивиран и немотивиран работник и значењето на човечката мотивација.

Компаниите се обидуваат да ги мотивираат своите вработени за како краен резултат да постигнат зголемено ниво на операциска ефикасност, во смисла на време и пари, и со тоа да изградат и одржат предност пред конкуренцијата. Како резултат на промените наметнати од глобалната средина, гиганти како што се Mercedes, Siemens и Motorola во голема мерка го променија начинот на кој функционираат во витални области за да останат конкурентни на пазарот. Како што тврди Керслаке (2005), кога се формулираат мотивациски приоди кон вработените, компаниите треба да им обезбедат средина која рефлектира вредности, верувања и аспирации. Ова може значително да ги мотивира вработените и да ја зголеми способноста на компанијата и во иднина да привлекува и мотивира соодветна работна сила. Овој процес станува уште по комплексен на штета на фирмите кога ке се земат во предвид новите бизнис работни средини со кои се соочуваат луѓето, и кои значително ја смениле перцепцијата и врската помеѓу вработените и работодавачите.

Џонсон (2005) објаснува како модерниот работник во денешно време не може да се замисли да работи за истата компанија низ целата кариера, и дека во голем број случаеви силно е присутно чувството на поголем избор кај работниците.

Различни приоди кон мотивација и лојалност

Во текот на последните неколку децении многу научници со интереси во областа на човечкото однесување придонеле со сопствени теории и шеми на однесување поврзани со работното место. Преку овие теории, работодавците се здобиле со вредни информации во смила на фактори кои треба да се земат во предвид кога прават напори да ги мотивираат своите работници. Денес, силен акцент е ставен на оваа тематика од страна на компаниите, како последица од зголемената важност на човечкиот фактор. Организациите прават силни напори да ги разберат конкретните мотивациски приоди кои ќе дејствуваат како драјвери за вработените. Како резултат, многу истражувања биле направени, но често со различни заклучоци на крај. Се претпоставува дека ова доаѓа како последица од променливите човекови барања и потреби со тек на време (Вили, 1998). Кога се прават напори за мотивирање, има некои димензии кои не смеат да бидат занемарени или потценети од страна на фирмите. Разлики како полот, возраста, образованието, искуството, културната позадина и очекувањата од работното место се само дел од поголемата листа фактори кои мора да се земат во предвид за таквите напори да резултираат со поефикасна мотивација кај вработените. Извршените истражувања во минатото овозможија да се препознаат неколку фактори кои се појавуваат почесто и се поценети кај вработените. Тука спаѓаат платата, можностите за напредок како и дизајнот на работната позиција (Меудел и Родам, 1998).

Иако во модерната организација, менаџерите се тие што ја имаат главната улога да бидат фасилитатори на мотивацискиот процес, тоа не значи дека и тие самите не се често тема на истражување од страна на академиците. Со текот на годините, менаџери биле истражувани и анализирани на работното место и сето тоа со цел да се идентификуваат факторите кои влијаат на нивната мотивација и како крајна цел, задоволство од работното место, лојалност и посветеност.

Пул и Пул (2007) расправаат дека преку имплементацијата на таканаречената теорија на очекување, мотивациското однесување на менаџерите може да се анализира преку две компоненти: тоа се Е – 1, или напор – перформанс очекување, и Е – 2, или перформанс – последица очекување. Првото е поврзано со перцепцијата на индивидуата за шансите дека потенцијалниот труд ќе резултира со задоволителен резултат, а второто е поврзано со перцепцијата на индивидуата за шансите дека можниот резултат ке предизвика и други последици. Освен стандардните “работни услови”, менаџерите ставаат акцент на работна сигурност, унапредувања, пари, колеги и индивидуална автономија. Поради поврзаноста на работничката мотивација со организацискиот перформанс, од голема важност е за работодавците да ја разберат и прифатат важноста на задоволни работници за иднината на нивните компании. Сепак, целиот процес околу привлекување и задржување на квалитетна работна сила е дополнително отежната со недостигот на соодветно квалификуван персонал на пазарите.

Што треба да се има во предвид кога се работи со диверсифициран персонал

Студиите укажуваат на тоа дека нема универзален приод или единствено решение кога треба да се соработува со луѓе што доаѓаат од различна култура од нашата. Разликите не можат да се најдат само во верувањата и вредностите на индивидуата, туку и во полот, возраста, образованието, индивидуалните очекувања итн. Ова дополнително ја зголемува комплексноста на целиот процес за компаниите кога треба да интегрираат високо диверсицифицирана работна сила во своите операции (Хајд и Клинг, 2001). Соодветно на тоа, за да се имплементираат поефикасни мотивациски програми, организациите мора да имаат почит и разбирање за различните потреби на вработените кои се резултат на различните средини од кои тие потекнуваат. Ова е многу важен аспект од програмите од ваков тип бидејќи токму процесот на мотивација и задоволување на потребите поврзани со работното место ги поставува темелите на работничката посветеност и организациската лојалност.

Една од нај популарните теми во бизнис светот во денешно време е напредокот на жените и нивното признавање во тие кругови. Со тоа се наметнува полот како критичен фактор што одлучува како ке се формулираат програмите и приодите кон вработените. Меудал и Родам, (1998) тврдат дека во некои истражувања каде што биле вклучени и жени менаџери, се покажало дека жените ги рангирале платите и бонусите многу високо како средство за мотивација, како и внатрешните односи со колегите и можности за напредување. Истражувања од ваков тип можат да помогнат на работодавците да формулираат поефикасни мотивациски програми кога компанијата има жена менаџер. Дополнително на тоа, со вакви информации полесно ќе можат да се целат областите кои работниците ги сметаат за важни на работното место.

Во истите истражувања, мажите менаџери ставиле повеќе акцент на сигурноста на работното место и нивото на автономија. Јасно можат да се забележат некои разлики во приоритетите и очекувањата од работното место од страна на мажите и жените, кои се резултат на начинот на размислување, позиција и пол. Искуството и возраста на работникот јасно треба да влијаат на начинот на кој фирмата ќе се обиде да ја мотивира таа индивидуа. Како што Кинг (1998) расправа, искуството и времето поминато на работното место често влијае на амбицијата и драјвот кон понатамошни напреднувања и нагорни движења во организациската хиерархија. Имено, истражувањата сугестираат дека луѓето кои поминале до 6 месеци на работното место ставаат приоритет на финансиската компензација, додека луѓето со повеќе од една година искуство на исто работно место ги менуваат приоритетите кон можности за напредување, конкуренција, односи со колеги и сатисфакција од работното место. Ваквите резултати им даваат на организациите чувство што да се очекува во смисла на однесување и очекувања на работникот додека се здобива со искуство.

Заклучок

Со постојаните промени во бизнис средината и наметнатите процеси на адаптација на кои се изложени компаниите како резултат на зголемената несигурност, се повеќе се обрнува внимание кон човечкиот фактор како извор на конкурентна предност. Дополнително на тоа, со силната експанзија на индустријата на услуги, уште поважна станува улогата на менаџментот на човечки ресурси бидејќи еден од најголемите предизвици за фирмите во последниот период станува привлекувањето, мотивирањето и задржувањето на квалификуваните работници. Крајната цел е изградбата на силно портфолио на квалификуван работнички кадар кој ќе има важен придонес кон идните достигнувања на организацијата. Сепак, за да се постигне тоа, експертите тврдат дека треба да се развие внатрешна култура со сопствени вредности и верувања. Важноста на ова делумно лежи во потребата на вработените да се чувствуваат прифатено од страна на средината и да знаат дека нивниот труд е вреднуван и ценет. Тука исто така улога игра потребата за припадност и чувството да се биде дел од нешто поголемо и да се има придонес во неговиот развиток и успеси. Организациите исто така ке мора да ја разберат потребата од адаптирање на нивните мотивациски програми кон различните работници. Ова дополнително ќе придонесе тие да се чувствуваат прифатено и како дел од поголемо семејство, и со тоа како дел од мотивирачките напори, основите ке бидат поставени за изградба на работничка лојалност и посветеност.

Користена литература

1. Steven Pool and Bryan Pool, (2007), “A Management Development Model: Measuring organizational commitment and its impact on job satisfaction among executives in a learning organizations”, Journal Of Management Development, vol.26, issue 4, p.353-369, 13p

2. King, Albert,S and Ehrhard Barabara, (1998), “The Crecendo Effect In Career Motivation: An Eight Phase Model”, International Journal Of Management, , vol.15, issue 3, p.302, 11p

3. Wiley, Carolyn, (1998) “What Motivates Employees According To Over 40 Years Of Motivation Surveys”, International Journal Of Manpower, vol.11, issue 3, p.263, 18p.

4. Meudall, Karen and Karen Rodham, (1998) “Money isn’t everything…or is it?” International Journal Of Contemporary Hospitality Management, vol.10, issue 4, p.128, 5p

5. Karslake, Phil (2005) “The Death Of Loyalty”, New Zealand Management. vol.52, issue 5, p.35-37, 3p

6. Allen, Louis A. (2002) “Beyond Theory Y”, Management review, vol.63, issue 4, p.31, 3p

post

Претприемач: Претходна недела од 16-ти август и идна недела од 23-ти август 2010

Претприемач - Претходна и идна недела

Претприемач - Претходна и идна недела

Неделата што измина на претприемач преовладуваа темите од маркетингот со надополнување на продажба и знаењето кое треба да го користиме за целите на продажбата. Започнавме со освежување на старите постови кои беа сместени во артикли на претприемач.

Изминатите две недели работевме на креирање на нови 10 видео материјали за тоа Како до веб презентација за Вашиот бизнис. Сите Вие кои сте регистрирани за билтени на претприемач ќе добиете директен пристап до сите 10 видео материјали одеднаш. Очекуваме во текот на неделава што следува да бидат најавени и пуштени официјално. Оние кои досега беа дистрибуирани ќе бидат отворени за пошироката јавност.

Следува сублимирање на претходната недела и распоредот за идната недела.

Понеделник, 16.08.2010 – Како да го користам знаењето како реквизит во текот на продажбата?

Знаењето е нешто што мора да биде насекаде низ Вашиот бизнис. Може да биде користено и како најважен реквизит во текот на продажбата. Претставени се 8 идеи како да го користите Вашето и на Вашиот продажен тим знаење како реквизит во текот на продажбата.

Вторник, 17.08.2010 – Клучни зборови – Маркетинг средство 66

Ова е 66-то маркетинг средство на претприемач. Во серијалот на постови за SEO веќе пишував за клучни зборови како прв столб на еден SEO процес. Во голем дел она што претставуваат клучни зборови е објаснето во тие постови. Но, освен за SEO оптимизација што претставува бесплатно рангирање на страната со резултати на пребарувачите клучните зборови може да се користат во однос на секое Ваше или пак Ваш бизнис присуство на интернетот.

Среда, 18.08.2010 – Успешна маркетинг кампања во 10 чекори

Продажба без маркетинг е невозможна, или е возможна но не онака како еден претприемач би сакал да е. Од друга страна, маркетингот без оној последен чекор, вистинска маркетинг кампања која ќе привлече потрошувачи е како нешто без глава. Во постот се дадени 10 чекори за успеете да спроведете успешна маркетинг кампања.

Четврток, 19.08.2010 – SWOT анализа – еден прашалник

Во овој пост е даден оригиналниот примерок на Анкетен прашалник кој послужил за изработка на магистерскиот труд на м-р Илија Чубровиќ и се однесува за спроведување на SWOT анализа во пракса.

Петок 20.08.2010 – Воведување на нов производ и/или услуга – Фаза 2

Овој пост се однесува на втората фаза од животниот циклус на производите. Воведување на нов производ и/или услуга е една од најважните фази од животниот циклус на производите.

Идна недела на претприемач:

  • Организациска лојалност и посветеност: Што влијае на лојалноста и посветеноста на менаџерите кон организацијата?
  • Размена на линкови – Маркетинг средство 67
  • Непознавање на маркетинг на еден претприемач или менаџер
  • Баланс помеѓу работата и приватниот живот
  • Фазата раст од животниот циклус на производите
post

Воведување на нов производ и/или услуга – Фаза 2

Животни циклуси на производ - (Воведување-Лансирање)

Животни циклуси на производ - (Воведување-Лансирање)

Воведување на нов производ и/или услуга е една од најважните фази од животниот циклус на производите. Не дека останатите не се важни, но некако успешното лансирање на пазарот на еден нов производ претставува навистина солидна основа за постигнување на успех. Погледнете го само лансирањето на новиот iPhone 4 кое заврши пред неколку месеци, а се започна уште на почетокот на оваа година (свесно или несвесно од страна на производителот).

Голем дел од успешното лансирање веќе опфативме во претходнта фаза со тестирање преку рани прифаќачи и кревање на врева за Вашиот нов производ и/или услуга. Компанијата Apple дали свесно или несвесно крена огромна врева околу нивниот нов производ – iPhone 4 започнувајќи со најава преку прес конференција, потоа се случи пронаоѓање на загубен телефон чии функционалности беа снимени и се распространија на интернетот со молскавична брзина. Неколку месеци сите пишуваа за функционалностите на тој нов производ. На денот на официјално пуштање во продажба имаше редици на луѓе кои чекаа да го нарачаат и едноставно со неворојатна пасија чекаа да ги дадат нивните пари за тој производ.

По завршување на тоа лансирање се уште тој производ се зборува за добро или пак за лошо (проблеми со антена). Но, кој колку да го сака или едноставно да не го сака Apple и нивниот iPhone, мора сите да се сложиме дека лансирањето на тој производ претставуваше едно од најголемите и најдобро спроведените лансирања на нов производ.

Целта на секој претприемач кога воведува нов производ на пазарот да успее да направи потенцијалните купувачи да врескаат за да сигнат до него. Но, сепак за сето тоа да биде онака како што треба потребно е успешно завршување на претходната фаза од животниот циклус на производите, особено оние чекори кои доведуваат до подготовка на започнување на оваа фаза.

Слободно може да се каже дека оваа фаза веднаш ќе одговори на прашањата дали тој производ ќе биде успешен или не.

Иако различни видови на бизниси, различни пазари и различни индустрии ќе бараат различни чекори ќе се обидам накратко само да го дефинирам патото како би можело да се одвива оваа фаза.

1. Обезбедување дека се е подготвено за успешно лансирање

Бидете сигурни дека сите подготовки за успешното лансирање се завршени. Проверете дали залихите и капацитетот на производство ќе го задоволи првиот бран на предвидена продажба. Дали постојат некои технички проблеми сеуште нерешени? Дали дистрибутивните канали се подготвени и имаат капацитет да ги задоволат првичните нарачки?

2. Подгответе план за пробивање на инерцијата на потрошувачите

Можеби сеуште потенцијалните потрошувачи немаат желба да ги променат своите навики со сегашните производи иако оваа веројатност е слаба затоа што потрошувачите секогаш сакаат нови подобрени начини за решавање на нивните проблеми. Сепак, не можеме да кажеме дека нема да постои една таква инерција.

3. Кревајте врева

Кревајте врева околу Вашиот нов производ и/или услуга. Контактирајте ги оние рани прифаќачи и известете ги дека можат слободно да го споделуваат нивното искуство со Вашиот нов производ и/или услуга. Во многу случаи тие се најважните распространувачи на пораките за Вашиот производ и/или услуга.

4. Определете прецизен датум за официјална продажба

Оваа тектика навистина претставува нешто што поттикнува исчекување кај потенцијалните купувачи. Доколку слушнале, разбрале или пак виделе што овозможува Вашиот нов производ да наметне исчекување и броење на денови до датумот на официјално пуштање неколку месеци предходно.

5. Целиот продажен тим нека биде подготвен за она што го чекува

Продажниот тим ќе биде првиот кој директно ќе се судри со потенцијалните купувачи. Нека бидат подготвени! Нека завршат со лично тестирање на тој производ како би можеле директно да го пренесат нивното искуство.

6. Официјално пуштање во продажба

На точно определениот датум нека започне продажбата. Бидете сигурни дек претходниот ден сте го најавиле работното време и локациите каде прво ќе пристигне тој производ. И нека ви е со среќа.

7. Следете, анализирајте и подобрувајте

Следете го одвивањето на продажбата. Анализирајте го и подобрете ги можните недостатоци.

8. Првите купувачи како најголеми распространувачи на пораката

Првите купувачи, односно купувачите од оваа фаза имаат потенцијал да ја распространат пораката за Вашиот нов производ од огромен број на нови потенцијални купувачи. Вашата задача е доколку можете да ги поттикнете во тоа иако добриот квалитет, претходно успешно завршена домашна задача со анализа на пазарот претставува гаранција дека доколку навистина се задоволни самите ќе се фалат и така ќе поттикнуваат интерес кај нивните роднини, пријатели, познаници…

post

SWOT анализа – еден прашалник

SWOT Анализа

SWOT Анализа

Ова е оригиналниот примерок на Анкетен прашалник кој послужил за изработка на магистерскиот труд на м-р Илија Чубровиќ. Овој Анкетен прашалник претставува практична примена на SWOT-анализа при истражување на работењето на производствените претприатија, меѓутоа може да се користи и во секое друго претприатие.

Опфатени се сите актуелни прашања во тој период. Временска дистанца покажа дека доколку во денешно време повторно би се правила анализа некои нови прашања би било потребно да се постават, одредени прашања се сеуште актуелни, додека актуелноста на некои прашања се изгуби. Меѓутоа принципот на работењето би останал ист, а добиените согледувања за работењето на претпријатието би било целосно.

Овие прашања можете да ги искористите како идеја за спроведување на една Ваша SWOT анализа. Прашалникот е поделен на два дела:

  • Првиот дел е за внатрешните карактеристики на Вашиот бизнис – јаки и слаби страни.
  • Вториот дел е за надворешните карактеристики на Вашиот бизнис – можности и закани.

А. Оценување на јаките и слабите страни на фирмата, односно на предностите и недостатоците

1. Мотивираноста на Вашите вработени има одредено влијание врз резултатите од работењето. Мотивираноста може да се оствари на различни начини. Вие сигурно на ова поле преземате одредени активности. Дали Вашето ангажирање на ова поле е Ваша јака или слаба страна?

2. Обезбеденоста со кадри има одредено влијание врз квантитетот и квалитетот во работењето. Дали обезбеденоста со кадри (и стручни и раководни и работоводни) е Ваша јака или слаба страна?

3. Малиот бизнис е можност да се биде “сам газда”. За луѓето што работат во големите претпријатија ова не е така. Колку Вие сте навистина “сам газда”? Дали е ова Ваша јака или слаба страна?

4. Евидентно е дека Вие сте сам на “врвот на пирамидата”. Имате само Ваши подредени. Немате претпоставени, немате колеги “по хоризонтала”. Дали оваа релативна “осаменост” ја сметате за Вашата јака или слаба страна?

5. Вие имате некој вид образование добиено од средношколскиот и високо-образовниот систем на државата. Дали Вашето базично образование го сметате за Ваше јака или слаба страна?

6. Вие сигурно имате одредени сознаниа за конкурентските фирми од областа на делување на Вашата фирма. Дали овие сознаниа за конкурентите ги сметате за Ваша јака или слаба страна?

7. Вашите производи се со одреден квалитет. Квалитетот на финалниот производ е резултат на квалитетот во работењето. Дали квалитетот и на производот и на работењето го сметате за Ваша јака или слаба страна?

8. Во индустриските фирми за да се произведе некој производ е потребна проектанско–конструктивна, технолошка и работна документација. Оваа документација може и не мора да соодвествува на потребите на работниците на работните места. Дали квалитетот на документацијата го сметате за Ваша јака или слаба страна?

9. Иновациите во производот, техниката и технологијата се битни. Кај Вас сигурно се работи нешто во оваа област. Дали тоа што го остварувате на полето на иновативно-инвентивната и унапредувачка дејност го сметате за Ваша јака или слаба страна?

10. Рекламирањето, односно пропагандата или пошироко односите со јавноста имаат за цел да ги запознаат купувачите со Вашиот производ. Дали ова Ви е јака или слаба страна?

11. Во услови на пазарно стопанисување и на Вас и на Вашите вработени им се потребни знаења од маркетингот. Дали знаењата од маркетингот на сите Ваши вработени (заедно со Вас) ги сметате за Ваша јака или слаба страна?

12. Во големите фирми има соодветна организациска поставеност. Има сектори, служби, одделенија… Вие тоа го немате. Вие имате едноставна организациска шема, без многу “хиерархија”. Дали ова го сметате за Ваша јака или слаба страна?

13. Ако работата на некој вработен е нормирана тоа значи дека таа работа може да се мери, па и тоа да биде основа за наградување. Работите во производството обично се нормирани, но вон од производство не се. Дали степенот на нормираност (по обем и по квалитет на нормираноста) го сметате за Ваша јака или слаба страна?

14. Автоматската обработка на податоците, пошироко компјутеризацијата сигурно ја зафатила и Вашата организација. Компјутерите освен во сметководството можат “да влезат” и во проектирањето, во контролата на залихите и сл. Дали ширината на фронтот на компјутеризацијата го сметате за Ваша слаба или јака страна?

15. Меѓучовечките односи во работниот колектив се битни за резултатите од работењето, за соработката и сл. Дали постојното ниво на меѓучовечки односи го сметате за Ваша јака или слаба страна?

16. Роковите, заедно со квалитетот и цените, се битна компонента во деловноста. Се мисли на роковите при извршување на некоја договорена работа. Дали запазувањето на роковите го сметате за Ваша јака или слаба страна?

Б. Оценување на шансите и заканите, односно на можностите и опасностите како надворешни дејствувања

1. Има мислење дека транзицијата кај нас се “издолжи”. Дали ова продолжено егзистирање на транзицијата го сметате за шанса или закана?

2. Во областа на Вашиот бизнис сигурно научниот и технолошки развој Ви “праќа” сигнали за новини. Она што доаѓа од развиениот свет, а се однесува на развојот на Вашиот производ, техника и технологија, за Вас е шанса или закана?

3. Развиениот свет бара од фирмите во своите земји и од фирмите во другите земји да имаат цертификат за стандарди (ISO 9000, ISO 14000). Тоа се шанси или закани?

4. Нашиот банкарски систем на еден или друг начин го прати развојот на малиот бизнис. Ваше мислење, односно оценка, дали нашиот сегашен банкарски систем е шанса или закана за Вашиот бизнис?

5. Евидентни се различни фондови и фондации кои обезбедуваат финансиски средства за мали бизниси. Тоа е шанса или закана?

6. Стопанската комора е асоцијација на стопанските организации. Дали делувањето на стопанската комора пружа шанса или закана за Вашата фирма?

7. Веќе десетина години градиме определен политички систем определен со повеќепартиски систем и со парламентарна демократија. Дали овој систем како што ние го практикуваме е за Вас шанса или закана?

8. Дел од она ново што се гради е и судскиот систем. Дали во него гледате шанса или закана?

9. Нашата земја прави напори за приклучување кон Европската унија и НАТО. Дали во тие настојувања гледате шанси или закани?

10. Кај нас законодавната власт “произведува” закони. Често пати се случува законите да бидат оценети со негативна оценка од Уставниот суд и да бидат поништени. По оваа или по некоја друга основа законите често се менуваат. Оваа го оценувате за Ваша шанса или закана?

11. Ние имаме некаков систем на локална самоуправа. Дали постојниот систем го гледате како Ваша шанса или закана?

12. Пред извесно време е воведен данок на додадена вредност (ДДВ). Дали воведувањето на овој систем го оценувате за шанса или закана?

13. Странските инвеститори влегуваат во нашата земја. Кога политичките прилики ќе бидат подобрени ќе се очекува нивно поголемо навлегување. Дали тоа го оценувате како шанса или закана?

14. Постои т.н. црна, сина, сива,… економија со “диво” влегување во нашата држава со неплаќање давачки на државата и сл. Дали ова го цените за шанса или закана?

15. Вашата фирма има воспоставено деловна соработка со други фирми кои нашто работат за Вас. Тоа се ваши кооперанти. Односите на релација Ваша фирма–кооперанти ги оценувате како шанса или закана?

16. Нашата држава има определен девизен режим во кој, за сега, односот на нашиот денар спрема, на пример, германска марка е определен и фиксиран на околу 1:31. Дали овој фиксиран девизен однос за Вашата фирма е шанса или закана?

Овој прашалник можете да го измените и да исфрлите некои прашања и да додадете некои прашања и во една табела со 4 колони наведете ги сите ваши јаки страни (прва колона) како и слаби страни (втора колона) и вашите можности (трета колона) и закани (четврта колона.