post

Капитал како мобилизирачки сегмент на менаџирање на глобални пазари

Компании во меѓународни услови Освен институциите кои имаат влијание на глобалните пазари тука е и капиталот.

На светскиот пазар не може лесно да се конкурира, бидејќи дејствуваат моќни компании и нивни подржувачки мрежи. Доколку компанијата сака да се развива и да го освојува пазарот, мора да има капитал.

Парите се многу посакуван производ, кој може да се пласира во било која држава или компанија. Главни изори на финансирањето се: банки, држави (владини агенции), приватни инвестициски групи, богати поединци, пензииски фондови, заеднички фондови, осигурителни компании.

Банките се големи фактори во светската индустрија. За да ги контролираат случувањата во индустријата, банкарите купуваат акции и влегуваат во управните одбори на индустриските капацитети. Но, бидејќи и индустријалците зависат од активностите на банките и тие купуваат акции од банките и влегуваат во управниот одбор на банките. Со овие активности се создава индустриско банкарска олигархија, која ги контролира економиите во голем број на држави.

Приватниот капитал, главно се движи воден од економскиот профит. Државата на тој капитал може да влијае и да го насочува преку одредени стимулации. Најголеми финансиски центри во светот се берзите во: Њујорк, Лондон, Токио, Франкфурт, Париз. За да може компанијата да котира на овие берзи, каде во оптек е најголемиот дел на светскиот капитал, односно за да може да се врши продавање или купување на акции и обврзници, компанијата мора да води сметководство, применувајќи ги светските стандарди.

Меѓународните сметководствени стандарди во голема мерка се слични со Американскиот сметководствен стандард. На ова инсистираат финансиерите, за да можат јасно да разберат какви деловни резултати постигнала компанијата. Ова претставува дополнителна обврска за компаниите кои се надвор од САД, но бидејќи на овие берзи котираат силни компании, вработувањето на сметководителите кои ќе го направат сметководство да биде стандардизирано не претставува претешка задача, бидејќи се смета на прилив на свеж капитал.

Со голема количина на капитал располагаат и ММФ, Меѓународна банка за обнова и развој, Лондонскиот и Парискиот клуб. За да се добијат пари од овие институции, потребно е да се исполнат нивните, некогаш и неповолни барања. Најважната светска валута е долар, неговото влијание се намалува но сепак е огромно. Тоа овозможува, Америка да добие многу големо значење во светската трговија, бидејќи штом има побарувања за одредена валута и надвор од матичната држава, тоа овозможува државата да печати поголеми количини на валута и на тој начин бескаматно да се финансира.

Развиените земји се најголеми извори на финансирање. Ширењето на капиталот може да се ограничува со забрана на неговото изнесување од матичната држава или со забрана на поседување на удели во одделни компании во странство, повеќе отколку што нивните закони тоа го дозволуваат (пример државата може да ја ограничи висината на странските вложувања да биде максимално 49 % од вредноста на компанијата). По Втората светска војна имаше недостиг на капитал во развиените земји и тие го ограничуваа износот на финансиски средства, што беше дозволен да се изнесе од државата. Со подобрување на економската состојба, развиените држави стекнуваат голема количина на финансиски средства и настојуваат тој вишок да го пласираат во други земји, каде би оствариле поголем профит.

Во поново време, со настанокот на светската економска криза, кога дојде до криза на банкарскиот сектор во Америка, а потоа се прошири и во останатиот свет, се намалија паричните средства, достапни за пласирање во помалку развиените земји. При што, голем број на земји ги почувствуваа негативните последици од оваа криза.

Кога компанијата вложува финансиски средства во својата странска филијала тоа претставува директно странско вложување и компанијата очекува за определен временски период да ги поврати своите вложени средства. Извозот на капитал зависи од состојбата во светските стопанства, а мотиви за извоз на капитал се:

  1. Остварување на поголем профит од вложениот капитал (камати, дивиденди).
  2. Зголемување на ефикасноста (специјализацијата).
  3. Искористување на поевтина работна сила.
  4. Пониска цена на суровини и енергенси.
  5. Комплетирање на производните капацитети.
  6. Отварање и проширување на нови пазари.
  7. Пласирање на капитални добра (машини, бродови).
  8. Избегнување на плаќање на царини.
  9. Обезбедување на политичко или воено влијание во определената држава, односно да се остварат стратешки интереси.

Извозот на капитал може да се стимулира и преку: намалување на данокот на доход за работа во странство, осигурување на пласманот од комерцијалните и политичките ризици, одобрување на кредити од државните фондови. Некои компании се двапати оданочени и во матичната земја и во земјата домаќин, па некогаш матичната држава е принудена да го намалува данокот за висина на средствата која компанијата ги има платено во земјата домаќин, за да им овозможи полесно работење во странство. Доколку една земја има квалификуван и способан кадар, таа ќе се определи за увоз на капитал во вид на финансиски кредити и лиценци. Доколку е сиромашна со финансиски, технички и организациски знаења, ќe се определи за заеднички вложувања со странските компании. Земјите увознички на капитал, со увоз на капитал стануваат посилни. Но, извозниците на капитал често ги насочуваат дадените финансиски средства за развој на индустрии, кои ќе бидат зависни од нивните компоненти. Некогаш и земјите увознички на капиталот нерационално го користат капиталот, со што само повеќе ја вовлекуваат неразвиената земја во проблеми.

Позитивни ефекти од увозот на капитал за земјата увозничка се:

  1. Увозот на капитал претставува увоз на дополнителни акумулации, па благодарејќи на нив доаѓа до поголеми стапки на стопанскиот раст.
  2. Зголемените инвестиции овозможуваат да се зголеми вработувањето. Се врши дополнителна обука и оспособување на кадар, кој стекнува додатни искуства и знаења.
  3. Поради развојот на домашното производство, може да дојде до супституција на увозот со домашните производи, а може да се смета и на евентуален извоз.
  4. Трансфер на технологии.
  5. Растат приходите во буџетот.
  6. Влијанието од позитивниот пример во работењето може да се одрази и врз други компании.

Негативни ефекти на увозот на капитал врз земјата увозничка се:

  1. Стопанството се развива спрема интересите на инвеститорите, па може да дојде до големи диспропорции во развојот на поедини гранки на стопанството.
  2. Странските инвеститори најчесто прекумерно ги исцрпуваат природните богаства.
  3. Профитот се одлева во странство.
  4. Доаѓа до зависност, бидејќи производството не може да се одвива без странски делови, со што се загрозува националниот суверенитет.

Девизниот пазар влијае врз заработката. На девизниот пазар се претвараат валути од една земја во валути во друга земја. Заработката може да се врши и со купување на одредена валута и нивна замена за друга. За да обезбедат сигурност на својот капитал, голем број од земјите извознички на капитал потпишуваат билатерални договори околу заштита на капиталот, со земјата увозничка на капиталот. Компанијата може да договори работа, но со промена на курсот на валутите тој бизнис може да се обезвредни или да стане премногу скап и другата страна да мора да го раскине договорот. Заради тоа, доколку владее валутна нестабилност, компаниите кои соработуваат обично го врзуваат договорот за вредноста на стабилна валута (најчесто долар или евро). Пловечките девизни курсеви ја прават економијата многу ранлива, бидејќи со менување на курсевите се нарушуваат условите од договорите.

Можно е земјата домаќин да ја девалвира или ревалвира своја валута. Инфлацијата може негативно да влијае врз постигнатите економски резултати на компанијата, преку обезвреднување на заработката.

Домашната валута може да биде преценета или подценета. Преценетоста на националната валута е состојба што се јавува кога внатрешната вредност (куповната сила) на валутата е помала од надворешната вредност (официјален валутен курс). Поради ова, цените и услугите за странските купувачи се високи, па затоа опаѓа нивната конкурентска способност, во однос на странските стоки и услуги. Потценетост на валутата е состојба кога внатрешната вредност (куповна сила) е поголема од надворешната (официјален валутен курс). Во овој случај цените на домашните стоки и услуги се атрактивни, односно конкурентни, во однос со странските стоки и услуги. Со тоа се создават услови за зголемување на извозот, а за намалување на увозот што на долг рок овозможува прилив на девизи.

Краткорочниот капитал, кој влегува во една земја и нема намера подолго да се задржи се нарекува шпекулативен капитал. Транснационалните компании мора да ја заштитат својата заработка, искажана во локалната валута. Затоа работењето со пари претставува голема обврска. Проблем претставува немањето на пари, но проблем претставува и вишокот на пари, односно треба да се сочува нивната ведност. Некои компании користат даночни засолништа како Бахамските острови, Бермудските острови, за да ја минимизират даночната обврска, а со тоа да остварат поголем профит.

Владата употребува монетарна, фискална и девизна политика за да влијае на економската состојба во државата. Монетарната политика дејствува преку промените на понудата на пари, фискалната политика дејствува преку промени во државната потошувачка или даноците, додека девизната политика претставува однос на државата кон девизните средства. Ако државата е голема и економски појака, промените во овие сфери влијаат на промените во светски рамки. Пример: хипотекарната криза во Америка цел свет го доведе до поголема или помала рецесија. Преголемиот дефицит, најчесто се јавува поради преголемите трошоците на владата или поради некои грешки во економското работење (пример инвестирање во погрешен сектор). Некогаш дефицитот може да биде корисен, доколку владата се задолжува во странство за да ги развива своите економски потенцијали, со што државата станува способна да ги врати средства и да заработи. Пример: повоениот развој на Германија и Јапонија.

Дефицитот може да се јави и кај преоптимистичкиот инвестиционен план, кој не дал очекувани резултати, а се потрошени рационално или нерационално големи финансиски средства. Заради овие грешки, кредиторите немаат желба да позајмат нови финансиски средства и државата влегува во криза. Прекумерниот суфицит исто предизвикува криза. Суфицит на тековна сметка значи дека земјата акумулира средстава во странство. Преголемиот суфицит предизвикува помалку инвестирање во матичната држава, а поголемо инвестирање во странство. Преголемото инвестирање во странство може да биде опасно за државата, доколку не биде во состојба да ги наплати побаруваните средства. Државата може потешко да влијае врз инвестициите пласирани во странство. Со зголемување на инвестирањето во странство се намалува домашното вработување, со што се намалува националниот доход и се нарушува социјалниот мир. Земјата со преголем суфицит, може да стане мета за напад од друга земја увозник на инвестиции, која може да воведе различни ограничувања, како што беше случај со Јапонија, кога создаде голем суфицит во трговијата со САД и со земјите на ЕУ.

post

Институции како мобилизирачки сегмент на менаџирање на глобалните пазари

Глобализација Во областа на светската економска соработка постојат три значајни меѓународни институции, Меѓународен Монетарен Фонд (ММФ) или IMF – International Monetary Fund, Меѓународна банка за обнова и развој или IBRD-International Bank for Reconstruction and Development, Светска Трговска Организација (СТО) или WTO – World Trade Organization.

ММФ била формирана со цел да се обезбеди соработка во областа на меѓународните плаќања и политиката на девизните курсеви и обезбедување на кредити за краткорочно урамнотежување на платниот биланс. Ние можеме да констатираме дека меѓународниот монетарен поредок е фундамент на светскиот економски поредок, нема економски поредок без монетарен поредок, но нема ни трговски поредок без монетарен поредок. Дури нема ни правен поредок, без монетарен поредок.

Сферата на финансиите, сферата на меѓународниот платен промет, сферата на доверителните односи во светот, сферата на меѓународните односи во многу случаи е еден од најважните правци и насоки со кои се определува физиономијата на целиот светски поредок. Во светот денеска функционира светски монетарен поредок. Светската Банката добила задача со долгорочни кредити да овозможи обнова и развој на стопанството на земјите членки. Додека задачата на СТО е да го контролира работењето во светската трговија. Сублимирано, цел на овие организации е да ги контролираат:

  1. Меѓународните парични текови.
  2. Меѓународните инвестиции.
  3. Меѓународната трговија.

Со овие три организации се постигнува контрола врз меѓународните бизнис текови и тие претставуваат лостови за развој на глобализацијата.

На конференцијата во Bretton-Woods 1944 година се формирани ММФ и Меѓународна банка за обнова и развој. ММФ се финансира преку уплата на квоти од страна на земјите членки. Висината на квотите се определува врз база на претходно направени анализи, како што се: големината на земјата, нејзините количини на злато, висината на БНД, големина на извозот и слично. Висината на квотите може да се корегира на секои 5 години, а доколку е потребно може корекција да се изврши и порано. 25 % од квотата треба да се плати во злато, а 75 % во национална валута.

Декларираните цели на ММФ се:

  1. Унапредување на меѓународната соработка врз основа на консултации и заедничко решавање на меѓународните проблеми.
  2. Проширување на меѓународната трговија, пораст на: вработеноста, приходите и производството.
  3. Стабилноста на девизните курсеви и спречување на конкурентската депресијација.
  4. Мултилатеризмот во меѓународните плаќања за тековните трансакции и отстранување на девизните ограничувања, кои го спречуваат растот на меѓународната трговија.
  5. Обезбедување на финансиски средства, за помош на земјите членки и урамнотежување на платниот биланс.
  6. Намалување на платнобилансната нерамнотежа.

ММФ инсистира на комбинација на цврсти макроекономски политики, вклучувајќи намалување на јавните расходи, повисоки каматни стапки и цврста монетарна политика. ММФ притиска и за дерегулација на одредени сектори (пример: цена на струја, нафта), кои порано беа штитени од домашната и странската конкуренција. Понатаму, се ангажира за приватизација на капиталот во сопственост на државата и подобро финансииско известување од страна на банкарскиот сектор. Со овие мерки се контролира инфлацијата и се намалуваат државните расходи и долгови. ММФ може да воведе дури и драконски мерки против определени држави, уништувајќи ги нивните економски потенцијали, заради што ММФ е често на мета на големи критики.

Со прифаќање на чланството во ММФ, државите ја намалуваат слободата во креирањето на монетарната политика, но поради можноста да обезбедат финансииски средства, во случај на потреба или криза прифаќаат одредени монетарни ограничувања. Основните обврски на земјите чланки се:

  1. Стабилност на цените.
  2. Обезбедување на економски услови и функционирање на монетарен систем кој не предизвикува нестабилност.
  3. Дозволено платнобилансно прилагодување
  4. Соодветна девизна политика.

При појава на дебаланс на платниот биланс, ММФ влегува со финансииска помош но наметнува и одредени услови на однесување. Особено се инсистира на намалување на јавната потрошувачка и на пазарно определување на цените, што директно влијае на падот на стандардот на населението, па во поголем број на држави се јавува негативно мислење за ММФ. ММФ дава позајмици со пониски камати, но голем број на други кредитори (пример Лондонски и Париски клуб) вршат притисок или уцена за доделување на кредити, за земјата што бара кредит претходно да постигне договор со ММФ, околу одредени економски параметри, што и дава дополнителна сила на ММФ.

ММФ определува и меѓусебни односи на валутите. Односот на валутите најчесто се врзува за вредноста на златото или за вредноста на доларот. Првобитно ерата на златниот стандард важела во периодот од 1870-1914 год. Висината на секоја валута била врзана за вредноста на златото.

Во периодот помеѓу две светски војни 1918-1939 год., поради економската криза наречена Голема Депресија, престанува да важи златниот стандард.

Во периодот по Втората светска војна од 1946-1973 год., повторно се воспоставува златниот стандард. Но, во 1973 год. САД го напушта златниот стандард и преку воведување на дополнителни царини изврши притисок на други моќни земји и тие да го напуштат златниот стандард и да ја врзат вредноста на својата валута за вредноста на доларот. Овој систем функционира и денеска. Поради недостиг на злато и недоверба во доларот се воведоа уште и Специјални права на влечење или Special Drawing Rights.

Врз база на висина на уплатените квоти во ММФ, секоја земја располага со одредена висина на Специјани права за влечење, кои можат во случај на финансиска криза да ги повлечат, за да се стабилизира кризата. Висината на една единица на оваа имагинарна валута е врзана за вредноста на златото или доларот и е подложна на корекција. Бидејќи ова е имагинарна валута, државата која ќе добие право да повлече определен износ, тој износ го конвертира (претвора) во пожелна светска валута и се исплатува во постоечката светска валута. Оваа опција не заживеа во голем обем во пракса, поради тоа што не се создаде доволна потреба од нејзината примена. Некои автори сметаат дека Специјалните права за влечење, претставуваат нова светска валута.  Сепак, допрва ќе се актуализира користењето на овие права.

Првична мисија на Меѓународна банка за обнова и развој, била да го обнови разурнатиот економски систем на Европските земји, настанати после Втората светска војна. Потоа банката се посветува на развојот на другите неразвиени држави. Финансирањето на Светската банка го вршат богати земји и врз база на висината на учество во финансирањето, добиваат право за одлучување за активностите на банката. Активностите на банката се фокусирани на земјите во развој, во области како човеков развој (образование, здравство), земјоделие и развој на рурални области, заштитата на животната средина, инфраструктура, владеење (антикорупција, развој на владините агенции), сообраќај, енергетика. Таа обезбедува кредити по повластени стапки, како и грантови за најсиромашните земји членки.

СТО е формиран 1995 год. во Женева, како продолжение на договорот ГАТТ постигнат 1947 год. ГАТТ претставува Генерален Договор за Царини и Трговија или General Agreement for Tariffs and Trade–GATT. Светската трговска организација влијае врз надворешната трговска политика на своите членки и врши унапредување на меѓународната трговија.

Основните функции на СТО се:

  1. Усогласување на националните надворешно трговски политики.
  2. Спроведување на спогодбите кои се постигнати во рамките на СТО.
  3. Надзор над водењето на националните надворешно трговски политики.
  4. Решавање на трговските спорови, настанати помеѓу земјите членки на СТО.

Основни принципи на СТО се:

  1. Недискриминација.
  2. Принцип на реципроцитет.
  3. Принцип на национален третман.
  4. Заштитата на домашното производство, согласно со одредбите на СТО.
  5. Намалување на царини.
  6. Елиминирање на нецарински бариери.
  7. Зголемување на транспарентноста на национално трговските политики.

Земјите во развој во голем број на случаи, се ослободени од принципот на реципроцитет. Земјите членки на СТО се обврзани да дадат статус на најповластена нација на сите земји членки на оваа организација, со што се одбегнува дискриминација на определени земји. Сите нецарински мерки на ограничување на увозот станаа недозволиви, а се настојува континуирано да се намалат царините, до нивно укинување. Тоа не им одговара на неразвиените земји, бидејќи не можат да ја заштитат својата индустрија. Доколку одредена земја ги прекрши овие договори, спрема нејзе се воведуваат санкции. Земјите членки на СТО мора да се придржуваат до пропишаните царини, со континуирано настојување тие да се елиминираат, па членките не се во можност сами да ја определуваат надворешната пазарна политика и губат суверенитет во таа област. Поради ова царините се помалку можат да се користат како инструмент за надворешната економска политика. Односно, се потешко е со подигање или спуштање на царината, да се овозможи остварување на позитивните ефекти врз економијата, но не може ни да се постигне послушност кај определени држави.

post

Царински и нецарински бариери во меѓународно работење

Гаранција и сервис Вчера напоменавме дека постојат разни бариери во меѓународното работење. Сега да видиме со какви се бариери може да се соочи една компанија.

Може да се каже дека постојат два вида на бариери: царински и нецарински бариери.

Секоја држава наплатува царини. Со воведување на царините, доаѓа до поскапување на крајната цена на производите, со што се намалува конкурентноста на тие производи. Од царината, државата добива пари во буџетот, домашните компании добиваат заштита од надворешната конкуренција, а купувачите губат бидејќи мораат да платат поскап, а некогаш и понеквалитетен производ. Царината, во принцип, ја зголемува неефикасноста на домашните компании, бидејќи тие добиваат монополски статус.

Зголемените царини или ограничувања, се воведуваат и доколку од одредена држава се пласираат производи, на кои тешко може домашната индустрија да им конкурира.

Одредени производи, поради евтините енергенси или поради евтината работна сила, можат да бидат евтини, што може од други држави да се протолкува како да се тоа дампинг цени. За таквите производи може да се воведат ограничувања во увозот или воведување на зголемени царини, како заштитни механизми против дампинг цените. Тоа најчесто се случува бидејќи меѓународните компании имаат супериорна технологија, користат евтини суровини, најдобри човечки потенцијали или се субвенционирани од моќни држави. Пример, субвенционирано производството на земјоделските производи кои доаѓат од ЕУ и САД. Во зоните каде што постои заеднички пазар, царинската унија или слободната царинска зона се дозволува слободна трговија и не постојат царини ниту квоти, кои одделни земји меѓусебно ги наметнуваат. Некои држави промовират царина како механизам за заштита на купувачите.

Пример: Забраната за користење на месо, третирано со хормонот за раст воведено од страна на ЕУ.

Постои и парцијална царинска унија, каде неколку земји воведуваат иста царина кон трети земји. Преференцијалните царини, се пониски царини кои ги предвидуваат или ги пропишуваат поедини регионални сојузи, едни на други и регулирани со договори за слободна трговија.

Царините се делат на: увозни, извозни и транзитни.

Извозните царини ретко се применуваат, а служат само за дестимулирање на извозот на одредени производи, за кои има побарување или се од стратешка важност за матичната држава.

Транзитните дозволи ретко се користат, бидејќи во 1921 год. е потпишан меѓународниот договор за нивно укинување. Значи, на сила се главно увозни царини. Државите можат меѓусебно договорно да ја намалат висината на царината, но доколку се во судир, можат царината и да ја зголемат.

Царината може да се предвиди, да биде до определен ниво со помал износ, а по определениот ниво да биде повисока. Висината на нивото на царината, се одредува преку две основи: првиот основ е вредноста на увезените производи, а другиот основ е количината на увезените производи.

Прелевманите или акцизите, имаат сличност со антидампинг царините и се воведуват најчесто на стратешките производи, за да се намалат влијанијата од субвенциите и премиите.

Интерес на најразвиените земји во светот е да не постојат царини или тие да бидат исклучително ниски, па царинските бариери се помалку претставуваат проблем при меѓународната соработка и трговија.

Во ЕУ и САД царините се во просек ниски и во зависност од секторот изнесуват околу 3-10 %, па царинските методи за заштита тешко се применуваат, така да овие држави доколку сакаат да се заштитат од конкуренцијата, воведуваат нецарински методи за заштита.

Развиените земји формално застапуваат ниски или никакви царини, а штом нивните интереси ќе се загрозат, тие веднаш реагираат со примена на нецарински бариери.

Пример е воведувањето на нецарински бариери, при решавање на спорот со Јапонскиот извоз на автомобили или Кинескиот извоз на текстил.

Развиените земји се најголеми корисници на нецарински бариери, бидејќи неразвиените земји немаат доволно сила, интерес или знаење да ги спроведуваат овие бариери. Развиените земји, најчесто ја штитат својата автомобилска индустрија, челична индустрија, текстилната индустрија, земјоделието.

Особено се даваат големи премии на земјоделските производи и во таа сфера најтешко оди либерализацијата, а настојуваат да воведат либерализација во други индустриски гранки, каде се исклучително јаки и конкуренцијата не им може ништо.

Пример, Европа применува високи царински стапка за месо и патики, а за суровини и енергенси, кои им се неопходни за интензивно производство царината изнесува 5 %.

Нецаринските бариери главно се делат на количински и вредносни. Кога постои голема побарувачка за меѓунардни производи, доколку се сака тоа да се спречи, најдобро е да се воведат контигенти и дозволи со што би се намалил увозот, а би се стимулирало домашното производство. Односно, државите одлучуваат да увезат производи до одредена парична или до одредена количинска мерка.

Квотите особено се применуваат во текстилната и земјоделската индустрија. Воведувањето на квоти или контигенти е ограничување на увоз на одредена количина или на одредена вредност на производот, за определен временски интервал. Прелевманите се користат особено во ЕУ. Тоа е одржување на цените, најчесто за земјоделските производи на повисоко ниво од светските цени. Доколку друга земја извезе земјоделски производи во ЕУ, тие воведуваат варијабилна царина, со што цените на увозните производи се изедначуваат со цените на домашните производи и конкурентноста на увезената стока се губи.

Со антидампинг мерките се штити пазарот од дампинг цените, каде производите на еден пазар можат да се продават под цената на чинење.

Пазарот може да се брани и со воведување на компензаторски мерки. Односно државата да добие компензации во случај определен производ да се продава, по за нив неповолни услови. Оваа мерка е слична со антидампинг мерките.

Понатаму, може да се наметнат административните бариери, при што споро се добиваат дозволи, па компанијата може да чека со денови иако производите чекаат на граница за да и се дозволи влез во државата. Одредена стока може дури и да се расипе, а во секој случај се зголемуваат транспортните трошоци, што би морало да се надомести со определување на повисоки цени на производите, што би било исто како директно да им се вовела голема царина.

Може да се воведат и голем број на дозволи и одобренија, што го прави влезот на тој пазар доста тежок.

Како уште една мерка на нецаринска бариера е барањето за локално учество, во смисол на основање на заедничка компанија, заедничко производство или слично. При што се наметнува барањето, во финалниот производ да се вгради одреден дел, кој е направен во земјата домаќин. Бидејќи царината за делови е помала отколку царината за готови производи, компанијата може да произведе голем број на делови во своите погони, надвор од матичната држава, а на домашната компанија може да и остави само да доработи или да произведе одреден дел, да го монтира и понатаму да го пласира. Ова е начин да се одбегне бариерата. Матичната држава е свесна за овој начин на работење, но бидејќи доаѓа до одредени вработувања, го толерира ваквото однесување.

Понатаму, постои техничка бариера, каде се бара производите да задоволат одредени високи-технолошки и еколошки прописи. Спогодба за “доброволно” ограничување на увозот се применува во секторот на автомобили, челик, текстил, каде развиените земји се чувствителни, особено при трговијата со Јапонија и Кина. Не се работи за доброволни средства, туку поради заканите, одредени држави мора да потпишуваат доброволни ограничувања на извозот. Заканите, доколку не се применуваат, доброволните ограничувања можат да бидат од различен вид, а во голема мерка би ја засегнале спротивната страна.

Културната бариера, е облик на бариера која спречува некој производ да се користи во одредена држава, поради различните културни особености.

Политичката бариера, е бариера со која определени производи не се користат поради судири, блокади, санкции или војна помеѓу определени држави.

Бариерата може да биде и корупција на царинските или други службеници.

post

Бариери во меѓународното работење

Оружје Државите настојуваат да постигнат целосна внатрешна рамнотежа со постигнување на целосна вработеност, со одржување на стабилни цени, но настојуваат да одржат надворешна рамнотежа и преку одбегнување на неизбалансираност во меѓународната трговија, односно во меѓународното побарување.

Со цел да се остварат овие определби, државите прибегнуваат кон примена на различни видови на бариери. Бариери во меѓународно работење и тргување се поставуваат заради заштита и чување на домашната индустрија (доколку има голема побарувачка за странскиот производ), остварување на буџетски приливи, остварување на доминација над другите држави и слично.

Државите можат да имаат либерален или протекцииски став кон бариерите во меѓународното работење и трговијата.

Протекционизмот најчесто се воведува со цел да се заштити младата или недоволно развиената индустриска гранка. Но, искуството покажува дека само со заштитните механизми, без спроведување на други активности, нема да може да се овозможи правилен развој на било која индустриска гранака и дека таа гранка долго време ќе покажува слабост во работењето. Во теориите се сретнуваат ставови дека слободната трговија носи општа светска благосостојба, но во пракса тоа не е така, бидејќи од слободната трговија немаат сите членки подеднаква корист. Се зависи од тоа дали се гледа од страна на развиените или неразвиените земји.

Некои на бариерите гледаат како на препреки за развој на слободната трговија, додека други во бариерите гледаат како на заштита на сопствените интереси, индустрии, граѓани…

Најголемите приврзаници за слободна трговија се всушност најразвиените земји на светот САД, ЕУ, Јапонија, бидејќи тие не се плашат од конкуренцијата, особено во високопрофитниот индустриски сектор, затоа што скоро и да нема кој да им конкурира на рамноправна основа.

САД од своето основање 1776 година, секогаш водела протекционизам за да ја заштити својата индустрија. Дури во почетокот на 20 век, кога достигнаа големо ниво на развојот, почнаа да пропагираат слободна трговија и меѓународна соработка. Слично се однесуваат и другите високоразвиени земји.

Факт е дека процесот на глобализација зема голем замав и дека се поголем е бројот на држави членки на Светската Трговска Организација, па се наметнуваат други односи кон бариерите и кон ограничувањата.

Порано државата можеше да даде статус на повластена нација на друга држава, да воведува големи царини и со тоа драстично да влијае на степенот на соработката. Со членство во СТО, државите се обврзани да применуваат ниски царини и сите држави потписнички да имаат меѓусебно признат статус на најповластена нација. СТО овозможува да се елиминираат бариерите во трговијата и соработката, а тоа важи за сите земји потписнички. Со тоа, теоретски е поставен услов за фер соработка. Доколку дојде до отстапување, СТО се вклучува во арбитража и решавање на споровите.

Бариерите во светот се намалуваат и поради големиот развој на телекомуникациите, интернетот, како и авионскиот и транспортниот сообраќај, што овозможува брза достапност на информации, луѓе и производи во сите краишта на светот. Сепак, иако се намалени бариери во работењето, тие остануваат и понатаму да постојат.

post

Менаџерска позиција без искуство

Менаџмент Не сум оној кој ја брани тезата дека за да се биде менаџер мора да се помине време во една организација, преку билдање на искуство…

Многу менаџерски позиции се прецизирани со тоа: работно искуство од минимум… Мое лично мислење е дека таквото ограничување претставува препрека за брз организациски развој на организацискиот систем во кој е дефинирана специфична менаџерска позиција.

Не сум ни од оние кои сметаат дека ако не треба менаџерската позиција да биде ограничена со работно искуство, било кој може да стане менаџер. Имав можности да видам први работни искуства по студентските денови да се станува менаџер. Добро, некои завршија во “ќорка” што би рекол Шојиќ.

Но, она што одсекогаш сум сметал дека мора да се земе во предвид е личниот капацитет на лицето кое конкурира за менаџерска позиција. Зошто велам дека ограничувањето со работно искуство со години е лошо? Затоа што секое лице има различен капацитет. Некој потребното искуство ќе го стекне за 5 или шест години, додека некој друг за една година. Некој ќе ми каже дека не е возможно. Зошто да не е возможно. Младите брзо прифаќаат нови работи, брзо се едуцираат, брзо применуваат она што го научиле… Тие тестираат, имплементираат, грешат и учат од грешки. Тоа е новата енергија која му е потребна на секој организациски систем во денешно време.

Менаџери се потребни, тоа е факт. Но, и секој вработен кој претендира на една таква позиција поминува одредени скалила. Сигурно дека нема да може да извршува функции на врвен менаџмент, но може да раководи со мала организациска единица и тоа многу добро. Од друга страна, прескокнување на некој со одредено искуство кој чека можеби десетици години да се ослободи таа позиција може да предизвика проблеми.

Пред некоја недела имав можност да зборувам и да презентирам дел од моето лично искуство пред постдипломци во Нови Сад. Иако немав време за никаква подготовка сепак успеав да ги извлечам најважните три карактеристики кои треба, но и не мора да ги има еден млад менаџер. Велам, но и не мора бидејќи може и мора да започне со нивното градење веднаш откако ќе дојде на една таква позиција. Ги извлеков директно преку едно мое искуство кога се зафатив да работам на менаџерска позиција, но без доволно работно искуство пропишано за тоа работно место.

Кои се тие елементи? Досега повеќепати сум ги споменувал тука, но од еден друг аспект, односно преку еден поглед од страна на маркетинг функцијата во еден бизнис.

На еден млад менаџер прво што ќе му треба е кредибилитет. Што претставува кредибилитет?

Според Stephen Covey, авторот на The Speed of Trust, кредибилитет е функција на 4 елементи:

  • Интегритет. Интегритет ќе изградите со помош на вашата искреност и чесност.
  • Посветеност. За посветеноста морате да имате мотив, агенда и однесување кое ќе ве претстави како навистина посветен менаџер на работата која ја работите.
  • Способност. Способноста пак е функција на вашиот талент, вештини, експертиза и знаење. Способноста одговара на прашањето: Дали сте токму вие релевантен?
  • Резултати. Резултатите се приказ на вашите перформанси како сегашни така и минати. Прикажување на овие резултати го зголемуваат вашиот кредибилитет.

Целта е да се постигне доверба. Како млад менаџер, тешко ќе помине постарите да имаат доверба во тебе. Затоа кредибилитетот води кон тоа да бидете искрени, чесни, посветен на работата, со посебен мотив, да бидете способен и да имате резултати. Е, сега кога станува збор за резултати, со помало искуство тешко може да се издвојат, но повторно, не зборуваме за директен скок “од улица на менаџерска позиција”, туку зборуваме зо помината година, можеби две или три на некое неменаџерско работно место. Доколку во тоа искуство постојат резултати, значи дека може да се претендира на менаџерска позиција. Од друга страна, може да се помине и на брзи постигнувања на резултати и како нов менаџер, со што работите ќе се движат во нагорна линија во поглед на односот на менаџер и вработени.

Вториот елемент кој е потребен, а кој ќе зависи од кредибилитетот, односно кредибилитетот може да помогне за негово брзо постигнување претставува репутација.

Репутација претставува:

  • Јавно мислење. Какво мислење имаат оние кои треба да ги менаџираш за тебе како менаџер?
  • Социјална евалуација. Како оние кои треба да ги менаџираш те евалуираат како еден менаџер?
  • Идентитет дефиниран од страна на други луѓе. Каков идентитет ти даваат оние кои треба да ги менаџираш?

Како што може да се забележи, на кредибилитет може да се работи и да се гради, додека кога станува збор за репутација таа мора да се стекне.

И секако за крај, како последен елемент кој пак единствено може да се стекне преку градење на кредибилитет и стекнување на висока репутација е довербата.

Довербата е таа која обезбедува непрекинат тек на сите работни активности во еден организациски систем, а со тоа и долгорочна стабилност на бизнисот. Ако имаат доверба во тебе, нема да бојкотираат, нема да се противат и ќе бидат фокусирани на работата која им ја доверуваш.

post

Интересот на компаниите за меѓународно работење

Меѓународни компании Една компанија станува меѓународна, кога ќе се појави големо побарување на нејзините производи или услуги во странство или кога нејзините менаџери можат да најдат пазар, каде ќе ги пласираат производи, услуги или финансии или од каде ќе црпат природни богатства на некоја земја.

Во меѓународното работење не учествуваат само транснационални компании туку и помали и средни компании. Со излегување на меѓународниот пазар, компанијата покажува дека располага со одредени респективни потенцијали. Излезот на меѓународниот пазар е потполно различен за компаниите кои доаѓаат од развиените земји и за компаниите кои доаѓаат од неразвиените земји. Тие трансакции вклучуваат трансфер на производи, услуги, технологии, менаџерски знаења и капитал во други земји.

Постојат “хибридни” компании кои се формирани од страна на големи лабараториски и истражувачки центри, најчесто лоцирани во развиените земји. Тие истражувачки и лабараториски центри можат да бидат создадени и финансирани од страна на транснационални компании или од страна на државата. Тие се во состојба веднаш да настапат на меѓународниот пазар, бидејќи нивните ментори ги обезбедуват сите потребни ресурси. Тоа се експлозивни пазари со огромни профити, каде нема простор за чекање, туку мора веднаш да се дејствува. Ние сметаме дека големите истражувачки центри, каде се применуваат најсовремените научни достигнувања и кои располагат со огромни човечки и финансиски потенцијали, претставуваат еден од главните столбови за уште поголем економски развој на развиените држави.

Од истражувањата точно се гледа што недостасува на некој пазар и се напаѓа директно тој сегмент, што е најчест случај со новите технологии. Вака формираните компании не проаѓаат низ природен процес на созревање, туку од старт во нив се вклучуваат експерти, кои ги обезбедуваат сите потребни услови за нивното функционирање, обезбедувајќи: производ, технологија, финансии, искусен кадар од иста или слична области и компанијата веднаш стартува со полн капацитет.

Другите компании, при отпочнување со работа главно се ориентирани кон задоволување на потребите на домашниот пазар. Освојувањето на меѓународниот пазар во почеток на работење на компанијата најчесто е во доменот на стратешките определби, како дополнителен извор за заработка, набавка на суровини, енергенси или постигнување на одредени стратешки и политички цели. Определбата за работење на домашниот пазар е поради тоа што домашниот пазар се познава подобро, се нема доволно искуство, самодоверба, финансии, развиена технологија, кадри и слично, за да се нападне меѓународниот пазар.

Компаниите најчесто се определуваат за неколку начин на дејствување:

  1. Компании кои се концентрирани главно на домашниот пазар, а своите вишоци ги пласираат на меѓународниот пазар.
  2. Компании кои подеднакво се концентрирани и на домашниот и на меѓународниот пазар.
  3. Компании кои се концентрирани исклучиво на работење на меѓународниот пазар.

Причини поради кои компаниите го префрлуваат своето работење на меѓународниот пазар се:

  • намалената продажба на домашниот пазар,
  • огромните залихи,
  • преголемите и со тоа неискористените капацитети,
  • развој на новата технологија,
  • продолжување на животот на производот (бидејќи може домашниот пазар да биде заситен со одредениот производ, а тој ист производ да биде сеуште баран на странскиот пазар),
  • да се намали или избегне конкуренцијата (ова важи во одредени случаи кога се работи за развиените држави, бидејќи конкуренцијата во странство е многу поизразена во однос на конкуренцијата во домашните услови),
  • да се биде побрз од конкуренцијата,
  • да се искористат добрите меѓународни договори,
  • да се искористи добриот маркетинг потенцијал,
  • да се добие евтин транспорт, суровини, енергенси…

Домашните компании повеќе не можат да се сочуваат и изолираат од меѓународното влијание и секоја економија, која сака да има позитивни ефекти, мора да биде концентрирана на работење и во домашни и во меѓународни услови. Компаниите внимателно влегуваат во меѓународното работење. Најчесто почнуваат со извоз или со увоз на производите, услугите или финансиите, но со прибирање на ресурсите и искуството, работењето се подобрува и проширува и на други сегменти.

post

Систем за продуктивност кој ќе го смени твојот живот

Постојат повеќе системи за продуктивност. Минатата недела веќе споменав еден, GTD во постот насловен како Evernote и GTD.

Но, кога го гледаме тој дијаграм на тек за GTD сепак недостасува нешто пред започнување на собирање на разни работи околу нас и нивно организирање за извршување. За имплементација на GTD во најголем дел го користам Evernote. Може слободно да се каже дека GTD ни дава одговор повеќе на како да ги организираме работите, без притоа да навлезе детално во она што треба да работиме, дали треба да го работиме она што го работиме и дали е тоа вистинското за нас.

Затоа, сметам дека секој треба да има своја листа на желби. Што е она што посакува да оствари? Тука се крие мотивацијата, тука се крие движечката сила на она што треба да се направи, дури и да се паѓа на тој пат. Листа со желби ќе поттикне да се кренеме и да продолжиме.

Подолу е еден график за еден едноставен систем кој го креирав за целите на еден друг проект My Productivity Tools кој го започнав пред десетина дена.

The Wish, Will and Start Doing Productivity System
Like this graphic? Get more productivity tips from My Productivity Tools.

post

Економска состојба во одредени земји и региони

Оружје Меѓународниот бизнис се разликува поради тоа што земјите се разликуваат. Тешко е да се направи обид да се анализира состојбата во поголем број на држави или региони, па поради тоа, ќе се обидеме да ја анализираме економската состојба, на највлијателните економски региони и држави, според наше мислење.

По распадот на биполарниот свет, САД станаа доминантен субјект во меѓународните односи.

САД е држава со најголем извоз и увоз во светот, потоа следат ЕУ и Јапонија. Па наспроти пропагирањето на развојот на глобалното стопанство, во стварноста функционираат три стопански блока или таканаречена економска тријада. Развојот на САД се должи на квалитетниот менаџмент, развојот на Германија се должи на квалитетната технологија, додека развојот на Јапонија се должи на развојот на вкупната култура на општеството.

Благодарејќи на првата светска војна, од должник САД се претвори во најголем светски кредитор. Втората светска војна уште повеќе ја забрза индустријализацијата на САД, што доведе до уште поголем стопански развој. Стопанството беше главно наменето за производство на воена опрема, за задоволување на своите потреби, како и за задоволување на потребите на сојузниците: Англија, Франција, СССР.

По војната следуваше спроведување на Маршаловиот план за обнова на Европа, кој послужи и за преструктуирање на воената во мирновременска индустрија, но истовремено и Европа во тој период стана голем пазар за Американска стока. Тоа придонесе, во САД да дојде до развој на силна индустриска гранка, а тоа е производство на оружје и воена опрема.

Тргувањето со оружје и предизвикувањето на воени судири, се исто голем фактор за развој на САД, бидејќи при воени услови нивните производи сé уште повеќе барани и ретко се поставуваат услови при купувањето, бидејќи во случај на криза по секоја цена се настојува да се дојде до определениот производ (оружје, храна), со кои обилува САД. Военоиндустрискиот сектор креира побарувања и во други сектори. Влијанијата на военоиндустрискиот комплекс на ставовите на САД се огромни, бидејќи се во игра огромни парични средства. За военоиндустрискиот комплекс многу е битно кој ќе биде претседател на САД, бидејќи тој има моќ на одлучување по прашање на купување на воена опрема, како и за отпочнување на воените судири кои се од есенцијално значење за тој индустриски сектор.

Најголемите вложувања во истражувањето и развојот на новите технологии се во военоиндустрискиот комплекс, а голем број од откриените решенија се користат и за мирновременски стопански потреби. Голем број на компании, со дел од капацитетите работат за воени потреби, а со друг дел работат и за цивилни потреби. Периодот на студена војна одговараше за уште поголем развој на воената индустрија на САД, за пласирање на свои производи, како одговор на опасноста која се закануваше од СССР.

Со завршувањето на студената војна интересот за вооружување се намали, па со програмата на НАТО, Партнерство за мир и со примањето на нови членки, се настојува да се отвори нов пазар за оружје. Индустрискиот индекс Dow Jones, кој ја одсликува состојбата во Американското стопанство, анализирајќи ги 30-те најголеми Американски компании, 1999 год. забележа раст од 11000%, па за десетина години САД остварија три пати поголем развој, отколку за своите 200 години постоење. Во тој период годишниот раст на Dow Jones бил око 1000%, а за првпат да се постигне тој процент, требаше да поминат околу 100 години.

Факторите кои придонесуваат за стопанскиот растеж во САД се:

  1. Технолошки фактори.
  2. Факторите на глобализацијата.
  3. Политичките фактори.

Технологијата и знаењето е моментно најзначаен фактор за развој на секое стопанство. САД се најголема технолошка сила на светот. Политичкото доминирање на САД се остварува и преку форсирање на политички кандидати низ целиот свет, кои се лојални на целите и интересите на Америка и на транснационалните компании. САД со најголемите трговски партнери најчесто развива сојузнички однос. Се смета дека приливот на средствата од глобализацијата ќе биде уште еден замаец за развој на Американското стопанство. Пазарот на САД е огромен, па доколку компаните кои се надвор од САД имаат претензии да станат светски играчи, тие мора да имаат свои филијали во САД.

САД често користи економски санкции против определени држави и до сега под удар на санкции се нашле 42% од светската популација.

ЕУ е голем економски чинител во светот, заедничките политики меѓу државите членки се доста усогласени, но непотполното единство, сеуште пречи да се постигнат подобри резултати. ЕУ се повеќе се спротивставува на интересите на САД и тргува со земји од Јужна Америка и Карибите, на што САД гледаат како на наплив во нејзината интересна зона. Канада која е сојузник на САД, покажува и Европски претензии, поради големиот број на емигранти од Европа, особено од Франција. Различните јазици и култури ја ограничуваат ефикасноста во работењето на ЕУ.

Економската моќ на Германија, како главен двигател на Европската економија, се базира на индустриската моќ, каде што големо внимание се обрнува кон производството. Германските компании се помали во однос на Јапонските и компаниите кои се во САД. Германските производи се познати и признати во целиот свет, а околу 50 % производи кои се произведуваат во Германија и Јапонија се извезуваат.

Одличниот образовен систем во Јапонија е еден од клучните фактори за успех на Јапонската економија. Јапонија во периодот од 1965-1985 год. го зголеми индустриското производство 2 пати, а едвај ја зголеми потрошувачката на суровини и енергии. Со години во Јапонија се забележуваат трендови на патриотско купување, што овозможува остарување на високи суфицити во трговијата. Многу е тешко една земја да развива одредена индустриска гранка, а за тоа да нема сопствени суровински ресурси. Тоа во светски рамки го прави Јапонија, која иако е сиромашна со ресурси, успева да развие силна индустрија.

За остварување на тој потфат, потребно е да се ангажира целата нација и секој сектор од работењето. Не е доволно доколку се обезбедат евтини суровина, а транспортот остане скап. Но доколку и тоа се среди, а производот биде лош или е применета несоодветна технологија или слабо обучени и мотивирани работници или доколку биде слаб маркетингот, производот ќе остане непродаден. Значи потребно е да функционираат голем број на сегменти во едно општество, за да може се да се реализира стопанскиот развој.

Руските потенцијали се состојат во изобилство на енергенси, како и поседување на висок воен асортиман, како и развиени вселенски програми. Но, и новоиндустријализираните земји како: Јужна Кореја, Бразил, Мексико, Тајван, значително ја зголемија конкурнцијата на меѓународните пазари, земајќи дел од профитот на развиените индустриски земји.

post

Што ги чека компаниите и земјите на светскиот пазар?

Разноликост За да се разбере светската економска состојба, мора да се познава состојбата која владее во меѓународната економија и да се анализираат одредени податоци, бидејќи различни држави располагаат со различни богаства и ресурси.

Некои држави поседуваат природни и енергетски ресурси, други имаат исклучително висок човечки потенцијал, третите поседуваат техничка супериорност и слично. Постојат земји кои имаат природни богатства и се развиени технолошки, пример САД, Канада, потоа земји кои се богати и технолошки развиени, а не поседуваат големо природно богатство како Јапонија, Германија, потоа земји кои имаат големо природно богаство, а се со помал степен на индустриски развој, како Јужна Африка, Бразил и сиромашни земји како Индија, Пакистан.

Некогаш главна вредност на државата претставувала големината на земјата, потоа станало важно со колкав капитал располага државата, додека сега главна вредност со која располага државата претставува технологијата и знаењето. Знаењето и во иднина ќе биде главен фактор за развојот на една држава.

Во светот постојат повеќе од 180 земји, точен број не може да се утврди, бидејќи одредени мали држави се признати, најчесто само од своите сојузници или ментори. На ниво на земјината топка годишно се раѓаат околу 160.000.000 деца, а умираат околу 60.000.000 луѓе, што значи дека годишниот прилив на жители е околу 100.000.000 луѓе. (Овие податоци се променливи) На овој фактор мора да се смета, бидејќи демографските движења предизвикуваат голем број на случувања низ целиот свет.

Сите овие луѓе зборуваат на различни јазици.

Иако постојат повеќе јазици сепак во светот доминира англискиот јазик, а со оглед на неговата широка респространетост, сега е можно во сите земји да се користи при бизнис преговарања и договарања. Еден од значајните фактори за маѓународната економија претставува религијата и нејзиното учење.

Во христијанството, особено кај протестантите, верските учења се движат во насока на тоа дека е должност на луѓето да работат и да штедат. Овие учења претставуваат плодна почва за развој на бизнисите.

Религииските односи во Индија главно се насочени кон духовниот развој на поединецот, па создавањето на богатство за овие луѓе претставува второстепена задача. Бидејќи Индија е држава со голем број на жители, со изразени социјални проблеми, помладата генерација се почесто ги става економските прашања пред религииските.

Будизмот главно е распространет во Јапонија, каде што се промовира Конфучискиот начин на размислување, што подразбира лојалност на вработените кон компанијата, лојалност на подредените кон претпоставените, но и лојалност на претпоставените кон вработените. Овие ставови придонеле за големиот развој на Јапонското општество и Јапонската економија.

Луѓето од Исламската вероисповед не се против бизнис, бидејќи и самиот пророк Мухамед бил трговец. Нивното верско учење се спротивставува на нефер заработки, што се гледа во забраната за наплата на камати. Поради тоа во одредени исламски банки е забрането сметање на каматите. Бидејќи создавањето на профитот е дозволено, банките се снаоѓаат на тој начин што влегуваат во заеднички бизнис со заинтересираните компании и за сметка на успешно реализираниот бизнис земаат свој дел, кој е еквивалентен на висината на каматите, но не е директно назначен како камата.

Големината на пазарите претставува фактор кој треба да се истражува. Одредени пазари се големи (Кинески, Индиски) но населението е во просек сиромашно, па поради големата бројност, компанијата може да ги задоволи своите пазарни очекувања. Постојат и пазари кои се богати (Швајцарија) но мали, па компанијата треба да истражува дали во тие услови може да ги задоволи своите очекувања. На компанијата и е најдобро кога работи на големи и богати пазари, како пазарите на САД и ЕУ, но таму конкуренцијата е голема и немилосрдна, се работи за можен конфликт со предаторски и грабливи компании, подржани од страна на нивните државни апарати.

post

За глобални компании треба и глобален избор на земји за соработка

Меѓународни компании Компаниите треба да градат производни капацитети во странство кога нивото на побарување на производите во странство ќе постигне поголем обем. Кога компанијата ќе одлучи да излезе со работа на меѓународниот пазар, тогаш пред нејзе се поставува прашањето во која земја да се лоцира, а тоа зависи од тоа каков производ има или со каква услуга располага компанијата.

Предностите кои ги нуди една земја можат да бидат природни (располагање со одредени минерални богатства или задоволување на производство на одредени производи, кои бараат одредени климатски или земјишни услови) и стекнати фактори, преку обука и образвание (знање, вештина, култура, работни навики, смисол за организирање, стручен и образовен кадар). Овие предности во комбинација со развиениот техничко-технолошки потенцијал ја зголемуваат ефективноста во работењето.

Некогаш компаниите одат во развиените држави за да се доближат до богатите пазари, да се доближат до конкурентите и слично. Некогаш одат во неразвиените земји за да ги пласираат своите производи или услуги, за да ги искористат суровините, коридорите, за да ги остварат стратешките интереси и слично. Некогаш се оди во регионален центар кој нуди одредени поволности во работењето, лесна дистрибуција и слично, од каде може понатаму производите лесно да се дистрибуираат во други држави. Пример, доколку се одбере Скопје како регионален центар, може да се добие поволна локација за работење во Бунарџик, а производите или услугите лесно можат да се дистрибуират во Србија, Косово, Црна Гора, Албанија, Бугарија и Грција. Голем број на домашни политичари, повеќе пати ги потенцираа придобивките кои би ги имале странските компании доколку би отпочнале со работа во Бунарџик, но дали поради светската економска криза или поради други неисполнети услови, овој проект не заживеа онака како што се планираше. Би требало да се реализираат дополнителни истражувања, со кои би се лоцирале проблемите и со нивно отстранување би се отвориле повеќе фабрики, што би придонело за подобра економска состојба во земјата.

Во голем број на амбасади постојат економски претставници, кои ги анализираат економските движења во интерес на сопствената држава и вршат пропагирање на сопствените интереси. Пред да се отпочне со работењето, потребно е да се приберат статистички податоци за релевантни параметри од една држава. За таа цел можат да се користат сопствените истражувања или да се комбинираат извештаи пласирани од Обединетите Нации, ММФ, Светска банка за обнова и развој, како и други јавно публикувани извештаи. Со развојот на интернетот, прибирањето на овие податоци станува едноставно.

Изборот на локацијата може да се направи заради остварување на следниве цели:

  1. Доближување на компанијата кон суровинскиот извор.
  2. Доближување на компанијата кон пазарот.
  3. Доближување на компанијата кон работната сила.
  4. Доближување на компанијата кон транспортните и комуникациските патишта.
  5. Доближување на компанијата кон изворите на енергија.
  6. Сместување на компанијата во поволни климатски услови.
  7. Доближување во соседството со слични компании.
  8. Доближување до стратешките позиции.
  9. Можност да се обезбедат ефтини финансиски средства или одредени стимулации, кои ги нуди земјата домаќин.

Неекономски фактори за избор на одредена локација можат да бидат:

  • одбраната на земјата,
  • заштитата на здравјето на населението,
  • заштитата и унапредувањето на животната средина и слично.

При изборот на земјите каде ќе работи компанијата, најчесто се гледа дали постојат:

  1. Политичка, етничка и верска стабилност.
  2. Поволни законски можности за инвестирање.
  3. Поволни даноци и царини.
  4. Штрајкови и немири. Немирите можат да бидат изразени преку демонстрации, тероризам, насилни конфликти, па можат да ги загрозат интересите на компанијата.
  5. Административни бариери, односно дали е мала корумпираноста на државните службеници. Има мислења дека и корупцијата може да биде корисна за одредени затворени економии, бидејќи корумпираните чиновници ја забрзуваат секоја потребна процедура, но на долг рок корупцијата е штетна за секоја држава во светот.
  6. Субвенционирани државни компании, бидејќи е тешко во тој случај да им се конкурира.
  7. Репратијации на капиталот (можност да се повлечат вложените средства и нивно изнесување од државата).
  8. Обврски за реинвестирање.
  9. Лимитирани висини на данокот (тој мора да биде помал отколку што е во земјата од каде доаѓа компанијата или доколку не е, тогаш на компанијата треба да и се понудат други бенефиции ако постои интерес за работење).

Предноста на “првиот играч”, односно на компанијата која прва ќе влезе на еден пазар е голема. Но, постои опасност доколку стопанството во земјата домаќин е неподготвено или доколку има неотстранети законски пречки, компанијата која влегла прва на определениот пазар, се соочува со можност да доживее неуспех. Но, доколку успее во работењето, тогаш е во состојба да ги затвори вратите за влез на другите конкуренти на тој пазар.

Заради потенцијаните ризици и зголемените трошоци се формираат таканаречени пионерски цени кои се значително поголеми, за да се амортизираат штетните, како и можните негативни акции со кои компанијата може да се соочи во новата средина. Овие цени со тек на времето се намалуваат, за да не се случи да станат повик на конкуренцијата, за да влезе на пазар.

Оние компании кои се подготвуваат да навлезат на определен пазар по пионерската компанија, најчесто наидуваат на расчистени патишта, а постои и искуство од компанијата која прва влегла, па следната компанија ќе знае кои се потребните чекори, што треба да се превземат.

Компаниите кои задоцниле со влегување на нов пазар најчесто нема што да бараат, бидејќи главно се е зафатено, но секако дака ни тогаш не е се загубено и дека постојат компании, што и во такви услови успеваат во работењето. При влегување на странскиот пазар мора да бидат претходно обезбедени ресурси во доволен обем, за да можат да се реализираат плановите. Но проблем може да настане кога и земјата домаќин, за да се заштити од доминацијата на странците, во клучните индустриски сектори, може да го забрани или ограничи нивниот влез во тие сектори.