post

Франшиза како опција за започнување на бизнис

Овој пост кој е подолг и е напишан од страна на Илија Чубровиќ и претставува реобјавување на старите постови од артиклите на претприемач кои ќе бидат набргу избришани.

Франшиза - една успешна приказна е McDonalds

Франшиза - една успешна приказна е McDonalds

Франшиза значи привилегија, право, лиценца. Зборот потекнува од францускиот јазик и означува ослободување од товар (обврска, данок), осигурување против штети што можат да настанат за време на поморскиот транспорт.

Во The New Oxford Dictionary франшизата се дефинира како авторизација доделена од страна на влада или компанија на индивидуалец или група која им дава право до изведуваат специфични комерцијални активности.

Продавачот на франшиза се нарекува франшизер (franchisor), а купувачот на франшиза се нарекува франшизант (franchisee).

Singer во 1863 година, Coca Cola во 1882 година, General Motors во 1896 година први почнале со работење по пат на франшиза.

Кај нас има малку купени франшизи како што се Coca Cola, Pepsi Cola, McDonald’s, Holiday Inn, некои производители на цигари, козметички салони, школи за изучување на англиски јазик и сл.

Поволни продавачи на франшиза се: Mc Donald’s, Service-Master, Coca Cola, Pepsi Cola, Holiday Inn, Pizza Hut, Avis, Burger King…

Во огласите што се објавуваат во Wall Street Journal, The New York Times и USA Today можаат да се најдаат различни франшизинг можности.

Формирана е и Меѓународна франшизинг организација (IFA), а постои и Европска франшизинг федерација.

Меѓународната асоцијација ја дефинира франшиза како: континуирано сродство помеѓу продавачот на франшизата и купувачот на франшизата, во коешто целокупно знаење, имиџ, успех, производствени и пазарни техники на продавачот на франшизата се доставени до купувачот на франшизата за разгледување.

Постојат неколку видови на франшизата:

  • Франшизите на производот. Карактеристика на оваа работење е тоа што купувачите на франшизата имаат право да дистрибуираат стока, а за тоа плаќат надомест.
  • Производствената франшиза има широка употреба во индустријата. Франшизант има ексклузивно право да произведува и дистрибуира производ во одредена област.
  • Бизнис франшизата е најпопуларна форма на франшиза (75 % од сите франшизи во САД). Понудувачот на франшизи нуди широк спектар услуги, а за тоа прима одреден надомест.

Франшизата е продавање на know-how, кој се пренесува преку прирачник (Operating Manual) и е деловна тајна. Знаењето може да се пренесува и усно, преку обука и со консултанции. Со франшизата се врши трансфер на технологија на работење. За да успее франшизата потребно е континуиран однос помеѓу продавачот и купувачот на франшизата. Односот продавач и купувач на франшиза е однос на симбиоза. Едниот му дава на другиот нешто што не би го имал кога би бил сам. Од оваа врска и двајцата добиваат и тие се меѓусебно зависни. Давателот на франшиза обично нуди и други видови услуга на почеток на работата.

Што добива продавачот на франшизата?

Стекнување и одржување на капитал, воспоставување на ефективна дистрибуцијска мрежа, намалување на пазарните трошоци, намалува трошоци, не ги поседува продавниците, нема свои вработени па не им обезбедува плата, осигурување администрација, обука на вработените. Продавачот на франшизата обично ќе побара почетна членарина, поради компензација на трошоците за избор на локацијата, извршениот тренинг и други услуги неопходни за успешен старт.

Ова е популарен начин да се отпочне бизнис, бидејќи нуди поголема сигурност во работењето. Кога ќе се купи франшиза, се станува дел од голема организација со сите предности што одат со тоа. Рекламирањето на поширок регион со реклами подготвени од централа е само дел од предностите.

Купувачот на франшизата се согласува да одржи одредени стандарди на операции специфицирани од продавачот. Тој плаќа одредена сума, а за возврат добива право да: Продава извесен производ или услуга, користи некое заштитено име, користи заштитни знаци, техника на операција или технолошки процес којшто го поседува на франшизата.

Предности на франшизинг системот

Франшиза претставува практицирање и користење на бизнис процеси на некој друг. Давателот на франшизата (франшизер) му дава права на купувачот на франшизата да ги дистрибуира производите на франшизерот, да ги користи техниките на продажба и трговската марка за одреден процент од продажбата на тој производ или услугата или за фиксна годишна цена. На тој начин претпримачот, купувач на франшизата добива готови производи и или услуги, добива разработени теники на продажба, адвертајзинг и трговска марка која веќе е позната на пазарот.

Постојат предностите во работењето со франшизите, бидејки по правило се работи за веќе проверени фирми кои нудат франшизи. Тоа не значи дека и новиот франшизер ќе биде достоен наследник на успешните франшизи, меѓутоа пред потпишувањето на договорот продавачите на франшизи ги проверуваат способностите на купувачот на франшизата као и пазарниот потенцијал и локацијата каде ќе функционира франшизата и доколку тие показатели се добри постојаат малку причини кои можаат да доведат до неуспехот на франшизата.

Предностите кои се добиват со франшизинг начин на работењето се:

  • Со користење на франшизинг системот се намалува ризикот од евентуален неуспех на новите претпријатиа, бидејќи веќе развиените и стабилни претпријатија им продаваат франшиза на други, новоотворени претпријатија. Практиката во САД укажува дека во првите пет години од работата пропаѓат 80 % од новоотпочнатите бизниси, а со франшизинг системот на работење дури 97 % од започнатите бизниси успеваат да опстанат (овој процент варира во зависноста од годината кога е правено истражувањето, но предноста на франшизата останува).
  • Сите клучни операции во процесот на производството и продажбата (дизајнот и стандардизираноста на производите и нивниот квалитет, заштитниот знак, рекламата итн.) претставуваат разработен систем на работа. Ова влева надеж за успешноста на работењето на новото претпријатие во франшизинг системот. Тука е и предноста во давањето на know-how во работата, вклучувајќи и финансиски средства.
  • Претприемачот има пристап до сите техники, па не му треба големо искуство во работењето, односно тој може веднаш да отпочне со работа.
  • Шпекулациите и манипулациите во работењето се минимални, бидејќи постои систем на финансиска и сметководствена контрола од страна на продавачите на франшизата, така што купувачот на франшизата е сигурен во исправноста на своето работење.
  • Предноста на франшизинг системот се состои и во можноста да се привлечат поголем број потрошувачи отколку што тоа би можел самиот претприемач како и да се борат во конкуренцијата со останатите големи претпријатија.
  • Продавачите на франшиза овозможуваат добивање различни консултантски услуги, реклама, обука на менаџери, маркетинг итн., што е многу корисно за самостојните претприемачи, особено на почеток на нивната работа. Тука се вклучени и процесите на развој и истражувачката работа, односно активностите кои самите претприемачи не би можеле да ги извршуваат поради низа лимитирачки фактори.
  • Голема предност за купувачот на франшиза е можноста за добивање финансиска помош, преку финансирање на почетните активности во работењето, при купување на опрема и сл. Тука е и помошта во продажбата, маркетингот, во планирањето и во предвидувањето на продажбата.
  • Продавачот на франшиза обично помага при изборот на адекватни локации, со што се зголемува можноста за поголем успех, што индивидуалните претприемачи честопати не можат да го обезбедат.

Кај нас овој начин на започнување на бизнис сеуште не се користи доволно од страна на претприемачите. Ова е особено заради тоа што како бизнис практика сеуште не е воспоставена и заради поголемиот почетен трошок на стартот. Но, би било пожелно да се разгледаат како опција како за започнување на бизнисот така и за развојот и растсот на веќе постоечкиот бизнис. На интернетот можете да најдете различни понудувачи на франшиза, Ваше е да ги изанализирате за нашите пазарни услови и да го остварите првиот контакт. Можеби франшизата ќе биде вистинскиот бизнис за Вас.

Недостатоци на франшизинг системот

Видовме дека постојат предности од работење во франшизинг системот. Но, како и секое друго работење и франшизи носат одредени негативности. Ни во овој начин на работење не е се идеално. Проблеми постојат, но доколку постои заеднички интерес тие проблеми лесно можат да се надминат, уште пред да се потпишат договорите. Кога ќе се потпишат договорите потешко се менуваат условите и се исправаат негативностите, но и тогаш сите опции се отворени и секој разумен продавач на франшизата нема да има никаков комплекс да промени или да ги подобри одредените неправилност на кои им укажуваат еден или повеќе купувачина франшизата. Така пред да се одлучите да започнете бизнис од тип на франшиза разгледајте ги некои од следниве недостатоци на системот.

Како поизразени недостатоци на франшизата како бизнис се:

  • Продавачот на франшизата го диктира темпото и поставува правила на однесување, кои мораат строго да се почитуваат. Претприемачите стануваат зависни. Тие се повеќе менаџери отколку претприемачи, односно го губат својот индентитет, бидејки со долгогодишни договори цврсто се врзани во системот. Тезата дека идентитетот на претприемачите се губи со франшизинг системот некои автори ја отфрлаат со образложение дека независноста на претприемачот не може да биде апсолутна и дека честопати во практика е многу тешко да се процени независноста. Секое мало претпријатие, независно од неговата форма, е дел од широката мрежа на економска поврзаност и од некого зависи. Но сепак, како независнотс во поглед на идеи и реализација на тие идеи претприемачот губи. Доколку сте претприемч кој не сака зависности и правила на игри, тогаш франшизата не е вистинскиот избор на бизнис за вас.
  • Бидејќи условите за работење ги поставува продавачот на франшизата се јавува нерамноправност при донесувањето одлуки.
  • Договорот честопати го ограничува трансферот на сопственоста, што значи дека корисникот на франшизата не може секому да ја пренесе својата сопственост над одредена франшиза.
  • Купувачот на франшизата може да биде оштетен бидејќи согласно договорот опремата и суровините мора да ги купува само од фирми одобрени од давателот на франшизата, иако на пазарот можеби има поевтина цена. Ова колку е недостаток може и да има предност. Токму затоа производите и услугите од типот на франшизите се со препознатлив квалитет. Не се овозможува на локален претприемач да ги менува глобалните својства и квалитетот на производот.
  • Проблемите во франшизинг системот се заемни и за купувачот и за продавачот, бидејќи се поврзани во еден единствен систем на работа и дејствување. Тоа значи дека со лошото работење на купувачот на франшизата ќе му се наштети на угледот на продавачот на франшизата и обратно. Па затоа и продавачите на франшизата не се лесни при продажба и склопување на договор со купувачот.
  • Се смета дека со франшизинг системот се зголемуваат трошоците на работата за 2-6 % па останува фактот дека почетните инвестиции во овој систем се помали, но дека на подолг рок постојните трошоци се поголеми отколку кога претприемачите би работеле сами.
  • Корисникот на франшизата му плаќа одреден процент на продавачот од годишниот профит, со што го намалува сопствениот профит.
  • Најновите истражувања ја побиваат тезата дека франшизите се сигурни, а неависните бизниси се несигурни од аспект на долготрајност.

Франшиза – изјава за откривање

Изјавата за откривање треба да биде темелна за да ги опфати сите прашањата кои се или кои ќе станат релевантни во понатамошен тек на работењето. Купувачот на Франшиза добива директни информации кои го засегаат и врз основа на понудените информации одлучува дали ќе отпочне бизнис врска со продавачот на Франшизата или ќе побара некоја друга опција за работење. Изјава за откривање треба да содржи следниве информации:

  1. Мора да се најде името на продавачот на франшизата под кое тој го води бизнисот, пазарниот знак и името и одредбата на основачот на компанијата.
  2. Директорите и шефовите за маркетинг, операции и обуката треба да бидат индентификувани по име и презиме, а треба да биде наведено и нивното работно искуство во претходните вработувања во текот на последните 5 години.
  3. Операторите треба да го прикажуваат временскиот период за кој тие ја продаваат франшизата. Ако основачот на компанијата продавал други франшизи, треба да бидат прикажани и имињата на тие франшизи и временскиот период кога тие се продавале.
  4. Продавачите на франшиза мора да покажат историјат за осудување, проневера, притвори, доколку ги имало.
  5. Објавената изјава мора да содржи банкротство на сите директори на франшизата, доколко ги имало.
  6. Франшизинг бизнисот, линијата на производство и можниот пазар мора да бидат потполно опишани.
  7. Мора да има листа со која се предвидува почетно плаќање кое треба да го направи купувачот на франшиза како: кирии, трошоци за инвестирање и други наплати.
  8. Треба да се достави до купувачот на франшизата листа на периодичните плаќања.
  9. Купувачот на франшиза мора да биде снабден со листа од личности со кои ќе биде потребно да соработува во текот на работењето.
  10. Изјавата мора да дава основа за пресметување какви приходи продавачот на франшизата има со луѓе кои треба да соработуваат со купувачот на франшизата.
  11. Продавачот на франшизата мора да даде листа на материјали што треба да ги изнајми или купи, како и имиња на личностите од кои ќе ги купи.
  12. Франшизинг договорите мора да бидат објавувани, вклучувајќи ги имињата на давателите на заемот, процентот на наплата, како и провизии.
  13. Продавачот на франшизата мора да го наведе секое ограничување. На пример, какви производи можат да бидат продавани, колку тие можат да бидат продадени, каде и на која продажна територија?
  14. Доколку сака друг инвеститор да се вклучи во работењето, тогаш мора да биде обезбеден опис на должностите кои се очекува тој да ги изврши. Ова укажува дека “тивките инвеститори” се непожелни.
  15. Објавената изјава мора да ги содржи термините во кои може да се откаже или обнови договорот за купување на франшизата.
  16. Објавената изјава мора да вклучи статистика за бројот на операции на франшизингот. Бројот на сите обнови кои се одбиени и бројот на откажани купувачи на франшизата мора да обезбеди список на имиња на 10 франшизинг локации најблиску до онаа која е предмет на продажбата.
  17. Мора да биде наведен датум помеѓу потпишувањето на спогодбата за купување на франшизата и датумот за отворање на таа локација.
  18. Мора да биде назначен видот и трошокот за обуката понудена од продавачот на франшизата.
  19. Ако некоја личност е вмешана во промоцијата на франшизата, изјавата мора да ја покажува неговата лична инвестиција во франшизата, како и неговите исплати и обврски.
  20. Продавачот на франшизата мора да му обезбеди на купувачот на франшизата контакт со другите купувачи на франшизата од кои може да се информира за следниве прашања: Што велат сегашните франшизери за организацијата? Од листата на франшизери во Вашата област уредете интервјуа со тие луѓе и откријте како тие ја водат компанијата. Можат ли тие да добијат совет кога им е потребно? Дали се тие претешки супервизори? Имаат ли тие некакви финансиски проблеми? Дали имаат забелешки за договорот? Дали рекламните аранжмани се задоволувачки? Каков е бизнисот? Дали профитот е во согласност со очекувањата? Дали франшизерот сосема разумно ги претстави големините на трошоците од воведувањето на операциите, на актуелните операциски трошоци и на профитот? Да се биде набљудувач додека се добие дозвола за франшизата. Ако е можно, да се помине ден на франшизата. Кога е можно, исто така, да се видат франшизери чии имиња не беа застапувани од компанијата. Вие сакате да бидете сигурни дека зборувате слободно со непристрасни луѓе. Дали сте принудени да потпишете договор? Лош знак е претеран притисок од страна на продавачот на франшизата. Продавачот на франшизата кој избегнува испитувања, треба да се отпише.

Листа за проценка на квалитетот на франшизата

Пред да се одлучи дали ќе се купи франшизата и дали да се отпочне со таков начин на работењето треба да се изврши детална проценка на квалитетот на понудената франшиза. Бидејки не се сите франшизи исти, има добри франшизи и помалку добри, па може да се каже и лоши франшизи. Дел од проценката треба да ја изврши самиот купувач на франшизата бидејки и тој поседува одредени сознанија за бизнис со кој сака да се занимава, додека останатата проценка најдобро е да ја направи адвокат кој има искуство во слични договори. Бидејки продавачите на франшизата се искусни имаат потпишано повеќе договори и често пати со „ситни букви“ ставаат одредени членови кои во понатамошен тек на работењето добиваат големо значење и може да претставува голема обврска за купувачот на франшизата. А може и финансиска штета да биде нанесена со невнимателно потпишување на вешто составени договори. Затоа е најдобро да се напише листа за проверка и да се проверува секоја реченица и секоја можна ситуација за да се обезбеди сигурност во понатамошниот тек на работењето. Една листа на проценките може да изгледа и вака:

  1. Дали Вашиот адвокат го одобри договорот за франшиза кој Вие го разгледавте откако тој го прочита став по став?
  2. Дали од Вас се бара да направите нешто што според Вашиот адвокат не е мудро или не е легално?
  3. Дали Ви се дава ексклузивно право на територијата или продавачот на франшизата може да продаде втора или трета франшиза на Вашата територија?
  4. Дали продавачот на франшизата е поврзан на некој начин со друга компанија која нуди слична стока или услуги?
  5. Ако одговорот на претходното прашање е “да“, која е заштитата од другата компанија?
  6. Под кои околности Вие можете да го раскинете договорот и колку ќе Ве чини ако решите од некоја причина да престанете со работата?
  7. Ако ја продадете франшизата, дали ќе Ви се компензира за Вашата добра волја или пак со продажбата ќе имате загуба?
  8. Колку години оваа фирма (продавачот) нуди франшизи?
  9. Дали има репутација на чесно работење меѓу локалните фирми кои имаат нивна франшиза?
  10. Дали продавачот на франшизата Ви покажал сигурни бројки кои покажуваат точен профит на една или повеќе фирми кои Вие самите сте ги провериле?
  11. Дали фирмата ќе Ви помогне со:
    • програма за обука на менаџерите?
    • програма за обука на персоналот?
    • програми за односи со јавноста?
    • капитал?
    • кредит?
    • идеи за производи?
  12. Дали фирмата ќе Ви помогне да најдете добра локација за новиот бизнис?
  13. Дали продавачот на франшизата има доволно финансии да го спроведе својот план за финансиска помош и растеж?
  14. Дали продавачот на франшизата е компанија самец или е корпорација со искусен менаџмент кој е добро истрениран (секогаш да има искусна личност на чело)?
  15. Што точно можат да направат тие за Вас, а Вие сами не можете?
  16. Дали продавачот на франшизата доволно добро Ве испраша за да може да се осигура дека Вие можете успешно да водите една од неговите франшизи со профит?
  17. Дали Вашата држава има закон за продажба на франшизи и дали овој договор е усогласен со тој закон?
  18. Колку капитал ќе мора да имате за да купите франшиза и да можете да работите додека приходот не Ви се изедначи со расходот и почнете да остварувате позитива? Од каде ќе го најдете?
  19. Дали сте подготвени да се откажете од дел од независноста при дејствување во замена за предностите кои Ви ги нуди продавачот на франшизата?
  20. Дали навистина верувате дека имате почетна способност обука и искуство за да работите лесно и профитабилно со продавачот на франшизата, со Вашите вработени и со Вашите муштерии?
  21. Дали сте подготвени да го потрошите големиот дел и целиот Ваш деловен живот со овој продавач на франшиза, нудејќи го неговиот производ или услуги на потрошувачите?
  22. Дали сте направиле некакво истражување за да одредите дали производот или услугата која мислите да ја продавате како франшиза има пазар на Вашата територија со цени кои Вие мислите да ги барате?
  23. Дали населението на територијата која Ви е дадена ќе се зголеми, ќе остане исто или ќе се намали во наредните 5 години?
  24. Дали производот или услугата која ја предвидувате ќе има поголема побарувачка, иста или помала во наредните 5 години?
  25. Каква е конкуренцијата на Вашата територија?
    • Фирми кои не се франшизери?
    • Фирми кои се франшизери?

 

post

Жени претприемачи во Република Македонија

Првин, нека Ви е честит Денот на Жената – 8-ми Март и секако имајте голем успех во се што ќе се нафатите да работите!

Дали треба или не треба да се пишува и зборува за жени претприемачи. Мое лично мислење е дека нема и не треба да постои разлика и поделба на мажи и жени претприемачи. Сепак, науката, светската литература и праксата покажуваат голем интерес кога станува збор за жени претприемачи. Готово и да не постои книга за претприемништво која се користи како учебник на нашите, но и на светските универзитети, а да нема цело едно поглавје за оваа тема.

Овој пост е малку подолг бидејќи претставува реобјавување на претходен пост кој се наоѓаше на артиклите на претприемач, а кои полека ги селиме тука и во исто време е надграден со нови идеи, мислења и ставови од перспектива на оваа 2011 година.

Жени претприемачи

Жени претприемачи

Сведоци сме на се подобра положба на жените во целиот свет. Еманципацијата продира во сите земји. Меѓутоа постојат и сиви зони каде правата на жените никако не се во задоволителен обем. Дали меѓу тие неповолни сиви зони каде се загрозени женски права се наоѓа и Република Македонија?

Меѓу негативностите што ја придружуваат транзицијата спаѓа и големиот број на невработени луѓе. Без оглед дали тие се отпуштени поради неработење на фабриките или поради тоа што се прогласени за технолошки вишок или воопшто не успеале да се вработат, се формира армија на невработени и сите тие негативни последици ги чувствуваат и жените. Поради ова многу жени се оставени сами да се грижат за себе и за својата егзистенција, па честопати стануваат жртви на насилство, сексуално вознемирување, проституција и др.

Меѓународните фактори се загрижени за статусот и положбата на жените во земјите опфатени со транзицијата и покажуваат интерес за што побрзо решавање на таа состојба. Се одржуваат конференции за женско претприемништво и се организираат инкубатори.

На жените претприемачи им е потребна посебна помош: образование, стекнување на специфични способности и знаења, финансирање, техничка помош, влевање на самодоверба преку различни обуки, практична настава и слично.

Потребно е да се создадат еднакви услови и можности за работа и на мажите и жените, а со тоа да се создадат и условите за отстранување на дискриминацијата на жените.

Значајна е и заштитата на жената како мајка, што значи помош при одгледувањето на деца и слично на овој план може да помогнат многу женски организации и здруженија, посебно на планот за борбата на жените за економска независност, а со тоа и за нејзината еманципација и целосна рамноправност со мажите.

Постојат повеќе пречки во развојот на жените како претприемачи (кои што претставуваат и пречки и за мажите) во Република Македонија, а како најизразени пречки се:

  • Недоволна поддршка од државата. Во последните десетина години се прават одредени напори, но тоа не е доволно бидејќи се само декларации на хартија или маркетинг кампањи.
  • Високи даноци и придонеси на плата. Во 2009 година се намалија за незначителен износ и владата донесе одлука за намалување во наредните 3 години, но сепак тоа се незначителни суми претворени во пари.
  • Високи трошоци за кредити и заеми. Кредитите и заемите од банките и штедилниците се прескапи. Со каматни стапки над 10% и специјални пресметки кои се поволни само на банките. За кредит од 4000 евра ќе треба на име на камата да вратите до 1500 евра на 3 години. Што е многу, многу е.
  • Преголеми банкарски трошоци и провизии. При земање на кредит, при плаќање на налози, при отворање на сметки, при употреба на кредитни картички банките ви земаат провизии, кои за услугата што ја извршуваат навстина се преголеми.
  • Преголеми банкарски гаранции. Се барат преголеми банкарски гаранции за извршување на одредени бизнис активности, а банките премногу наплаќаат заваков тип на услуга.
  • Висок данок на приход. Даноците се преголеми за малите бизниси кога се во фаза на започнување кога немаат доволно финансии да инвестираат во развојот, а немаат ослободувања. Да не зборуваме за данокот на добивка кој доколку не се надмине одреден износ се претвора во данок на приход без разлика дали станува збор за мал бизнис кој прави добивка или сеуште е во фазата на започнување (развој) кога е логично да се работи со загуба.
  • Недостиг на поддршка од бизнис асоцијации. Бизнис асоцијации постојат само на хартија без конкретни подршки и помош за жените претприемачи.
  • Банките не се доволно заинтересирани за малите бизниси. Да земете кредит во прва година од своето постоење кога продажбата е сеуште мала, кога сеуште немате развиено цврсти деловни односи, кога финансиите ви се најпотребни е чиста научна фантастика. Потребна ви е дебела врска.
  • Сеуште неповолно претприемничко окружување во државата. Колку и да се фалиме дека многу сме постигнале сепак не сме ни еден чекор напред. Доколку имаме вистинска претприемничка клима економскиот раст на целата држава би бил многу поголем, а невработеноста многу помала.
  • Големата невработеност и сиромаштија на локално население. Ова повлекува тешка еономска состојба за сите бизниси, а особено на малите и почетните бизниси.
  • Недоволно поттикнување на свеста. Во последно време се повеќе се посветува внимание на потикнување на свеста за жените претприемачи. Но, севкупната состојба покажуваат дека ова е сеуште на далечно ниво од потребното. Во следниот пост за статистика за жени во Република Македонија ќе видиме и некои конкретни бројки.
  • Непостоење на доволно регионално поврзување помеѓу државите, а особено во делот за малите бизниси. Не постојат вистински регионални развојни програми од локалните власти со кои ќе се зголеми поврзаноста со локалните места во соседните држави и ќе се олеснат бизнис активностите меѓу бизнис субјектите од тие локални места. Градаоначалници – Освестете се би бил добар слоган за локалните самоуправи.
  • Недоволен број на бизнис инкубатори. Во држава како Република Македонија постојат само два вакви центри, во Скопје и Битола кои во последно време превземаат соодветни напори за развој на претприемништвото како и повеќето организирани обуки за жени претприемачи. Но, сепак за да се почувствуваат поголеми придобивки потребно е секој град во Република Македонија да има по еден ваков центар кој ќе произведува 20-30 нови бизниси на годишно ниво. Повторно локалната самоуправа може да одигра голема улога, барем со простории за ваквите центри.
  • Пасивноста на Универзитетите. Иако последните години донесоа голем напредок на ова поле сепак универзитетите би можеле многу повеќе и поактивно да се вклучат како во развојот на претприемништвото, така и во развојот на жените претприемачи. Погледнете го само успехот на Google компанија која во голем дел своите успеси ги базира на универзитите и науката. Одличен проект во изминатиов период беше со бизнис стартап центарот во Скопје.

Во нашата држава практично нема статистички податоци за жени претприемачи од кои би се добила слика за тоа: колкав број жени претприемачи има во Република Македонија? Иако нешто може да се извлече од последното истражување на Државен завод за статистика во изданието насловено како Жените и мажите во Република Македонија. Кои се проблеми на кои наидуваат во текот на своето работење и на кој начин тие можат да се отстранат?  Има мислење дека нашие жени не се доволно охрабрени да започнат сопствен бизнис. Чест е случајот кај нас фирмата официјално да се води на жената, а практично со неа да работи мажот кој е вработен во државна или друга фирма, а преку “by-pass” фирмата заработува од положбата што мажот ја има во општествената фирма. Дали во наши услови мажите се плашат од успешни жени претприемачи и настојуваат да го намалат нивното влијание?

Сојузот на организациите на жените на Македонија, како и други невладини организации започнуваат активна политика за активирање и вклучување на жените во стопанскиот и политичкиот живот, како и активности во доброволни хуманитарни организации.

Домашната работа на жените не се вреднува, но како активност, традиција и обичај претставува големо национално богатсто. Но, сепак за жените да го покажат својот максимален израз, треба активно да се вклучат во процесот на стопанисување како сопственици и менаџери, со што ќе се потврдат нивните вистински способности, знаења и умешност, а со тоа и нивниот претприемачки дух, кој треба да се поддржува и развива.

Сепак, и покрај расположливиот кадровски потенцијал и способности на жените, за успешен развој на женското претприемништво е потребна силна поддршка како од страна на владата така и од страна на локалната самоуправа и сите останати чинители на соодветните простори.

Република Македонија е доста далеку од овие определби. Сепак, со направената Асоцијација на жените претприемачи АРНА (оформена во јуни 1999 год.), потоа НИЗА од Скопје, се прави одреден чекор напред во оваа сфера. Ова укажува дека свеста кај жените е се поголема за остварување на правото на работа како и подобар живот, преку подршка на идеите и нивното самовработување и со поддршка на владата, било материјална или нематеријална, жените го наоѓат своето место во македонското стопанство.

Во почеток на 1998 година Можности започнаа програма за поттикнување на женското претприемаштво.

Поради немање на статистичките податоци не е можно да се направи анализа за бројната состојба на жените претприемачи и раководители во малите бизниси.

Но, сепак бројот на жените како претприемачи и раководен кадар во малите претпријатија е во постојан пораст, што може да се објасни со:

  1. Желбата на жените за независност и самодокажување на вредноста на својата личност;
  2. Раполагање со потребни знаења;
  3. Женската чувствителност за промени и решителност за преземање ризик.

Неколку примери каде жените можат да развијат претприемничко дејство:

  1. Доколку се образовани, можат прво да пробат да ги подучаваат децата во соседството, а потоа, доколку се докажат, можат да организираат курсеви кои би се наплатувале или би можеле да отворат книговодствени фирми, адвокатски фирми, училишта за изучување странски јазици, прватни градинки, школо за компјутери, школо за математика и други предмети.
  2. Доколку умеат да шијат, да плетат, да прават слатки, познаваат фризерски занает и слично, тоа може да го усовршуваат дома или во соседство, а потoа можат де отворат кројачка работилница, слаткарницата, фризерски салон.
  3. Доколку се од селски подрачја, тогаш доколку имаат познавање од лековити билки, печурки, полжави, можат да отворат продавници каде би ги продавале даровите од природата.
  4. Доколку се занимаваат со сточарство или живинарство, тогаш се во можност да организираат производство и преаботка на млеко и млечни производи или да отвораат мини фарма за кокошки и сл.
  5. Образовани жени преку интернет можат да ги понудат свои услуги.

Ова се секако само некои примери каде жените би можеле да постигнат успех во работењето. Секако дека постојат уште многу работи кои тие можат да ги сработат и затоа секоја жена треба да се препраша и да види што најмногу знае и и одговара и каде најмногу би профитирала.

Едно истражување покажало позитивна корелација помеѓу степенот на образованието, брачната состојба и обликот на организацијата. Пример: поголем степен на образование поголема соработка со банките.

Можеби со одложување на брачниот статус и на раѓањето деца ќе се подобри положбата на жената претприемач, но тогаш може да се наруши биолошка рамнотежа. Не мора мажот секогаш да е поуспешен и тој да го води бизнисот. Можна е и промена на улогите, така што мажот повеќе внимание ќе му посветува на одгледувањето на децата, а жената ќе прибавува економска сигурност. Сопствениот мал бизнис бара целосна посветеност, за разлика од државното вработување или вработувањето кај некој друг сопственик. Основајќи сопствен бизнис, жената треба целосно да му се посвети нему. А децата? А мажот? А куќата? Има нешто што природата им го дала на жените и кое треба да се усогласи со бизнисот, а тоа е мајчинството. Дали мајчинството е реална пречка кај жените за започнување и водење на сопствен бизнис или мајчинството и дава дополнителна енергија за започнување и водење на сопствен бизнис? Но, има средини каде образованието на женските деца се завршува со основното образование. Има и средини каде што уште е незамисливо жената да излегува од областа на куќните и земјоделските работи. Дали со основање, раководење и целосно ангажирње на жената во сопствениот мал бизнис, таа ќе изгуби од женственоста? На мислење сме дека тоа нема да се случи. Но, со развојот на науката и техниката и се поголемата достапност на интернетот, жените во развиените земји наоѓаат голем простор во претприемничко дејствување. Затоа понови кованици на зборови во САД се mompreneurs (мајки претприемачи) или womenpreneurs (жени претприемачи). Интернетот и можноста за водење на бизнисот од дома овозможуваат жените да бидат и претприемачи, и мајки и жени на мажот.

Доколку бараме баланс помеѓу традицијата во Република Македонија и модерното – жените да заработуваат најдобро решение е домашен бизнис, виртуелен бизнис – бизнисот ќе работи преку компјутер. На ваков начин нема потреба од посебни простории, дополнителни вложувања и слично. Потребен е еден компјуер, интернет конекција, специјализирано знаење на жената за бизнисот кој го започнува и желба за успех.

Дали има места за некои размислувања дека децата треба да се поттикнуваат кон бизнис уште од основното образование? Ова е многу битно за иднината на децата, бидејќи со раното воведување во бизнис тие се во состојба понатаму сами да заработуваат.

 

post

Разлика помеѓу мажи и жени претприемачи

Жени претприемачи

Жени претприемачи

Голем број на истржувања ги обработуваат проблемите кои произлегуваат од половиот стереотип. Карактеристиките на успешни претприемачи повеќе им се препишуваат на мажите отколку на жените. Тие произлегуват од традиционалното сфаќање дека претприемаштвото е машка работа, дека машките имаат поголемо работно искуство поради биолошките функции на женитеe (раѓање и одгледување на деца), кое влијае на помалото образование и работно искусто. Но, сепак како што е нагласено тоа е традиционалното сфаќање, а не модерно сфаќање.

Стереотип е ако се мисли дека сите жени се помалку способни за бизнис од мажите. Заради разбивање на стереотипот ќе ги разгледаме некои од разликите т.е. сличностите помеѓу женското и машкото претприемаштво.

Секое компаративно истражување кај мажите и жените претприемачи повеќе ги нагласува сличности отколку разликите. Испитувањето на вредносните системи покажало дека вредносните системи кај мажите и жените претприемачи имаат повеќе сличности отколку разлики.

Едно истражување спроведено меѓу жените претприемачи и мажи претприемачи покажало дека во големиот број на аспекти не постоеле значителни разлики. Жените добиле повеќе поени во поглед на автономијата и промените, а помалку во поглед на енергијата и прифаќање на ризикот. Значи жените претпочитаат поле на дејствување каде што е возможно ново и различно искуство со мали ограничувања, со извесен степен на сигурност за исходот и со помало ангажирае на физички и ментални капацитети.

Со истражувањето е утврдено дека помеѓу половите не постојат разлики во поглед на желбата за успех, автономијата, истражувањата, агресијата, независноста, конформизмот, сфаќањето на целта, самодовербата, раководењето и контролата.

Со утврдува дека половиот стереотип е главна причина за нееднаквото образование и искуство, што ги ограничува можностите за отворање и проширување на претпријатијата па врз основа на тоа се формираат стереотипи од типот на надреденост на мажите.

Едно поново истражување спроведено од Vivek Wadhwa и објавено на TechCrunch, кое се однесува на анализа на 652 основачи на бизнис од техничка индустрија и549 основачи на компании од останати брзо растечки индустрии покажало дека скоро и да нема разлика меѓу мажите и жените претприемачи. Како заенички карактеристики се покажале:

  • Силна желба за подобар живот.
  • Сакаат да профитираат на бизнис идејата.
  • Биле привлечени од културата на започнување.
  • Имале долгогодишна желба да поседуваат сопствен бизнис.
  • И на мажите и жените им здодеало да имаат шеф.
  • Возраста во периодот на започнување на бизнисот е во просек иста.
  • Ја започнуваат компанијата во период кога имаат сличен број на деца дома.

Но, истражувањето покажало само една разлика, а тоа е дека жените добиваат повеќе финансии од бизнис партнери во однос на мажите. Интересно, зошто ли е тоа така? 🙂

Жените по својата интелегенција, способност, снаодливост… во никој случај не заостануваат зад мажите. Значи тие реално ги заслужуваат тие позиции (тоа е практично веќе докажано).

Резултат на ваков полов стереотип е тоа што жените претприемачи имаат повеќе финансиски проблеми отколку мажите. Но, се чини од истражувањето погоре и единствената разлика, жените интелигентно го надминуваат проблемот на финансии. 🙂

Има мислења дека жените не се доволно воинствени, меѓутоа и да се покаже како точна оваа констатција жените со упорноста и истрајноста можат да го надоканадат борбениот дух.

Дали е точно дека светот на бизнисот е свет на војна, а жените по природа не се борбено настроени и дали е реална претпоставката дека во деловните односи со жените претприемачи некои мажи можат да бараат сексуални услуги? Констатациите во прашањето можат да бидат точни. Сепак во деловен однос помеѓу маж претприемач и жена претприемач во првиот момент мажот ќе ја забележи само сексуалноста на жената, а не бизнисот за кој станува збор. Но, од друга страна токму таа сексуалност на жената која е поснаодлива може да доведе до вистински резултати. 🙂

Некои типично женски особености, како што се способноста за соживување со туѓи проблеми, емоциите, силно изразената желба за интеграција, изразениот талент за комуницирање, снаодливоста и слично се плус или минус во женското претприемаштво, посебно во делот кога фирмата треба да се управува. Навистина, бизнисот не познава емоции и туѓи проблеми и потреби, освен емоциите и проблемите за сопствениот бизнис кои даваат енергија за напредување.

Има мислења дека жените потешко можат да се прочитаат од мажите, па тоа во деловните разговори може да биде значајна предност во т.н. невербално комуницирање. Тајни, мислења, идни насоки за дејствување, стратегии и планови ќе си останат неоткриени од претприамачот од другата страна, што претставува силна предност во фаза на преговарање и договарање.

Постои мислење дека жените се повнимателни од мажите кога е во прашање започнување на бизнис. Едно истражување спроведено од мрежа на женски бизниси Everywoman покажува дека жените повеќе внимание посветуваат на планирање на нивниот бизнис (55% од жените работат на бизнис планот во однос на 34% од мажите). Оваа истражување исто така покажало дека жените претприемачи повеќе внимание посветуваат на поставување на профитни таргети за разлика од мажите.

Едно друго истражување покажало дека жение го дефинираат успехот различно од мажите. За жените успехот означува поседување на контрола над нивните сопствени судбини, градење тековни односи со клиенти (потрошувачи) и работење на нешто многу поисполнително.

Жените претприемачи најчесто сакаат да работат во малопродажба, домашните ракотворби, шиењето и други услуги, како и работи кои можаат да се извршуваат од дома. Но има бизниси што ги поседувале жените кои подоцна прераснале во голем бизнис. Овие бизниси започнале како и сите бизниси – мали, но набргу пораснале.

Жените доминираат во услужните дејности. Според истражувањата во иднината односот замјоделство-индустрија-услужни дејности ќе биде во корист на услугите. Тоа говори дека тие се наоѓат во секторот кој во наредниот период ќе доживува раст.

Воочена законитост е дека голем дел од фирмите што ги поседувале жените остануваат мали. Зошто бизнисот останува мал? Дали е тоа избор на жените или има други причини? За оваа има повеќе причини. Едната причина се финансиите. Бизнисите што ги поседуваат жените би растеле побргу доколку се овозможи еднаков пристап до капиталот каков што го имаат мажите. Жените почнуваат бизнис со помалку пари (иако поновите истражувања велат дека се поснаодливи во однос на мажите). Втора работа е желбата на жените да ја имаат контролата во свои раце на бизнисот што го поседуваат и го одржуваат на нивото кое им овозможува задоволство при работење. За жените флексибилноста е поважна од парите.

За крај можеме да кажеме дека овој полов стереотип заснован на вредносните системи е неоснован.

post

Кога започнува бизнисот?

започнување на бизнисот

Кога започнува бизнисот?

Бизнис идеја е стартната точка како на секој бизнис така и на секој претприемач. Претприемач станува тоа што е откако ќе дојде до бизнис идеја, ја трансформира во бизнис можност откако ќе утврди некаков проблем, промена или потреба на пазарот и ја стартува таа бизнис идеја како сопствен бизнис. Бизнисот е последица на бизнис идеја до која што доаѓа претприемачот.

Процесот на реализација на една бизнис идеја при што таа ќе стане вистински бизнис (мислам вистински бизнис кој ќе биде профитабилен и успешен) претставува една временска единица, едни чекори кои ќе треба да се изодат или поминат од страна на претприемачот. Но, доколку тоа време се оддолжи, може да претставува и проблем. Проблем, бидејќи вие не сте сами на пазарот. И најуникатната бизнис идеја може да биде спроведена во реалност од страна на конкурентите. Па затоа и трката започнува уште во овие најрани фази од започнување на бизнисот.

Пред да се започне бизнисот потребно е:

  • Бизнис идејата да се провери со самиот претприемач. Дали имате доволно вештини и знаење за спроведување на таа бизнис идеја? Дали можете да искористите некој друг со потребни вештини и знаење да заедно со вас ја спроведе таа бизнис идеја? Дали имате доволно пари за стартување на тој бизнис? Доколку немате од каде ќе ги набавите? Ова се прашања низ кои треба секоја бизнис идеја да помине пред да се трансформира во вистински бизнис.
  • Бизнис идејата да се провери со пазарот. Освен претприемачот кој ќе биде одговорен за спроведување на една бизнис идеја во реалност, тука е и пазарот кој ќе биде одговорен за прифаќање или отфрлање на истата. Замислете вашата бизнис идеја креира бизнис во кој произведете производ и/или услуга кој нема да се продава на пазарот на кој настапувате. Самоубиствено, нели? Затоа, пред да се започне бизнисот ќе треба да ја проверите бизнис идејата со пазарот, а тоа значи да спроведете истражување на пазарот, што секако бара време и го одложува процесот на започнување на бизнисот. Прочитајте повеќе во бизнис идеја не е бизнис можност.
  • Да се спроведат сите неопходни подготовки за стартување. Локација, залихи, магацини, канцелрии, регистрација, вработување, подготовка на неопходните ресурси… Сето ова се елементи кои треба да бидат спремни пред официјално започнување на бизнисот и кои секако одземаат време.
  • Да се направи план за една до три години однапред. Без соодветен план за Вашиот нов бизнис истиот однапред ќе биде осуден на пропаст. Мора да направите план кој нема да дозволи да избегнете од зацртаниот пат. Но, и планот бара време.
  • Да се произведат неопходните производи и/или услуги за стартување на бизнисот. Доколку Вашиот бизнис претставува производно претпријатие ќе мора да дизајнирате производ, да произведете бета верзија на истиот, да го тестирате и доколку се е ОК да започнете со официјално производство за продажба. Сето ова бара време.

Е сега, кога е вистинското започнување на бизнисот? Дали кога ќе ги добиете потребните документи од Централен регистар и останати институции? Дали кога ќе отворите банкарска сметка? Дали кога ќе легнат парите од првиот кредит заедно со Вашите на Вашата бизнис сметка?

Не, бизнисот во вистинска смисла започнува кога ќе ја имате првта продажба. Бизнисот започнува кога ќе ја имате првата нарачка. Бизнисот започнува кога ќе ги имате парите на рака од првата нарачка.

post

Жени претприемачи – Воведни забелешки

Овој пост е напишан од страна на м-р Илија Чубровиќ и Проф.Д-р Тодор Кралев за книгата Менаџмент на претприемничкиот бизнис, а е доработен со нови статистички податоци од страна на м-р Драган Шутевски.

Жени претприемачи

Жени претприемачи

Жените претставуват еден голем и значаен дел од светската популација, со несомнено големо влијание во сеопфатното општество. Ако мажите претставуват кров на една куќа, тогаш несомнено жените претставуваат темел на таа куќа. Нивното влијание на сите нас ни е потполно јасно, но ние тука ќе се позанимаваме со однесувањете на жените во професионална смисла – претприемништвото.

Доколку жените се набљудуваат во професионална смисла, може да се забележат големи постигнувања во секоје подрачје. Па, мора да се констатира дека во светските рамки влианието на жените континуирано расте. Одредени сектори кои до вчера како да беа резервирани само за машките се повеќе ги заземат жените. Да ги анализираме неколку позначајни сегменти во општеството:

  • Науката. Има се повеќе жени кои се јавуваат како добитниците на нобеловата награда од сите области на науката како: физика, литература…, што представува големо признание во светот на науката.
  • Спортот. Жените постигнуваат се позначајни резултати во различните спортски дисциплини. Освојуваат и спортови кои до вчера беа резервирани за машките (фудбал, кошарка…). Нивните натпревари стануваат се поинтересни. Се јавуваат повеќе гледачи, како на натпреварите така и пред екраните, што привлекува повеќе спонзори. Со поголеми спонзорства се очекуваа поголеми финансиски резултати, а со тоа се отвара перспектива за уште поголем развој на женскиот спорт.
  • Политика. Во овој сегмент жените влегувале внимателно. Како прво им било потребно да добијат право на гласање. Потоа истакнувале по некоја кандидатка за политичка функција, што во некои случаи се работело повеќе за маркентиншки трик отколку за реална желба да се вклучат жените во политика. Понатаму жените се повеќе ја согледуваат своја моќ која ја имаат како гласачко тело (бидејки популацијата на жените во голем број на земјите е поголем од мажите, што може да се должи на загуби на машката популација во одредени војни или од некоја друга причина, а исто така жените се подисциплинирани и имаат поголема излезност на изборите) па се кандидираат се поголем број на жени дури и за најодговорни позиции во државата. Па, сега веќе има жени кои станале претседатели на држави, премиери, министри… Почнувајки од канцеларката на Германија, секретарките во Стејт Департментот, потпреседателката на Кинеската влада . Ова претставуваат едни од поугледни позиции кои жените ги завземат во најмоќни држави на светот. Секако дека има и други влијателни жени на функциите но ние како пример наведовме неколку.
  • Бизнис. Се поголем е бројот на жените претприемачи, кои успешно работат и остваруваат приход во до вчера машкиот сектор бизнис.

Со ово заклучуваме дека жените не се само предодредене да бидат мајки, сопруги… туку континуирано влегуват во сите пори на општеството. Секако дека овие светли примери не се однесуват на секоја земја во светот. Има држави кои ги стават жените во много неповолна положба, дури од наш агол гледано во положбата на робови, каде им се скратени сите права од едукација, политика, спорт, музика…

Што доведува до волкав подем на жените?

Како прво жените по својата интелегентност, способност, снаодливост… во никој случај не заостануваат зад мажите. Значи тие реално ги заслужуваат тие позиции (а практично веќе се докажани). Веројатно разните претходни стереотипи се виновни зошто порано не дошло до поголем пробив на жените во сите пори од општеството.

Жените и нивната улога во претприемништвото добиваат се поголема актуелност како во развиените земји, така и во земјите во транзиција. Во развиените економии се следат сите фактори кои можат да придонесат за развојот и тие фактори се користат максимално. А во овој случај го анализираме значењето на жените во бизнисот, а и воопшто. Во светот континуирано се појавуваат поволни услови за развој на женското претприемништво, политика, наука… За тоа многу придонесуваат разните лоби групи. Сметаме дека и падот на наталитетот игра големо влијание на се поголемото значење на жените во светот. Доколку некој банкар има една ќерка секако дека ќе инвестира големи средства во нејзината едукација па со текот на времето тие ќе станат моќни фигури за бизнисите. Тие ќе увидат дека нема ништо лошо во тоа жените да се занимаваат со бизнис па понатаму ќе ги форсират свои ќерки, и други жени а ќе дадат и пример како треба да се однесува и на други луѓе што се на се резултира со женскиот прогрес во секоја смисла (наука, политика, спорт, бизнис…).

Многу банкари беа скептични кога се работеше за жените претприемачи и потешко им одобруваа кредити, не ги сваќаа сериозно, но поради докажаните резултати и вроденото внимание на жените тој однос секојдневно се менува. Тука се и фондовите на владите за развој на женското претприемништво, како и финансирање од разни профитни или непрофитни организации. Како главен проблем во работењето се јавува финансирањето и фактот дека не биле сериозно прифаќани како сопственици на претпријатија. Во САД постојат специјализирани оддели во банките кои се задолжени за финансирање на жените претприемачи. Повеќе финансиери се мажи и тие имаат стереотипни размислувања за тоа што жените можат да направат.

Во САД за да се елиминираат пречките на жените во пристап до капитал, се развиени повеќе програми за заеми и кредити. Има и непрофитни организации кои ги финансираат потребите на жените за отпочнување и развој на бизнисот, при што се нудат краткорочни заеми.

Што ги мотивира жените се повеќе да влегуваат во бизнис? Еве неколку фактори:

  • Обезбедување на егзистенцијата,
  • Желбата за независност,
  • Желба за самодокажување,
  • Желба за самостојност во однос на мажот,
  • Желба децата да го наследат бизнисот,
  • Обезбедување на сигурност за староста,
  • Желба за успех и независност,
  • Потреба од сатисфакција во работата,
  • Економски потреби…

На жените претприемачи потребна им е посебна помош во однос на едукацијата, стекнување на специфични способности и знаења, финансирање, техничка помош, влевање на самодоверба преку различни обуки, практична настава и слично.

Едно истражување од Goldman Sachs Group објавено во еден текст покажува дека приходот по глава на жител во Бразил, Кина, Индија, Русија и другите новопојавени пазари може да се зголеми за 14% доколку жените имаат подобри менаџерски и претприемнички вештини. Па затоа компанијата одвои 100 милиони долари за наредните 5 години за едукација на жени претприемачи од земјите во развој кои се сопственици на бизниси кои ќе се квалификуваат за програмот. Уште еден показател за тоа како се гледаат жените претприемачи е и тоа што Светската Банка обезбеди 100 милиони долари до 2012 година како комерцијални кредити за жените претприемачи.

Бизнисите што ги поседуваат жените би растеле многу побргу доколку се овозможи еднаков пристап до капиталот каков што имаат мажите. Жените почнуваат бизнис со многу помалку пари. Тоа е затоа што најчесто започнуваат бизниси во услужните дејности.

Жените најчесто сакаат да работат во малопродажба, домашните ракотворби, шиењето и други услуги, како и работи кои можаат да се извршуваат од дома при што ќе обезбедат соодветна независност и сигурност, но и нема да ги заборават своите обврски дома како жени и мајки. Поседување на сопствена фирма овозможува постоење на флексибилно работно време бидејќи е важно “колку ќе се сработи“, а не“колку се работи“. На овој начин жените го добиваат она што го посакуваат, а тоа е од една страна обезбедување на приходи, а од друга страна добиват флексибилно работно време за да можат да се посветат на себеси и на семејството. Корпоративниот живот претставува проблем за жените, бидејки не обезбедува флексибилност на работно време, што на жените им е неопходно, бидејки имаат изразени семејни потреби.

Но, каква е статистиката во однос на жените претприемачи. Во Македонија не се води некоја посебна статистика во однос на бизнисите поседувани од жени. Дури и во западните земји доцна се отпочнало со водење статистички податоци околу работењето на жените претприемачи. Статистичките податоци од САД зборуваат дека пред 1970 година жените биле сопственици на помалку од 5% претпријатијата. Во 1985 поседувале 28%, додека 2006 година имало 40,2% што ни кажува дека 2 од 5 бизниси се поседувани и водени од жените.

Има случаи кога жените земаат помала плата од мажот за иста работа, додека во ниедна литература и истражување не се наведуваат обратни примери кога жената е газда да плаќа помалку за вработените мажи. Што може да биде комплимент за женското однесување.

post

15 Алатки за виртуелизација на Вашиот бизнис

Алатки за бизнис виртуелизација

Алатки за бизнис виртуелизација

Виртуелизација значи Вашата компанија да стане виртуелна или делумно виртуелна. Тоа значи одредени операции да се изведуваат и без лично присуство на Вас самите или некој од Вашите вработени. На пример, да присуствувате на виртуелен состанок наместо на реален физички состанок. Пред повеќе од 10 години во една книга за менаџмент од САД читав едно поглавје кое зборуваше токму за виртуелна компанија. Тогаш си мислев колку сме далеку од сето тоа. Но, сепак денес сето тоа е возможно. Секојдневно на пазарот излегуваат нови технологии кои може да најдат место во Вашиот бизнис. Бизнис процесите секојдневно стануваат се посложени и посложени. Како што поминувате во наредните фази од животниот циклус на вашиот бизнис, сложеноста на работата е се поголема. Се бара различна соработка, outsourcing, виртуелни вработени и канцеларии. Ова се трендови кои не можеме да ги запреме доколку сакаме да останеме на патеката на успешноста. Ова се трендови кои ја олеснуваат работата на бизнисот, а од друга страна ја зголемуваат ефикасноста и ефективноста на Вашите бизнис процеси. Тука би претставиле 11 алатки кои можат да му помогнат на Вашиот бизнис и што е најважно тие се бесплатни.

Комуникација/Соработка

GMail – Ова е e-mail сервис кој е навистина еден од најдобрите. Има интегрирано повеќе алатки за организација на вашите e-mail-ови како и алатка за четување и видео четување. Можете да останете поврзани со вашите пораки било каде и да сте.

Dimdim – Претставува апликација за веб конференции. Основната услуга е бесплатна. Dimdim претставува бесплатна (основна верзија) апликација за веб конференции преку која можете да покажете слајдови, да зборувате преку кратки текстови, аудио зборување преку веб камера без потреба да симнувате апликација и да ја снимате на вашиот компјутер. Бесплатната верзија овозможува видео конференциска врска до 10 луѓе, за повеќе ќе треба да изберете верзија која е од 25$ нагоре.

Oovoo – Претставува бесплатна апликација за видео разговори преку интернет со колеги, семејство, пријатели… Оваа апликација е лесна за користење, лесно се инсталира и што е најважно таа е бесплатна. Една од карактеристиките е што овозможува видео со висока резолуција и ги снима вашите видео повици. Доколку не ви се пишуваат e-mail пораки можете да пратите e-mail видео порака. Она што е добро е што можете да разговарате и со оние кои ја немаат инсталирано оваа апликација така што ќе им пратите повик за видео конференција, тие ќе добијат линк кој кога ќе го следат видео повикот ќе се отвори во вашиот web browser. И уште една важна работа е што оваа апликација може да се користи за видео конференција до 6 луѓе.

Skype е алатка која навистина го измени телекомуникацискиот свет. Со гласовни и видео повици, како и чет системот, трансфер на фајлови и конференциски повици Skype стана алатка која мора да се поседува и користи од страна на претприемачите. Големиот број на бесплатни сервиси може да ги намалат бизнис трошоците.

Google Groups може доста креативно да се користи во бизнис цели. Може да се користи за работа на различни проекти од повеќе луѓе каде ќе се споделуваат идеи, коментари и предлози. Може да се користи за информирање на вработени или група на потрошувачи за разни бизнис новости.

Google Docs во нова верзија особено внимание дава на соработка помеѓу група на луѓе. Сега истовремено може повеќе соработници да работат на еден документ без разлика дали е табела, текст или некоја презентација. Доколку имате интернет, немате средства за лиценцирање на MS Office ќе претставува доследна бесплатна замена за Вашите бизнис решенија и во некои случаи дури и подобра.

Видео/аудио

Blip.tv – Претставува веб апликација за видео блогирање, и делење на видеата помеѓу гледачите преку интернет. Основната услуга е бесплатна. Можете да поставите ваши видеа кои ќе бидат достапни на заедницата на blip.tv како и на вашиот блог. Потребно е да се регистрирате и да го имате вашиот простор за аплоадирање на вашите видеа.

YouTube –  Претставува веб апликација која исто така служи за аплоадирање на вашите видеа кои потоа можете да ги прикажувате преку вашиот веб сајт или блог. Вашата задача е да направите видео за вашиот производ или услуга, или пак да ја покажете вашата експертиза и со поставување на YouTube да привлечете гледачи.  И двете апликации (blip.tv i YouTube.com) претставуваат одлична маркетиншка можност за вашиот бизнис како на домашно така и на глобално ниво.

BlogTalkRadio – Претставува социјална радио мрежа што им овозможува на корисниците да хостираат сопствени радио програми и да ги поврзат брзо и директно со нивната аудиенција. Преку телефон и компјутер може да се креираат бесплатно во живо радио програм на кој може да се јават неограничен број на партиципанти и што е важно целата програма се снима и може да се користи на вашиот блог или веб сајт.

Складирање на податоци

Adrive – Ова е веб апликација која што ви овозможува да складирате податоци од вашиот компјутер на нивните сервери. Доколку ви се намалува просторот на вашиот хард диск ќе можете да ослободите до 50 GB простор доколку тие факлови ги пренесете на серверите на Adrive и тоа бесплатно. Од друга страна добивате достапност до вашите податоци од било каде доколку имате компјутер и интернет конекција.

Mozy – Оваа апликација овозможува 2 GB онлајн простор без да платите ништо. Ви овозможува до 2 GB онлајн простор и далечински бекап на вашите податоци. Потребно е да се регистрирате, да го симнете и инсталирате софтверот и да ги изберете фајловите за бекап кои се наоѓаат на вашиот компјутер.

Dropbox како место за сигурно чување на различни документи претставува солидно средство за еден бизнис. Бесплатната верзија е ограничена до 2 GB простор. Синхронизираноста е возможна од повеќе локации.

Продуктивност

Google Calendar – Претставува алатка на google која овозможува да се постават вашите состаноци, активности. Дава можност да бидете потсетени на вашиот е-mail, но и да добиете SMS потсетник на вашиот мобилен телефон. Можете да го делите со вашите соработници. Корисноста е уште поголема што овозможува RSS feed.

SurveyMonkey – Претставува веб апликација која ќе ви овозможи да дизајнирате онлајн анкети, да ја распространите и да ги анализирате податоците од истата. Бесплатната опција ве ограничува до 100 одговори по анкетен прашалник и 10 прашања по прашалникот. Одлична можност за истражување на локален пазар од страна на претприемачите.

Evernote e алатка која навистина може да помогне во зголемување на нашата сопствена продуктивност во однос на нашите идеи или пак случувања кои ни се важни и сакаме да ги запаметиме за да ги користиме во иднината. За зголемување на продуктивноста преку Evernote веќе пишував во насловот Evernote – Ја зголемува продуктивноста.

Иако основните верзии на овие алатки се бесплатни, првин направете стратегија за тоа што ви треба и како ќе ги користите. Квалитетна стратегија и користење на овие алатки може да ви го олесни бизнис животот.

post

Бизнис успех во 50 чекори

Бизнис успех во 50 чекори

Бизнис успех во 50 чекори

Можеме ли да имаме одредени чекори кои мора да се изодат за да го направиме бизнисот успешен? Мислам дека не може да има некаков темплејт дизајниран од едноставни чекори кој ќе го одведе нашиот бизнис до успехот. Како и да е, од друга страна, не постои волшебно стапче кое ќе направи успех. Успешноста на бизнисот зависи од нас и од нашите одлуки.

Доколку успешноста на нашиот бизнис зависи од нас, тогаш ќе мора да превземеме некои акции кои ќе не одведат до тој успех.

Би сакал да споделам можни чекори кои имаат потенцијал да го одведат бизнисот кон успехот соберени низ моето искуство и искуството на успешните претприемачи. За некои претприемачи 30 чекори ќе бидат доволни, додека за некои ни сите 50 нема да се доволни.

Чекор 1: Развој на повеќе од една бизнис идеја

Чекор 2: Анализа на сите бизнис идеи

Чекор 3: Иницијално истражување на пазарот

Чекор 4: Вклучи ги заклучоци од иницијалното истражување на пазарот во анализата на бизнис идеите

Чекор 5: Избор на најдобрата бизнис идеја за започнување

Чекор 6: Развој на јасна визија

Чекор 7: Анализа на перформансите

Чекор 8: Направи ги соодветните прилагодувања

Чекор 9: Откриј ја твојата толеранција за ризикот

Чекор 10: Определи ги личните цели

Чекор 11: Определи ги иницијалните бизнис цели имајќи ги во предвид личните цели

Чекор 12: Провери дали целите се опипливи и мерливи

Чекор 13: Отстрани ги сите неопипливи и немерливи цели или пак направи ги да бидат опипливи и мерливи

Чекор 14: Обврзи се за остварување на сите опипливи и мерливи цели

Чекор 15: Подели ги иницијалните цели во потребни акции

Чекор 16: Направи бизнис план

Чекор 17: Избери го го најдобриот бизнис модел

Чекор 18: Дефинирај ја мисијата на бизнисот

Чекор 19: Дефинирај ги суштествените бизнис системи

Чекор 20: Дефинирај ги ресурсите за сите бизнис системи

Чекор 21: Осигурај се дека сите подготовки се спремни за стартување

Чекор 22: Идентификувај ги сите компетентности потребни за остварување на целите

Чекор 23: Вработувај согласно идентификуваните компетенции

Чекор 24: Секогаш наградувај се себеси и вработените за постигнување на секоја цел

Чекор 25: Идентификувај ги сите можни извори на промени

Чекор 26: Имплементирај систем за следење на тие извори на промени

Чекор 27: Дефинирај ги потенцијалните извори на отпор кон промените

Чекор 28: Пронајди начини како да ги елиминирате тие извори на отпорот кон промените

Чекор 29: Имплементирај ги потребните проемни континуирано

Чекор 30: Мери ја имплементацијата на промените

Чекор 31: Нека промените бидат дел од вашата бизнис култура

Чекор 32: Идентификувај ги сите главни конкуренти

Чекор 33: Анализирај ги предностите на конкурентите

Чекор 34: Проучи ги сите чекори на конкурентите

Чекор 35: Имплементирај ги и подобри ги сите вредни акции на конкурентите

Чекор 36: Идентификувај ги најважните купувачи

Чекор 37: Сегментирај ги потрошувачите

Чекор 38: Награди ги најважните купувачи

Чекор 39: Оценувај го задоволството на купувачите

Чекор 40: Отстрани ги сите елементи кои предизвикуват незадоволство кај купувачите

Чекор 41: Направи финансиско предвидување

Чекор 42: Спореди ја актуелната финансиска ситуација со предвидената

Чекор 43: Направи анализа на готовински тек

Чекор 44: Идентификувај потенцијални трошоци за елиминирање

Чекор 45: Подобри го готовинскиот баланс

Чекор 46: Направи ABC анализа на производите и/или услугите

Чекор 47: Елиминирај ги производите со слаб приход или профит

Чекор 48: Дефинирај ги најважните платформи за социјални медиуми и отвори акаунти

Чекор 49: Започни бизнис блог

Чекор 50: Биди интерактивен со потенцијалните и тековните купувачи онлајн

post

10 Извори на Bootstrap Финансирање

10 Извори на Bootstrap финансирање

10 Извори на Bootstrap финансирање

Кога размислувате како да финансирате нешто во вашиот бизнис прво треба да ја разгледате опцијата на bootstrap финансирање, користејќи ги вашите сопствени пари за потребите на вашиот бизнис. Во време на рецесија како што е сега достапноста на кредитите од страна на банките се повеќе се намалува, доколку се добијат пари каматата е доста повисока. Затоа, претприемачите мора да наоѓаат нови извори на финансии.

Што претставува bootstrap финансирање?

Bootstrap финансирање претставува збир на методи кои се користат за намалување на износот на надворешен долг и капитално финансирање од банки и инвеститори.

На ваков начин вие самите го финансирате почетокот или растот на вашиот бизнис преку вашата заработка или тековен имот оној кој што во моментот го имате или можете да го имате. Не користите кредити или инвеститори кои би добиле удел во Вашиот бизнис.

Предностите на bootstrap финансирање

Една од најголемите предности е што вашиот бизнис ќе вреди повеќе бидејќи помалку ќе должи и што нема да плаќате високи камати за кредитите кои ги користите.

На пример логиката е ваква:

  • Имам на штедна книшка, можам да ги вложам тие пари.
  • Можам да позајмам од роднини и пријатели без камата или сопственички удел.
  • Ќе интервенирам во подобрување на системот за наплата.
  • Ќе ги оптимизирам залихите.
  • …

Постојат повеќе методи и извори на bootstrap финансирање, но најчесто се користат следниве:

  1. Сопствени финансии
  2. Донации или неповратни средства
  3. Намалување на побарувањата
  4. Одложено плаќање
  5. Намалување на залихи
  6. Заедничко искористување

Извори на bootstrap финансирање

Накратко ќе се обидам да презентирам 10 методи или извори на bootstrap финанисрање:

1. Ваши лични заштеди

Кога започнувате нов бизнис или доколку има потреба да го финансирате растот на вашиот постоечки бизнис секогаш разгледајте ја можноста за користење на вашите лични заштеди. Ова се парите кои може да ги имате на вашата штедна книшка, под перница дома, дадено на заем на пријател… Пресметајте колку е износот на тие пари и дали тој износ ќе ги задоволи планираните потреби на вашиот бизнис. Доколку тој износ ќе стигне за финансирање на бизнисот искористете го. Доколку износот нема да ви стигне одете на следниот извор.

2. Пријатели и семејство

Секогаш можете да најдете некој од вашето семејство или пријател кој е спремен да ви помогне во изведување на вашите бизнис потфати. Размислете кој од вашите најблиски има финансиска можност да ви помогне и какви ви се односите со таа личност, односно дали можете да побарате на заем. Овој начин на финансирање е добар бидејќи се базира на добра волја и добри односи помеѓу претприемачот и позајмувачот и во вакви случаи нема да мора да плаќате високи камати на банките. Пресметајте го износот што вие ќе го финансирате и износот што ќе го позајмите од семејството или пријателите и доколку е доволен за финансирање на вашите бизнис потфати искористете го. Доколку износот нема да ви стигне одете на следниот извор.

3. Кредитни картички

Сега скоро секој има минимум по една кредитна картичка. На секоја кредитна картичка имате кредитен лимит кој можете да го користите. Банките вообичаено даваат овој износ да се плаќа на месечна основа во износ од 5 или 10 проценти од долгот во зависност од банката (а некои даваат на 6 месечни рати). Разгледајте ги состојбите на картичките што ги имате и начините на враќање и изберете која картичка ќе ја користите за финансирање на вашите бизнис потфати. На ваков начин ќе ги оптеретите вашите лични финансии, но ќе го ослободите вашиот бизнис од зголемување на долговите и секако можеби ќе ја избегнете опцијата некој друг д завземе солиден дел во Вашето сопствеништво. Соберете го износот од вашите лични заштеди плус позајмицата од семејство или пријатели плус износот што можете да го подигнете од кредитните картички и доколку е доволно искористете го за бизнис потфатот, а доколку не продолжете со следните извори.

4. Користете можни донации

Барајте и конкурирајте за секој можен извор на неповратни финансии. Постојат голем број институции на локално или национално ниво кои овозможуваат конкурирање за неповратни финансиски средства врз основа на бизнис план кој ќе победи. Овој начин се однесува и за постоечки и посебно за нови бизниси. На ваков начин можете да добиете финансии кои иако не се многу големи но сепак се бесплатни (не ги враќате).

5. Наградувајте го брзото плаќање (за постоечки бизниси)

Воведете систем на награда на вашите потрошувачи за побрзо плаќање во вид на попуст. Секој кој ќе ја плати вашата фактура веднаш ќе му овозможите поголем поуст, додека за подолг период помал попуст или за оној кој ви е вообичаен без попуст. На ваков начин ќе овозможите вашите побарувања да не бидат со поголем временски период и ќе овозможите подобар готовински тек на вашиот бизнис. Овие средства ќе можете да ги искористите за вашите планирани бизнис потфати.

6. „Казна“ за нередовните плаќачи (за постоечки бизниси)

Доколку имате потрошувачи кои своите обврски кон вас не ги плаќаат навремено размислете за опција да воведете затезна камата во вид на казна за неродовните плаќачи. На ваков начин ќе се подобри готовинскиот тек на вашиот бизнис и ќе имате повеќе финансии на располагање при идните бизнис потфати. Доколку и на ваков начин не можете да се справите со нередовните плаќачи раскинете ги односите со истите, така да нема да имате заробено пари во нередовните плаќачи.

7. Одложено плаќање (за постоечки бизниси)

Еден од начините да се подобри вашиот готовински тек е да издејствувате колку што можете повеќе одложено плаќање на стоките и услугите кои ги користи вашиот бизнис. Првин морате да видите какви услови добивате со плаќањето веднаш и доколку добивате солидни попусти искористете го, а доколку нема разлика од одложено плаќање и веднаш плаќајте одложено. На ваков начин ќе имате повеќе финансии за вашиот бизнис.

8. Изнајмувајте опрема

Разгледајте ги опциите за скапата опрема што е потребна за вашиот бизнис да ја изнајмите и за неа да плаќате месечен надоместок за користење. На ваков начин ќе заштедите на почетна инвестиција, нема да имате амортизациони трошоци и секогаш ќе можете да ја откажете.

9. Плаќајте ја опремата на рати

Разгледајте ги опциите и можностите кога купувате опрема за вашиот бизнис (компјутери, печатачи, факсови, канцелариска опрема итн) да можете да ги плаќате на рати. Многу продавачи на комјутерска опрема и канцелариска опрема овозможуваат плаќање на 3, 6 или 12 месечни рати. Предност на повеќе рати можете да добиете доколку купувате од ист снабдувач. На ваков начин ќе овозможите повеќе финансии да бидат наменети за обртните средства наместо за опремата.

10. Намалување на залихи (за постоечки бизниси)

Залихи претставуваат врзани пари. Секој денар вложен во залиха е денар кој нема да го имате во готовина за вашиот бизнис. И секој денар во залиха ја намалува можноста за инвестирање во растот на вашиот бизнис. Извршете соодветна проценка на нивото на потребни залихи за вашиот бизнис и пресметајте го оптималното ниво. Разгледајте ја можноста на некои производи да воопшто не држите залихи. Ова ќе можете да го остварите со соодветна анализа на вашите снабдувачи и преговарање со истите. Со минимално ниво на залихи ќе имате повеќе финансии во готовина спремни за натамошно оплодување.

Ова се 10 можни извори на bootstrap финансирање, но не и единствени. Вашата креативност и оригиналност ќе може да открие уште многу други начини на финансирање и искористете ги, а дури потоа размислувајте за кредити од банките.

post

Зошто некој успева а некој не успева?

Некој успева а некој не!

Некој успева а некој не!

Постојат различни анализи и истражувања кои покажуваат дека повеќето кои сакале да се испробаат во претприемничките води не успеваат, додека доста помал дел успеваат. Не е лесно да се биде претприемач, а особено кај нас во Македонија каде во многу елементи еден претприемач е оставен самиот на себе.

За започнување на бизнис доволна е бизнис идеја и пасија за тој бизнис. Но, за да се одржи и да се израсне потребни се многу дополнителни елементи кои треба еден претприемач да ги поседува. Да, не звучи престрашно, сето тоа се учи низ искуство. Не значи дека ако некој нема познавање од маркетинг не треба да започне бизнис, но треба да биде свесен дека ќе треба да ги зголемува тие свои способности веќе во првиот ден откако ќе ја отвори вратата на бизнисот.

Во овој пост ќе претставам неколку мои размислувања зошто некој успева, а некој едноставно не успева.

1. Не е до идејата, до претприемачот е!

Често пати како причина за неуспех се става бизнис идејата. Сега, може и да е, но не верувам дека некој ќе започне бизнис за кој нема потрошувачи за да се нападне бизнис идејата. Правило број еден за секоја бизнис идеја е да се има минимум еден купувач, а тоа да не е претприемачот и неговото блиско семејство. Така да не барајте ја причината за неуспех во Вашата бизнис идеја, причината сте Вие.

2. Не сме сите исти!

Сите сме различни. Сите имаме различни размислувања, навики, идеи, способности, знаење… Не можеме да очекуваме дека секој ќе биде добар пекар. Некој ќе биде добар пекар, додека некој ќе биде добар дизајнер. Па, и ако земеме двајца пекари не можеме да очекуваме дека ќе имаат ист успех. Еден ќе има подобар квалитет, подобри стартни финансии, подобар продажен тим…

3. Започнување на бизнис не е исто со одржување и растење на бизнисот!

Точно така! Едно е да се започне бизнис, што е навистина најлесен елемент од фазата на животни циклуси на бизниси. Но, да се одржи и да се расте еден бизнис е нешто сосема друго и бара сосема поинакви активности, знаења и способности од страна на еден претприемач. Многу луѓе сметаат дека ќе започнат бизнис и тоа е најголемиот успех. Тоа не е ништо, само едноставен почеток на едно долго патување во светот на равенствата со повеќе непознати.

4. Не е само пасијата она што е потребна

Започнување на бизнис без пасија за тој бизнис претставува знак дека во старт нешто се осудува на неуспех, но од друга страна само пасијата не е доволна за да се стигне до успех. Затоа не значи дека ако имате пасија ќе бидете и добар и успешен претприемач, а Вашиот бизнис ќе цвета само заради таа ваша пасија. Сепак потребно е прво да ја проширите пасијата и на останатите бизнис функции како маркетинг, финансии и продажба, а потоа и на постојано зголемување на Вашето знаење за индустријата и бизнисот воопшто.

5. Не е до конкуренцијата, до Вашата креативност е!

Често пати полесно е да ја нападнеме конкуренцијата како причина за нашиот неуспех. Но, дали навистина сме очекувале дека нашиот бизнис нема да има конкуренција. Како што ние се бориме, така и нашата конкуренција се бори за секој купувач. Не се тие виновни, виновни сме ние и нашата послаба креативност во привлекување на потрошувачи за нашиот бизнис. Денеска покреативните успеваат.

post

Работно време – 8, 10 или 12 часа

Работно време

Работно време

Дали работите 12 часа дневно? Секој сопственик на мал бизнис работи прекумерно. Тоа е нормално и аналогно на мајка со новороденче. Стартап бизнис за еден претприемач претставува негово новороденче кое постојано бара одреден вид на нега.

Но, може да се забележат различни искуства од различни претприемачи! Некои успеваат безболно да ја поминат оваа фаза од животниот циклус на неговиот бизнис! Некои едноставно заглавуваат во една бесконечна спирала на постојано зголемување на работните часови без некои поголеми резултати!
Ќе се обидам преку овој пост да дадам неколку предлози за избегнување на вакви непосакувани состојби.

Пред започнување на бизнисот…

Интерено е што поголемиот дел од оваа навлегување во опасна безизлезна спирала може да се избегне доколку се заврши домашната задача пред започнување на бизнисот. Еве некои препораки за таа домашна задача:

1. Размислувај за бизнис за кој имаш пасија

Започнување на бизнис без пасија и знаење за тој бизнис ќе бара премногу работни часови за нешто што има слаб потенцијал уште во старт.

2. Разбери го доволно добро пазарот уште пред започнување

Како таргетираниот дел од пазарот функционира? Што е тоа што емоционално ги мотивира? Кои се нивните вистински проблеми? Каков јазик користат за да ги опишат тие проблеми? Како тие проблеми влијаат на нивниот живот? Доколку имате одговори на овие прашања уште пред започнување на бизнисот во голем дел ќе си го олесните вашиот живот кога ќе го започнете тој бизнис.

3. Определи ги прецизно бизнис целите, но не ги заборавај личните

Уште пред да го започнете бизнисот добро е д знаете што сакате да остварите. Бидете прецизни и концизни. Користете реални информации и бидете реален во формулирање на тие цели.

4. Подготви се за стратешко размислување

Размислувај стратешки за правецот во кој ќе се движи бизнисот. Не оставај на случајности.

5. Прецизно дефинирај ги основните бизнис системи и предуслови за нивно функционирање

Бизнис системите имаат огромен потенцијал да Ве ослободат од огромен дел на работа. Дефинирај ги најважните бизнис системи уште пред започнување на бизнисот.

По започнување на бизнисот…

Доколку ја завршите домашната задача уште пред започнување на бизнисот ќе имате добра основа да продолжите без да навлезете во таа опасна спирала на бесконечно зголемување на работни часови.

1. Размисли добро пред да донесеш одлука за вработување

Честопати се завршува со одлука за вработување па потоа следува каење од страна на претприемачот. Ви треба вработени на кои навистина ќе можете да се потпрете.

2. Креирај ги системите, следи и подобрувај

Креирај ги дизајнираните системи уште пред да го започнете бизнисот, следи ги и подобрувај се што може да биде подобрено.

3. Организрај се себеси и сите останати

Биди организиран и организирај ги другите (вие веќе сте менџер). Одговори на 10 прашања пред започнување на секоја бизнис недела.

4. Не стравувај да делегираш

Ако си ги избрал вистинските вработени слободно делигирај дел од Вашите работни задачи.