post

Промотивна продажба

Маркетинг пред започнување Промотивната продажба се дефинира како промоција, која подразбира моментално поттикнување на купувачите за купување на одреден производ (услуга).

За разлика од рекламирањето, каде ефектот може да биде подолгорочен, промотивната продажба е пред се тактички инструмент, преку кој најчесто се продават новите производи, но секако дека има и рекламен карактер. Промотивната продажба е директно насочена кон купувачите и има за цел директно да се контактира со купувачите (преку рекламна пошта, рекламни медиуми, бесплатни примероци, поклони, купони за попусти), со цел да се увиди нивното мислење и став спрема производот и спрема компанијата, но истовремено се настојува и тој производ да се промовира и прикаже во најдобро светло, за да се продаде.

Во меѓународните услови на работењето, често се наметнува потреба промоцијата да ја врши промотер кој доаѓа од друга држава.

Секако дека тие промотери добро го познават англискиот јазик, но најчесто не ги познаваат локалните јазици што некогаш може да претставува проблем во комуникацијата. Во тој случај организаторот на промотивната продажба мора да обезбеди човек, кој ќе биде врска помеѓу англискиот и локалниот јазик. Но, не е доволно само познавање на јазиците, тие личности мора да поседуват и технички знаења, но и преговарачки знаења, за да може промотивната продажба да се реализира.

Промотивната продажба најчесто се организира таму каде што има голем број на потенцијални купувачи. Потребно е купувачите да се поттикнуваат да ги пробаат производите, за да се уверат во нивниот квалитет и да ги купат во поголеми количини. Промотивната продажба може да биде насочена кон целен пазар, односно кон поединец, група, но и кон одделни канали на дистрибуција на производот како што се трговијата на големо и трговијата на мало.

Доколку дистрибутерот е голем и значаен, тогаш презентацијата може да се организира само за него, но во некои случаи може да се организира промоција и пред повеќе дистрибутери, што на некој начин би ја поттикнала конкуренцијата меѓу нив и би се направил обид да се создаде мислење дека претставува престиж купувањето на производот на таа компанија.

Преку промоцијата, трговците се стимулираат да купуваат (за понатамошната продажба) одреден производ, а бидејќи се запознаени со квалитетот кој го поседува производот или пак го виделе начинот на производството, кое се одвива на квалитетен начин, не се сомневаат дека при користење на тој производ може да дојде до несакани дефекти. Со тоа го потврдуваат мислење дека купувачите ќе бидат задоволни и ќе има побарувања за тој производ.

Промоцијата во продавниците има за цел да се комуницира со купувачите при купувањето на одреден производ во реално опкружување. Најчесто се определува место во продажниот простор, каде што се врши промоцијата на новите или подобрените производи.

Доколку се рекламираат пијалоци или храна, најчесто се овозможува дегустирање на истите, со што купувачите би се увериле за квалитетот на производите. Доколку се промовира нов автомобил, тогаш би им се дозволило на заинтересираните, во присуство на промотерите, да извршат пробно возење. Доколку се рекламират одредени машини, тогаш се презентираат техничките карактеристики и можности на тие машини. Доколку машините се големи, промоцијата може да се организира и во самата компанија, каде би се повикале потенцијалните купувачи и би се организирала промоцијата.

Саемските манифестации, изложби и слични случувања се погодни за вршење на промотивна продажба, бидејќи тоа се места на кои се собираат голем број на луѓе. Колку бројот на луѓе е поголем, поголем е и ефектот од промоцијата, но и од продажбата. На купувачите најчесто им се нудат специјални попусти, доколку го купат одредениот производ, додека трае манифестацијата, што за купувачите претставува дополнителна стимулација. При тоа треба да се организира и паралелно течење на рекламните пораки преку различни медиуми, за кои се смета дека ќе постигнат најдобар ефект. Врз база на изнесеното, заклучуваме дека промотивната продажба има двоен ефект. Како прво се врши промоција на производите и на компанијата, но не се останува само на тоа, туку се врши и продажба, што е крајна цел на секое производство, производот да се продаде.

post

Теорија на бизнис идеи – Финализација на бизнис модел – 1

Вчера дојдовме до една финална драфт верзија на твојот бизнис модел. Но, оваа верзија не е за започнување, таа треба да послужи како основа за тестирање на хипотезите, оние основните и секако да генерира нови хипотези кои ќе бидат од значење за нормално функционирање на бизнис моделот.

Веќе ги имаш сите елементи склопени на една страна во вид на еден бизнис модел. Нашата цел е колку што можеме побргу да дојдеме до прифатлив бизнис модел кој ќе гарантира успешност на бизнисот кој ќе го започнеме. Затоа уште пред да излеземе надвор и да тестираме ќе бидат потребни уште подготовки или промени во самиот бизнис модел.

Еве го бизнис моделот кој го изработивме вчера.

Развој на бизнис модел

Забележуваме дека имаме повеќе дефинирани сегменти како и потенцијални сегменти за во иднина. Сите тие сегменти имаат различни демографски и психографски карактеристики. Ова значи еден проблем при тестирање на нашиот бизнис модел бидејќи не можеме со една стандардна подготовка да излеземе надвор и да започнеме со интервјуирање на тие сегменти. Од друга страна, различни сегменти ќе имаат потреба од различни решенија. Затоа ќе треба да ги дефинираме карактеристиките на нашето решение кои планираме да ги содржи и врз основа на тиое карактеристики и различните сегменти да направиме повеќе од еден бизнис модели.

Првин карактеристиките со што ќе добиеме допрецизирање на бизнис моделот.

Развој на бизнис модел

Мора да напоменам дека во оваа верзија може да се вметнат сите карактеристики кои ги планираш, дури и оние научна фантастика. Сепак целта е да имаме почетни идеи кои треба да ги тестираме.

Понатаму, не секој сегмент ќе има потреба од сите карактеристики кои сакаш да ги имплементираш. Од друга страна не е секој сегмент со иста големина, што значи дека нема секој сегмент да гарантира исти резултати за бизнисот. Ние развиваме бизнис идеја, преку развој на бизнис модел и развој на купувачи. Сакаме колку што можеме побргу да го доведеме бизнисот да започне да генерира приход. Па затоа и сакаме да се насочиме на најнадежниот сегмент на кој ќе му ги понудиме најпотребните карактеристики. Ова не значи дека остатокот ќе се заборави, туку значи дека нашиот фокус ќе биде насочен на она најважното: дизајн на оние карактеристики кои се најбарани за најголемиот сегмент на пазарот.

Ова е процес на тестирање и прилагодување, а ние штотуку започнуваме.

Втората промена која треба да ја вметнеме во бизнис моделот е големината на секој од дефинираните сегменти. Колку потенцијални купувачи има во секој од сегментите. На пример, една издавачка куќа има повеќе сегменти на купувачи: директни читатели, локални книжарници, големопродавачи… Не се сите еднакво големи и нема сите да генерираат еднаков приход бидејќи ќе се користат различни ценовни стратегии. На сликата е даден бизнис моделот со последните фази (ја користам методологија во Business Model Generation од Alexander Osterwalder и Yves Pigneur).

Развој на бизнис модел

Забележувате дека веќе полека, но сигурно навлегуваме и во третата хипотеза дека постои доволно критична маса која ќе биде заинтересирана за решението.

Врз база на овие последни сознанија и анализи можеме да направиме посебни неколку бизнис модели, врз основа на посебните сегменти, потребните карактеристики за тие сегменти и секако останатите елементи од бизнис моделот. Тука јас нема да навлегувам детално во еден таков случај на разделување, туку ќе работам и презентирам на еден бизнис модел.

Утре ќе продолжиме со доработката на бизнис моделот заради подготовка за тестирање.

post

12 маркетинг тактики за стартап бизниси

Да се навратиме на стартап бизниси и особено за една важна функција во оваа фаза, а тоа е маркетинг функцијата преку која ќе се обезбедат и првите купувачи.

успех

Имате бизнис идеја, сте преминале во следната фаза од животниот циклус – започнување и тука започнуваат вистинските проблеми. Немате доволно купувачи, а со тоа и приходите се слаби, а со тоа и финансиите за финансирање на бизнисот се на исклучително ниско ниво.

Продолжи…

post

Теорија на бизнис идеи – Хипотеза 1: Подготовка за тестирање

Продолжуваме со развојот на нашата теорија на бизнис идеи.

Денеска ќе продолжиме со развојот на теоријата продолжувајќи со подготовка за тестирање на првата хипотеза која доколку се потврди ќе ни каже дека постои проблем на пазарот за кое нашата бизнис идеја или иден бизнис ќе даде решение.

Добро би било да се потсетиме до каде стигнавме бидејќи ова е серијал на кој ќе работиме цела година.

Зошто еден ваков приод?

Многу бизниси се започнати без цврст доказ дека постои проблем на пазарот кој тие ќе го решат. Но, и многу проекти за равој на нови производи и услуги се започнати во постоечките компании без еден таков доказ. Затоа и статистички гледано многу нови бизниси пропаѓаат уште во првата или неколку први години. Затоа и многу проекти за развој на нови производи се неуспешни.

Пред да започнеш да вложуваш пари, време и енергија за развој на твојот бизнис од соништата, мора да бидеш сигурен дека ќе развиеш бизнис кој решава проблем кој постои. Ова е првото прашање, првата хипотеза, односно нешто што ќе ти каже дека вреди да вложиш време, пари и енергија во развој на тој бизнис.

Доколку не ја докажеш оваа прва хипотеза, тогаш подобро е едноставно да запреш или да се вратиш назад, кон самото решение, односно бизнис идејата. Тоа е прикажано и на шематскиот приказ на процесот.

Теорија на бизнис идеи - Валидација на хипотези

Бидејќи веќе го имаш дефинирано проблемот, и досегашните анализи веќе ти покажале одредено високо ниво на веројатност дека истиот постои сега треба да продолжиш со тестирање на истиот, она што се нарекува “излези надвор од канцеларија”.

Дополнување на бизнис моделот

Бидејќи веќе ги имаш дефинирано сегментите на купувачите за кои сметаш дека имаат проблем кој твојот бизнис ќе го реши и сетоп тоа поставено во твојот бизнис модел (сликата подолу) може да започнеш со подготовките за тестирање на проблемот.

Развој на бизнис модел - Прва драфт верзија

Пред да започнеш со активностите на тестирање на проблемот, потребно е да го дополниш бизнис моделот во делот на останатите елементи од истиот. Досегашниве анализи сигурно веќе ти дале идеи за можни подобрувања на сегашнава испорака на решението на сличен проблем кој постои на пазарот. Така, дополни ги следниве елементи:

  • Односи со купувачи. Ги имаш анализирано сегашните односи, но ти треба да дизајнираш твои уникатни односи со тие купувачи. Обиди се да ги најдеш најголемите недостатоци на конкурентите и нивните сегашни односи. На пример, можеби ќе обезбедиш долгорочни односи надополнети со постојана интеракција преку социјални медиуми, лични контакти, e-mail…
  • Канали. Каналите претставуваат начини на кои твојот бизнис ќе дојде до купувачи за да комуницира и го испорача решението. И тука бидејќи веќе ги знаеш конкурентските може да продолжиш со најголемите недостатоци на конкурентите. На пример, може да одлучиш дека каналите ќе бидат: твои сопствени физички продавници, e-трговија, синџир на мали продавници… Запомни дека каналите треба да обезбедат колку што може поголема достапност на твоите производи. Во оваа фаза (ова се однесува на сите елементи) слободно вметни се што мислиш, не размислувај на трошоци или можностите на изведба бидејќи сето тоа ќе го тестираш со купувачите.
  • Приходи. Вредноста која ќе ја нудиш, заедно со односите и каналите веќе ти навестуваат на можни извори на приходи и начини на наплаќање на производите или услугите кои ќе произлезат. Критичен елемент на секој бизнис модел е одговорот на прашањето како бизнисот ќе “прави” пари. Многу е важно уште во стартот на тестирање да провериш дали начинот на кој сметаш да заработуваш ќе биде прифатлив од страна на тие купувачи. Затоа ќе треба во бизнис моделот да наведеш како ќе заработуваш. Постојат повеќе видови на извори на приходи врз основа на решението или видот на производот или услугата. На пример, може да биде продажба на производот, наплата на износ за користење на определен временски период, регистрација, изнајмување, лиценцирање… Откако ќе одлучиш за изворот на приходите размисли за ценовната стратегија која сакаш да ја примениш. Не е лошо истата да се провери со тестирање на хипотезата. На пример, можеби сакаш да наплаќаш членство од 500 денари месечно по 30 дена бесплатна проба на сервисот кој го нудиш преку интернет.
  • Клучни активности. Овој елемент на бизнис планот треба да ги опфати најважните активности кои бизнисот треба да ги спроведува за да се обезбеди нормално функционирање на бизнис моделот. На пример, може да биде производство, одржување на платформа, развој на нови производи…
  • Клучни ресурси. Овој елемент од бизнис моделот ги дефинира најважните ресурси кои се потребни за да се обезбеди нормално функционирање на бизнис моделот. На пример, хостинг компанија ќе има сервери, луѓе, апликации…
  • Клучни партнери. Овој сегмент од бизнис моделот ги опфаќа сите мрежи на снабдувачи и партнери кои овозможуваат бизнис моделот да функционира. На пример, за една издавачка куќа партнер може да бидат печатниците.
  • Трошоци. Клучните ресурси и активности, како и партнерствата генерираат трошоци за бизнисот. Овој елемент од бизнис моделот треба да ги опише сите трошоци кои ќе се појават за да функционира бизнис моделот. На пример, производството ќе предизвика трошоци, одржувањето претставува трошок и ќе се изрази во пари, набавка на апликации…

Сега, твојот бизнис модел ќе изгледа како на сликата подолу:

Развој на бизнис модел

Сега веќе имаме подготвен бизнис модел кој ќе го тестираме. Ќе продолжиме во следниот наслов со уште една подготовка, а потоа ќе одиме со тестирањето.

post

Заштита на купувачите

Продажна локација Државата е должна да обезбеди заштита на купувачите. Нивото на заштита на купувачите, од страна на државата, варира од држава до држава и не е секогаш адекватно ниту правично, но скоро секаде постои.

Компанијата при работењето во една земја, мора на таа заштита да смета. Лошо е кога купувачите нагласуваат дека компанијата со своите маркетинг активностите ги навела на погрешен заклучок. Некогаш купувачите и не се свесни за одредени придобивки кои ги нуди производот, па менаџерите со промотивните акции овозможуваат да се дознаат одредени корисни особини на производот.

За да ги одбегнат оптужбите за манипулација, компанијата најмногу сака другите корисници претходно да ги објаснат сите предности на производот или услугата. Купувачите тогаш доаѓаат потполно информирани за сите карактеристики на производот/услугата, па не можат да дадат приговор дека се изманипулирани.

Паралелно со државата, како фактор за заштита на купувачите се јавуваат и здруженијата, чија задача е заштита на купувачите од штетни маркетинг активности на компаниите. Собраните информации за сите проблеми кои се јавуваат во комуникацијата меѓу компаниите и купувачите, здруженијата ги доставуваат до државните органи, кои се должни понатаму да ги заштитат правата на купувачите.

Купувачите се штитат од неетичкото однесување на оделните компании, но во заштита влегува и поширокото општество кое се штити од:

  • еколошки загадувања,
  • преголеми искористувања на природните ресурси и
  • монополско однесување.

На прво место, државата е должна да го заштитува здравјето и сигурноста на купувачите, а потоа треба да спречи постоење на можност за измама од страна на команијата, како: недоволен квалитет на производите, лоша услуга, преголеми цени, монополско однесување и слично.

Доколку се утврдат недостатоци, државата мора да обезбеди надомест за претрпената штета. За остварување на овие активности, државата има свои инспекцииски служби, кои се должни да ја спроведуваат пропишаната политика.

Главно оружје за работење на здруженијата за заштита на купувачите се токму овие институции. Доколку во одредени случаи државните органи не преземат ништо, поради недоволната грижа или поради нечии лични интереси, тогаш здруженијата излегуваат во јавност со собраните информации. Судот на јавноста значи многу за секоја компанија, па во најголем број на случаи компанијата ги исправа девијантните однесувања.

Експертите од определени компании се во состојба да ги прикажат и штетните производи, пример, цигари и алкохол како пожелни, за да ја зголемат продажбата на овие артикли. Па задача на државата е да ги ограничи овие маркетинг активности на компаниите, за да се заштити здравјето на купувачите. Поради овие активности, компаниите кои произведуваат цигари се должни да ги информираат купувачите за сериозните здравствени проблеми кои ги предизвикува пушењето. Како резултат на акциите за заштита на купувачите, дојде до воведување на низа технолошки решенија, кои овозможија зголемување на сигурноста на купувачите како: воведување на сигурносни каиши, воздушни перничиња, појаки конзоли на автомобили, посигурни материјали во индустријата и слично.

Производот не смее да ја загадува околината, доколку после употребата се фрли (доколку материјалите тешко се разлагаат или доколку производот содржи радиоактивни делови и слично), бидејќи се загрозува здравјето на поширока заедница. Потребно е, да може производот да се рециклира. Поради тоа државата пропишува правила за фрлање и рециклирање на тие производи, како и типови на материјали кои мораат да се вградат во определен производ, доколку е тоа потребно. Меѓународните компании најчесто се информирани за овие барања, па сами, во текот на конструирањето и на производството, применуваат голем број на стандарди со што ги одбегнуваат понатамошните можни проблеми.

Купувачот мора да биде информиран за перформансите на производ. Доколку не е задоволен, тој има можност да се обрати директно кај државните органи или во здруженијата за заштита на купувачите. Пријавувањето на проблемот во инспекцијата или во здружението е едноставно, а нивна должност е да ги проверат наводите на приговорот, бидејќи има купувачи кои сакаат да ги злоупотребат овие институции, за постигнување на лична корист. Доколку има приговор на нивниот производ или услуга, компанијата треба позитивно да го реши секое реално барање. Во спротивно може да се вмешаат државните органи, како и медиумите, па да се создаде негативен публицитет. Можни се и законски казни што, никако не е во интерес на компанијата, ни во случај да е во право, бидејќи треба да одвои додатно време и да ангажира стручњаци да го објаснат проблемот, а во некои случаи мораат да се ангажираат и правници, кои би ги бранеле интересите на компанијата. Од друга страна позитивното решавање на реалните поплаки на купувачите, допринесува до позитивна реклама на компанијата, бидејќи на секој купувач кому му е помогнато, своето позитивно искуство го пренесува на уште најмалку 5 луѓе.

Некогаш може да дојде и до нереално барање од страна на купувачите. Во тие случаи компанијата треба внимателно да постапува и доколку штетата не е голема може да се излезе во пресрет дури и на некои нефер барања. Но, доколку е тоа невозможно, треба да се даде реално и рационално толкување за причините поради кои не се исполнети барањата на купувачот, за да се му се објаснат работите и тој да се смири, бидејќи се јавуваат купувачи кои сакаат да даваат приговори и кога се во право, но и кога не се во право. Пример: Може купувачот при нестручно ракување, монтажа или употреба да се повреди или да го оштети производот, а потоа од компанијата да бара да му се надоместат штетите.

Пример од пракса: Во компанијата може некој да краде гориво или масло, ставајки гориво и масло со непропишан квалитет, па потоа да ја обвини производствената компанија дека му продала неисправен автомобил. Да бара големи одштети поради некористење на автомобилот, доколку е превозник и слично. Процесот на докажување е мачен. Во проценката се вклучуваат голем број на фактори, пример роднински и пријателски врски, па спорот може да добие големи и несакани последици.

Законодавството има обврска да ги штити купувачите, но има задача и да ги штити интересите на компанијата, од нечесно однесување на купувачите. Со законот еднакво се штитат интересите и на компаниите и на купувачите. Доколку би се докажало дека купувачот нема право во врска со приговорот, тој едноставно може да се брани со тоа дека немал доволно сознанија и мислел пинаку. Но, доколку е создаден негативен публицитет во јавноста преку средства за јавно информирање или доколку компанијата неоправдано имала проблеми или судски завршници, во зависност од големината на нанесената штета, истата одлучува дали да покрене судска постапка против таквите купувачи, здруженија, а некогаш и држави, заради нанесената штета.

post

Идеи кои може да ги искористиш од Февруари 2012

Претприемач

Претприемач

Веќе сме во третиот месец од оваа 2012 година, односно поминува првиот квартал од годината. Овој пост претставува месечен серијал за оние најчитаните, односно најдобрите постови кои како идеи може да ги искористиш за развој на твојот бизнис, а се објавени претходниот месец. Претходниот месец во овој случај е февруари 2012 година.

Овие наслови, на крајот на годината по уште една анализа на популарноста ќе влезат на страната Започни тука.

Во февруари на претприемач беа објавени 48 наслови во кои преовладуваше темата за маркетинг. Маркетинг темата беше актуелна бидејќи сакавме да направиме малку пауза со темата за започнување на бизнис која всушност е главна тема за оваа година и особено поради еден серијал за меѓународен маркетинг и секако маркетинг планот и негова подготовка преку одговор на 8 прашања.

Па, да видиме што е она најактуелното што можеш да го искористиш за твојот бизнис од Февруари 2012 година.

Започнување на бизнис

Оваа 2012 година главната тема на претприемач ќе биде започнување на бизнис. Фактот дека она што најмногу ни треба е креација на нови бизниси, за ново време прилагодени кон најновите светски трендови. Темата е избрана поради фактот што развојот на науката и технологијата во последниве години доведе до многу промени кои имаат големо влијание на процесот на развој на нови бизниси. Но, ние су тераме, онака по старо, онака како сме научиле, или поточно како не научиле.

Маркетинг

Што е маркетинг? Дали маркетингот е наука? Дали маркетингот е уметност?

Маркетинг претставува еден креативен процес во бизнисот кој овозможува соодветна комуникација помеѓу бизнисот и производот или услухата со купувачите. Но, не било кои купувачи, туку идеални купувачи. Бидејќи претставува процес кој што пак од друга страна е креативен процес во маркетингот се измешани повеќе научни дисциплини. Оној кој повеќе е насочен кон финансиските работи ќе го гледа како трошок, иако не е. Оној кој е насочен кон техничко технолошките работи ќе го гледа како нешто што создава непотребен притисок врз развојот и производството. Но, целта е тој маркетинг процес да ги интегрира сите функции на бизнисот кога станува збор за најважниот надворешен фактор – купувачот.

Ќе се занимаваме доста во оваа подрачје оваа година, бидејќи како секундарна тема на претприемач за оваа година ја определивме темата за маркетингот.

Менаџмент

Некој веднаш ќе каже зошто менаџмент, кога јас сум и претприемач и менаџер и вработен. Но, менаџмент концептот сепак е нешто што треба да претставува еден вид на “патобран” кој нема да дозволи твојот бизнис да излезе од патот. Не е важно што можеби во моментов си сам, ти треба но и допрва ќе ти треба. Подобро уште во раните фази да ги изградиш и имплементираш менаџмент системите за да твојот бизнис биде подготвен за иднината.

Претприемач

Сепак бизнисот е креација од два ентитета: претприемачот и купувачот. Еден без друг неможе да функционираат, ниту да постои бизнис.

Во минатото оваа тема беше доста форсирана, но и ќе продолжиме со неа, само не со некој голем интензитет.

Продажба

И секако, продажбата е конечната цел на секој бизнис процес. Без продажба нема ни бизнис. Но, продажбата не значи и крај на процесот, таа е нов почеток, на еден нов циклус на развој на бизнисот.

post

Како се побарува производот?

JV Партнерство како маркетинг средство Побарувањето на производи може да биде различно во различни делови во годината, месецот, неделата, денови, како и во текот на различни сати во денот.

Пример: Транспортот од и кон работните места, пауза за јадење, пред и по спортските натпревари. Тогаш се јавуваат тесни грла во работењето, па главна задача на менаџерите задолжени за маркетрингот, е да ги решат тие проблеми. Пример за сезонско побарување може да биде ремонт на автомобили пред зима или пред годишните одмори.

Прекумерното побарување може да настане доколку компанијата поседува револуционарен производ или доколку компанијата намерно го ограничи пласирањето на доволни количини на производите, за да се остварат одредени цели, како на пример енормни профити. Ако продажбата се ориентира спрема моментите кога клиентите сметаат дека е погодно за купување, битно ќе се зголеми интезитетот на продажбата, а со тоа ќе се зголемат профитите. Најзгодно време за купување може да се констатира по одредени шеми и правила, во зависност од производот што го поседува компанијата. Во тие шеми спаѓат променливите:

  • време во денот,
  • ден во недела,
  • месец во годината,
  • влијание на сезонските промени и
  • време во животот.

#1 Време во денот

Различни купувачи се во можност или претпочитуваат да купуваат во различни времиња во денот, така да компанија тоа мора да го почитува. Постојат некои типизирани времиња за купување. Пример, за тинејџерите згодно време за купување на сендвичи или училишен прибор, може да е на одморите или на пат до училиште. Вработените купуваат за враме на паузата или по работното време. Во семејствата каде двајцата родители се во работен однос, обично шопинг прошетките се прават попладне или во викендите. При основање на компанијата, најнапред треба да се проучи во кои интервали од денот има најголем интензитет на посета на купувачите и според тоа да се организира работното време.

#2 Ден во недела

Во некои компании денот во неделата може да биде најважен влијателен фактор за интензитетот на работата. Пример: доколку некоја продавница е лоцирана во непосредна близина на голема компанија, која врши исплата на вработените секој петок, би било мудро во петоците да се работи со продолжено работно време, а исто така да се работи и во викендите.

#3 Недела во месецот и месец во годината

Во индустриските локалитети каде примањата се релативно високи, менаџерите и останатиот персонал обично добиваат плата двапати месечно (тоа се примери од запад). Доколку компанијата е лоцирана во близина, може да се открие дека во тие денови се зголемува интензитетот на работа. Доколку е така, би требало да се приспособи распоредот на работата, така што ќе може да се прифати зголемувањето на интензитетот на работата веднаш по овие денови на исплатата.

Многу компании профитираат за време на годишните одмори и празниците. Трговијата во предновогодишниот период се зголемува и компаниите во овој период бележат успешно работење. Доколку се работи со производи кои се трошат за време на овие и слични празници, потребно е да се извршат подготовки за успешна работа во профитабилната сезона. Менаџерите треба благовремено да се подготват за постојната потрошувачка сезона.

#4 Време на годината

Многу е важно, менаџерот на компанијата да знае кога луѓето купуваат. Најчесто се работи за сезонски побарувања, како што се предновогодишни купувања, купувања пред зимската или летната сезона. Овие сознаниа ќе им помогнат на менаџерите да ја темпираат набавката на залихите, како и да се подготви комплетната маркетинг стратегија, за да се задоволат купувачите на соодветен начин.

Ниту еден менаџер не може да го диктира времето во кое купувачите ќе го извршат купувањето. Но секој менаџер, кој е задолжен за маркетинг, мора преку истражување да открие во кое време е најголема фрекфенцијата на купувачите и спрема тоа ќе го организира работење на компанијата. Доколку е потребно, во фрекфентните периоди ќе се вработат дополнителен број на вработени, кои успешно ќе ги услужат купувачите.

post

Некои аспекти на влијанието на меѓународниот маркетинг врз економските перформанси на Република Македонија

Маркетинг Светската економска криза дополнително ја влоши состојбата во Македонското стопанство. Обидите на владата за отварање на фабрики во слободната царинска зона Бунарџик, влезот на странскиот капитал, како и другите активности, не ги постигнаа очекуваните економски резултати. Големината на економските проблеми во земјата различно се толкуват од страна на власта или од страна на опозицијата. Во секој случај, неспорен е фактот дека економска состојба во земјата е лоша и пропратена со голем број на невработени лица. Во претходниот период, бројот на лицата што беа невработени беше поголем, бидејќи имаше голем број на вработени кои работеа на “црно”. Но, поради високите казни кои се применуваат, доколку се затекне непријавен вработен на работното место, а и поред редовните инспецииски контроли, овој проблем се сведе на мал број на изолирани случаи, кои не се вредни за анализирање. Но сепак, вистинската невработеност останува голем проблем во Р. Македонија и го загрозува социјалниот мир, а постои опасност, бидејќи вработувањето не го прати демографскиот раст, да дојде и до национални судири.

Намалувањето на притисокот од страна на невработените врз берза на трудот, се врши и преку насочување на младите луѓе кон студирање. А потоа, голем број на млади луѓе одат на специјализација во земјата и во странство, познато како “одлив на мозоци”. Во секој случај и во земјата останува голем број на школуван и способен кадар, кој може квалитетно да го менаџира, како маркетингот така и севкупното работење на компаниите или институциите. Но, бидејќи е голем притисокот за вработување, најчесто не се врши правилна селекција, па вработувањето во државните институции се врши врз база на национална или политичка определба. Има мислења дека четири години се вработуваат припадниците од едната партија, а наредните четри години припадниците на другата партија. Во приватниот сектор, вработувањето најчесто се врши врз база на роднински и пријателски врски, па во државата може ретко да се најдат менаџери вработени во маркетингот или на некоја друга позиција, а кое се базира врз реални способности на кандидатите.

Во центарот на вниманието на политичарите и компаниите се наоѓа процесот на транзиција и приватизација, како и последиците кои настанаа поради овие процеси. Влијанието на меѓународниот маркетинг во Републиката Македонија може да се набљудува двосмерно. Од една страна можеме да набљудуваме како меѓународните компании влијаат на купувачите во Македонија, а од друга страна можеме да набљудуваме како нашите компании, со помош на меѓународниот маркетинг, влијаат на освојување на нови пазари и нови купувачи. Во Република Македонија поголемо значење има меѓународниот маркетинг, кој доаѓа од надвор и е насочен кон освојување на нашиот пазар, а пожелно би било процесот да е обратен и нашите компании со помош на квалитетен маркетинг да го освојуваат странски пазар.

Пазарот во Македонија се однесува како секој пазар на неразвиените земји во светот, каде главен акцент се става на купувањето на евтини или купување на брендирани производи, кои им обезбедуваат на купувачите поголем авторитет. Во еден период беше актуелно одењето во убаво средени климатизирани продажни простории, со огромен избор на понудена стока и тоа претставуваше вистинска забава и задоволство. Но, поради влианието на светската економска криза и стравот кој се создаде, луѓето се помалку купуваат, водејќи сметка за секој денар. Луѓето не сакаат и не можат да плаќаат поскапи производи, па ценовната политика во Македонија, претставува битен фактор при определување на маркетинг активностите. Бидејќи владее сиромаштија, купувачите пред да извршат купување, обиколуваат поголем број на продажни објекти. За да се справат со овие појави, компаниите се принудени постојано да ги следат цените кај конкурентските производи и да вршат континуирана корекција.

Кога се набљудува влианието на нашите компании во меѓународни рамки, можеме да констатираме дека состојбата е поразителна. Има мал број на компании, кои водат смислена и долгорочна меѓународна маркетинг стратегија. Сето тоа придонесува, настапот на меѓународниот пазар да биде проследен со многубројни проблеми. Македонските извозници очекуваат да го зголемат извозот, особено во Европската Унија, поради близината на овој пазар и поради настојувањето од страна на Македонија да се приклучи кон Европската Унија, а охрабрувањето доаѓа и од позитивните сигнали кои ги праќа Европската Унија. На извозниците им недостасуваат планови за развој на новите производи, како и планови за освојување на нови пазари. Најголеми економски партнери на Македонија се: Германија, Грција, Италија… Најголемиот извоз се остварува со текстил и челик. Тука може да се додадат земјоделски производи, обувки, електрични проводници, мермер, кожа. Овој однос е непроменет со години и компаниите се повеќе ориентирани кон освојување на регионалните пазари, најчесто во рамките на бившите Југословенски простори. Тоа се должи поради сличноста на пазарите, старите бизнис релации, компатибилноста на призводните процеси и слично.

Причината за слабиот извоз се гледа во: поседување на застарената технологија, заради што производите не можат да ги исполнат високите стандарди; недостаток на финансиски средства; лошиот менаџмент; лошиот маркетинг; непознавање на пазарот; слабата подршка од страна на државните органи и слично. Главни извозни артикли претставуваат репроматеријалите и евтината работна рака (работење по лон системот), каде вработените од бившите големи фабрики како Чик, Годел, Астибо и други, отвараат мали производствени капацитети и поврзувајќи се со старите бизнис партнери, продолжуваат да работат на овој начин. Запоставена е и туристичката понуда (верскиот туризам, спортскиот туризам, рекреациониот туризам, посетите на езера, природни богаства), заради лошата понуда и низа инциденти. Од примерот кој го гледаме во регионот, туризмот носи големи девизни приливи во соседните земји, а ние имаме што да покажеме, но поради некоординираното делување сé се сведува на стихиско работење, па финансиските приливи се ниски.

Македонија скоро и да нема брендирани и лесно препознатливи производи. Особено треба да се настојува во земјоделието да се внесе нова димензија.

Актуелната состојба во Македонското стопанство не дава надеж за можна скора промена на состојбата. Македонските компании треба повеќе да се фокусираат на развојот на маркетингот и на иновациите. Но, иновациите мора да бидат подкрепени со знаење, што значи мора да дојде до големи промени во образовниот систем. Секоја сериозна компанија која се грижи за опстанокот и напредокот во својата дејност, треба постојано да спроведува истражувања. Но, особено е важно и да ги имплементира резултатите од истражувањата. Конкуренцијата на странскиот пазар е исклучително јака, а нашите производи, освен во ретки случаи, немаат некој добар меѓународен имиџ.

Овие набројани проблеми треба да се менуваат за да се поуспешно пласираат производите. Излезот од лошата економска состојба се бара во приклучување кон Европската Унија и НАТО. Тие се огромни и силни партнери, кои можат многу да помогнат за остварување на економскиот раст, но не треба да се заборави и развојот на сопствените потенцијали. За таа цел препорачуваме прво развој и подобрување на образопвниот систем (но, не по системот “УРА”), кој има голем број на пропусти. Сето тоа треба да биде проследено со искоренување на проблемите во судскиот систем. Кога овие два столба ќе зајакнат и кога македонското стопанство ќе биде помогнато со финансиски средства и напредна технологија од страна на европските партнери, сметаме дека ќе дојде до позитивен развој на стопанските активности.

post

Фрактална филозофија за подобрување

Фрактална филозофија или фрактална фабрика, компанија како што може да се сретне во литературата како појава своите почетоци ги има во Теоријата на фрактална геометрија. Оваа теорија е откриена од математичарот Benoit Mandelbrot во 1975 година и го решава проблемот на анализирање и опишување на геометриски тела во повеќедимензионален простор.

Зборот фрактал доаѓа од латински збор fractus што значи скршено, фрагментирано. Објектите кои што ги опишува и анализира оваа теорија се наречени фрактали, односно неправилни површини кои што се наоѓаат во природата насекаде околу нас.

Со помош на Питагорова теорема можно е да се опише правоаголен триаголник, но објеките со кои се среќаваме во природата во секојдневниот живот немаат сите форма на правоаголен триаголник. Пример на една ваква неправилна овршина може да биде скршен камен кој што има доста комплексна површина. Тука се поставува прашањето каква геометриска формула треба да постои за да се опише оваа површина. Овој камен пак може да личи на една минијатурна планина од која што е изваден тој камен. Значи фракталите се самослични што претставува една од карактеристиките на оваа теорија.

Може да се постави прашањето каква примена би имала оваа теорија во бизнисите како системи кои како што знаеме се вештачки системи составени од технички и природни системи. Исто така бизнисите се комплексни системи.Тие имаат своја структура, која што колку е покомплексен организацискиот сстем толку и структурата е окомплексна, односно обликот и формата на организациската структура стануваат покомплексни. Динамичното окружување на денешните бизниси при се поголема глобализација на пазарот не дозволуваат компаниите да се потпрат на едноставни структури кои се бавни при промените, туку бараа такви структури кои ќе бидат спремни да одговорат на сите предизвици кои доаѓаат од променливата околина на компанијата. Токму поради оваа комплексност на организациските системи оваа теорија на фрактална геометрија откриена од Mandelbrot може да најде широка примена во организацискиот живот и во бизнисите.

Во 1992 година, Професор Warnecke претстедател на Fraunhofer-Institute for Manufacturing Engineering and Automation во Stuttgart го развил концептот за „Фрактална фабрика“. Овој концепт всушност претставува соодветен одговор на јапонските и американските менаџмент филозофии, но прилагоден согласно окружувањето на бизнисите кои се во Европа. Целта на овој концепт е да се развие таква компанија која ќе се прилагоди на сите промени кои доаѓаат од околината со претпоставка дека компаниите се живи организми со огромен потенцијал на вработените кои треба на вистински начин да биде искористен. Овој концепт на „Фрактална фабрика“ подоцна наоѓа широка примена и во неиндустриските подрачја.

Да видиме како се дефинира оваа филозофија наречена фрактална?

Фракталната филозофија како што ни кажува самиот збор ја разгледува организацијата како состав од повеќе елементи кои се наречени фрактали. Целта на едно вакво разгледување е да може во секој момент преку фракталот да се огледа целата структура. Секој од овие фрактали се организациски ентитети кои рабтат независно едни од други но имаат голема сличност едни со други бидејќи секој на секого (фрактал) врши одредена услуга. Од тука и доаѓа карактеристиката на самосличност која ја користи оваа филозофија.

Помеѓу фракталите но и во самите фрактали се воспоставува една таква врска во која што сите добри идеи може да се имплементираат без разлика од кај доаѓаат, што пак доведува до процес на континуирано подобрување на работењето во самите фрактали и на целиот рганизациски ситем. Ова е поради карактеристиките на самоорганизирање и самооптимизирање кои ова филозофија ги применува на две нивоа:

  • оперативно ниво и
  • стратешко ниво

Целите на фракталите се интегрираат во целите на целиот рганизациски систем, односно целите на фракталите служат како начин на исполнување на целите на компанијата. Ова е четвртата карктеристика на фракталите – ориентација кон целите. Значи целите на фракталот се подцели на целата компанија со што се избегнува спротивставеност на целите помеѓу самите единици и со целата компанија.

Поради тоа што фракталите се помали независни ентитети во состав на компанијата, тие многу лесно се приспособуваат кон промените во окружувањето, што е резултат на динамичната карактеристика на фракталот. Кога сруктурата во самиот фрактал нема да одговара на новите барања и услови таа се менува, а со тоа се јавува пореба од промени во сите фрактали во една корпорација, што пак доведува до промени на целата структура на организацискиот систем. Ова претставува една од најважните карактеристики на фракталите, бидејќи овозможува брзи иновации во рамките на самите фрактали, а со тоа и иновации во целата корпорација.

Па сега што претставува фрактална филозофија?

Фрактална филозофија е еден интегриран приод кој ја дели организацијата на посебни ентитети кои работат независни едни од други (можат дури и целосно да се одвојат од неа), а чии цели и перформанси можат прецизно да бидат опишани врз основа на основните карактеристики на тие независни ентитети – фрактали:

  1. Самосличност
  2. Самоорганизирање
  3. Самооптимизирање
  4. Ориентација кон целта
  5. Динамичност

Основни карактеристики на фрактална филозофија

Да ги опишеме карактеристики кои ги потенциравме погоре.

Карактеристика на самосличност

Како што веќе кажавме при дефинирањето на фракталите една од неговите основни карактеристики претставува самосличноста. Сетовите на Mandelbrot прикажуваат самосличност не заради тоа што даваат подетална слика на поситните нивоа туку поради тоа што даваат детали со одредена константна симетричност иако тие сетови не се идентични. Во математиката за еден објект се вели дека е самосличен доколку тој има „груба“ сличност во однос на било која карактеристика. Објектите не треба да имаат точно иста структура на сите скали, но ист тип на структури мора да се појавуваат на сите скали. Самосличните структури се добиваат со итерација (повторување) на едноставни правила за процес на растење на сите скали на простор и време.

Фрактална самосличност Оваа карактеристика на самосличност во организациските системи не се однесува само на структурата на фракталите, туку се однесува и на сличноста на целите помеѓу фракталите. Како во фрактална геометрија одредена фигура има карактеристика на самосличност доколку може да се подели на помали и помали делови кои личат на целината, но имаат различна големина (како на сликата лево) така и во концептот на фрактална фабрика секој фрактал мора самиот да биде во одреден степен посебна фрактална фабрика.

Ова значи дека можат да постојат слични, но никогаш идентични структури на различни фрактали (слика подолу).

Фрактална слична структура

Треба да напоменеме дека не мора да значи дека фракталот ќе остане како дел од фабриката, организацијата или пак бизнисот, туку може да стане целосно независен, така што ќе се формира мрежа од компании кои се поврзани меѓу себе и кои ќе се разгледуваат како фрактали. Со вака поставените работи ќе се дојде до децентрализација во фабриката и нема да постои монопол врз одредени ресурси на еден фрактал во однос на друг.

Карактеристика на самоорганизирање и самооптимизирање

Карактеристиката која им допушта на фракталите да имат слобода во организирање и изведување на задачите се нарекува самоорганизирање. Фракталите поседуваат одреден степен на слобода во дејствување и во процесот на донесување на одлуки, така што се поттикнуват самите да го изберат начинот на кој што ќе манипулираат со ресурсите на таков начин што ќе произведуваат производи и услуги во насока на исполнување на поставените цели.

Самоорганизирањето во фрактална фабрика влијае како на оперативно, така и на тактичко и стратешко ниво. Оперативната самоорганизација бара примена на соодветни методи за контрола на процесите. Овие контролни системи ќе доведат на оперативно ниво до максимизирање на добивките, минимизирање на загубите (расфрлања) и превенција од несреќни случаи и штетни ефекти. Фрактална фабрика овозможува интегрирање на масовното и поединечното производство со користење на флексибилни производствени системи со што ја зголемува флексибилноста на целиот систем. Со стратешката и тактичката самоорганизација се постигнуваат глобалните цели на локално ниво.

Поради тоа што денес бизнисите работат во една таква средина која што влијае на безброј начини на нејзиното работење, а тоа влијание може да има огромни последици, тие треба да се прилагодуваат кон тоа влијание. Времето за кое компанијата ќе го стори тоа е многу важно за продолжување на успешното работење. Затоа концептот на фрактална фабрика им дава карактеристика на самооптимизација на фракталите. Со оваа карактеристика на фракталите се добива континуитет во оптимално работење на целата компанија поради фактот што секој фрактал без разлика од кое ниво на сегментирање на компанијата се наоѓа врши соодветна оптимизација на работењето согласно своите потреби не заборавајќи ги притоа целите кои треба да се исполнат на глобално ниво.

Можеме да заклучиме дека фракталите самите се организираат и оптимизираат, што претпоставува дека овие активности се одвиваат од доле према горе. Овие карактеристики доведуваат до континуирано подобрување и тоа во вистински моменти поради тоа што секој фрактал тргнувајќи од најситниот па се до целата фрактална фабрика дава одреден придонес за начинот на организирање и оптимизирање на работењето.

Карактеристика на ориентација кон целите

Целите на фракталите претставуваат главен фактор кој управува со нив. Затоа сите фрактали ја имаат карактеристика на ориентација кон целите, односно ориентација кон исполнување на целите кои се поставени пред самиот фрактал, а со тоа и исполнување на целите на целиот организациски систем. Но, тука главното прашање кое се поставува е како да се определат целите, дали тие едноставно можат да им се наметнат на фракталите.

Вистинскиот начин за поставување на целите е преку координација на фракталите. Секој фрактал има индивидуален и конзистентен систем на цели. Системот на целите на фракталот се изведува преку координација со фракталот од прво погорно ниво.

Ова може да се објасни на следниов начин: целта на системот човек-машина (фрактал) е намалување на времето на производство на едно парче, оваа цел е изведена во координација со целта на погорен фрактал (намалување на време на производство на производот) каја пак е изведена во координација со целта на наредниот погорен фрактал (намалување на време на доставување на производот на купувачите).

Забележувате како секоја цел од најситното ниво на бизнисот е усогласена хиерархиски кон повисоките нивоа, за да на крајот бидат сите усогласени со бизнис целите.

Карактеристика на динамичност

Традиционалните модели на организирање, вклучувајќи ги и Тејлоровите принципи на сегментација на работата имаат голема слабост поради нивната статичност. Фрактална фабрика својот успех го темели на својата динамичност. Тука доаѓа до израз терминот виталност на фракталот.

Терминот виталност е изведен од латинскиот збор vitalis кој се користи во биологијата и значи способност за живот, животна сила или животна енергија. Освен на живите организми овој термин може да се искористи и во опишување на карактеристиките на организациските системи кои реагираат и се адаптираат согласно влијанието на нивната околина.

Виталноста претставува термин за мерење на способноста и ефикасноста на фракталот. Таа зависи од внатрешни фактори (кадри, менаџмент, финансии, локација итн.) и надворешни фактори (конкренција, пазари, законодавство итн.). Од ова може да се заклучи дека за еден фрактал да биде витален влијаат силините или слабостите на самиот фрактал како внатрешни елементи и можностите и заканите односно надворешните барања кои треба да се исполнат од тој фрактал. Ова е веќе SWOT анализа. Повеќе можете да прочитате во основи на SWOT анализа и дијаграм на тек за SWOT анализа.

Колку е поголема виталноста на фракталот толку е поголема способноста на фракталот да преживее во неговото динамично окружување. Затоа фракталите имаат карактеристика на динамичност, односно брзо менување на нивната структура за дa одговорат на променетите барања од околината.

Согласно системската теорија фракталите треба да се формират на таков начин да релациите (тек на материјали, кадри и информации) внатре во фракталот бидат посилни од оние релации со надворешни фрактали. Доколку ова правило не се исполнува препорачливо е да се менуваат структурите.

Во текот на работењето како што е прикажано на сликата подолу, соработката помеѓу фракталите во фабриката се карактеризира со висока индивидуална динамичност и максимална способност да се адаптираат и да реагираат на влијанијата од страна на околината. Од сликата може да се забележат сите карактеристики кои накратко ги опишавме погоре.

Фрактални ентитети Од досега изложеното можеме да заклучиме дека фракталниот концепт како еден интегриран приод ја нагласува улогата на околината како и улогата на човечкиот фактор во развивање на флексибилни производствени, организациски и бизнис системи кои ќе бидат способни да одговорат на утрешните предизвици.

Методи и техники

Oваа филозофија претставува одредена комбинација на мали промени во кратки временски интервали (KAIZEN) и радикални промени во еден подолг временски период (Реинженеринг). Според тоа слободно може да се каже дека фракталната филозофија може да ги користи комбинациите на методите и техниките кои беа опишани за реинженеринг и Kaizen.

Тука би се насочил на малку покомплексни методи и техники кои се применуваат при фракталната филозофија за организациски промени. Hans-Jürgen Warnecke како методи и техники на фракталната фабрика ги дава следниве:

  • Методи и техники кои овозможуват креирање на простор за маневар со соодветни степени на слобода.
  • Методи и техники кои обезбедуваат динамични организациски структури. Ова значи организациската структура да биде променлива по потреба и потребата да ја дефинира структурата а не структурата да ги дефинира бизнис потребите.
  • Методи и техники кои овозможуват самооптимизацијана фракталите како и на бизнисот во целина.
  • Методи и техники кои описно ги претставуваат процесите и даваат добра слика на тековните состојбите.
  • Методи и техники за оптимална употреба на ресурсите. Сите методи и техники за оптимална употреба на ресурсите.
  • Комуникација. Соодветна комуникација од горе надолу и одоздола нагоре како и хоризонталната комуникација овозможува брзо откривање на проблемите и со тоа и нивно брзо решавање.
  • Претприемничка перцепција. Се бара размилсување, размена на идеи и акција од сите членови на бизнисот. Со тоа се запира стареењето на бизнисот и постојано држење на фазата озбилност (врвната форма) од животните циклуси на бизнисите.
  • Мотивациски контролен јазол. Оваа филозофија подразбира користење на контролни јазоли како еден вид на повратна врска (feedback) врз основа на која ќе се применуваат мотивациските принципи на менаџментот. На таков начин ќе се обезбеди наградување по вистинска заслуга на секој од организациските членови.
post

Лојалност на купувачите

Вистини за купувачи Како што знаеме зборот лојалност потекнува од францускиот збор loyal – што значи искреност, оданост, верност.

Правиот маркетинг концепт не поаѓа од тоа да се продаде, туку да се задоволат потребите на купувачите, со што би се создала лојалност на купувачите кон компанијата. Позитивните искуства се пресудни во формирање на навиките кај потрошувачите, а со тоа се развива лојалност.

Лојалноста на купувачите се креира, развива и негува, доколку компанијата има определена долгорочна маркетинг стратегија, бидејќи многу е полесно да се задржи постоечкиот, отколку да се привлече нов купувач. Најлесно е задоволните купувачи да се убедат да станат лојални купувачи.

Лојалноста на купувачите може да биде константна, растечка или опаѓачка.

Лојалноста на купувачите може да се однесува на:

  • лојалност кон компанијата,
  • лојалност кон марката,
  • лојалност кон производот,
  • лојалност кон вработените,
  • лојалност кон локацијата на продажниот објект.

Сите овие лојалности сочинуваат вкупна лојалност.

Нивото на лојалност на купувачите е различна. Има купувачи кои се до таа мерка задоволни, што ни значајни промени не влијаат на нивната лојалност, но има и помалку лојални купувачи кои мошне брзо, иако претходно биле задоволни со одредениот производ или услуга, знаат на мала промена на понудата да прејдат кај друга компанија.

Некогаш лојалноста се базира на квалитетот на самиот производ, а некогаш лојалноста се базира врз основа на пријателските релации со вработените во компанијата. Тие релации се од взаемен интерес. Од една страна компанијата се грижи за интересите на купувачите, а од друга страна купувачот, преку купување на производите или користење на услугите, создава профит за компанијата, а бидејќи е задоволен од воспоставената релација, тој шири и бесплатна реклама и пропаганда. За да се задржи лојалноста на потрошувачите, потребно е да се води евиденција за купувачите. Тоа не е секогаш лесно.

Доколку компанијата има огромен број на купувачи тоа не може лесно да се контролира, но сепак можат да им се поделат одредени наградни бончиња и врз база на повторно купување, тие купувачи да се евидентираат. Додека одредени компании кои продаваат коли, компјутери, мобилни, лесно можат да водат евиденција за своите купувачи и можат периодично да ги информираат за новини во компанијата, по различни прашања: како развој на нови технологии, нови производи или услуги, хуманитарни и други акции и слично.

Компанијата може да отвори и сопствен сајт на интернет, со што купувачите сами би се регистрирале со понудени бенифиции и попусти, па компанијата со еден допис може да им пласира маркетинг информации на голем број на луѓе. Доколку купувачите се задоволни од производот и од односот на компанијата кон нив (грижа, информираност), тогаш тие повторно го избираат тој производ или таа марка, со што компанијата создава лојални купувачи.

Но, поради своите негативни искуства купувачите го насочуваат своето купување кон други компании, но им пренесуваат негативни искуства барем на уште 10 луѓе. Доколку купувачот е задоволен од одреден производ, а на пазарот се појави некој сличен производ со подобрени перформанси или цени, купувачката лојалност, доколку тие разлики се мали, може да го спречи купувачот да ја промени компанијата од која досега купувал, бидејќи секогаш постои страв да не биде измамен. Но, доколку промовираните разлики помеѓу производите се поголеми и доколку има потврда од други купувачи дека не се работи за измама, тогаш лојалноста се прекинува и се купуваат производите на другата компанија. Заради тоа, компанијата мора секогаш да набљудува што ново нуди конкуренцијата.

Лојалноста се создава и преку формирање навики или преку одбегнување на ризици. Доколку купувачот научи технички да користи одреден производ, тогаш и во следниот производ ќе бара слични технички решенија. Лојалноста се стекнува и преку семејната традиција, бидејќи секој во рамките на своето семејство за прв пат се запознава со одредени производи или услуги.

Лојалноста кон продажниот објект зависи и од местоположбата на објектот, лесниот транспорт кон локацијата, понудениот асортиман во локалот, понудената цена, пријатниот распоред во локалот, квалитетните услуги, пријатна атмосфера (музика, климатизација), како и престиж, доколку се купува на одредено место. Оценка за тоа колку купувачите се задоволни од производот, тешко е да се добие. Некогаш репер може да претставува количеството на продадените производи, остварениот профит, пазарното учество, но некогаш тие информации не можат да се земат сериозно во предвид, бидејќи купувачите можат да купуваат одреден производ, заради тоа што на пазарот не постои нешто подобро. Доколку конкурентите откријат што е подобро и тоа го понудат на купувачите, тие масовно ќе преминат да купуваат во конкурентската компанија, па матичната компанија ќе почне лошо да работи.

За најточно мерење на задоволството на купувачите, се применуваат анкетите кои повремено се пуштаат, при што се анализираат сите забелешки по прашање на: цените, достапноста, транспортот, локацијата, дизајнот, бојата, квалитетот и други прашања, кои се оценуваат како релевантни за работењето на компанијата. Компанијата е во состојба да го зголеми задоволството, а со тоа и лојалноста кај купувачите со намалување на цените, со подобрување на квалитетот на производите или услугите, или со доделување на одредени награди за редовни купувачи, како и за купувачите кои со купувањето надминале одредени парични износи. Тие надоместоци некогаш можат да бидат и големи, во смисол на одобрување на попусти, преку одобрување на одложено плаќање, а можат и да бидат симболични, како доделување на ситни поклони (чаши, чадори, маици, пенкала).

Купувачот ја менува компанијата доколку не е задоволено неговото очекување или доколку има промени во неговата финансиска состојба, во позитивна или негативна насока.