post

Развој на стартапи во Македонија

Започнување со раст Иако за овој пост беше планиран друг наслов, сепак се одлучив да го сменам распоредот и да одвојам 15 минути да го напишам сега во оваа убаво петочно утро токму овој наслов.

Морам да кажам дека иако во последниот период се случи одреден напредок на оваа поле преку бизнис план натпревари, кампањи од Влада, активности на инкубатори, сепак овој текст може да биде малку критички насочен. Критички не со цел да се нападне некој, туку со единствена цел да се обидам да нафрлам некои грешки кои се видливи од далечина и кои треба да се поправаат во иднина. Сепак, она што денес се прави треба да биде основен двигател на нашето општество во иднина.

Од друга страна, овој наслов се вклопува во нашата главна тема за оваа година, започнување на бизнис, за што во овие нешто повеќе од месец и половина доста пишувавме, а и ќе пишуваме во текот на годината.

И како трето нешто што ме поттикна да одам со овој наслов и овој пост наместо со предвидениот (за организациски промени беше) е и текстот на Steve Blank насловен како Who Dares Wins – The 2nd Annual International Business Model Competition.

Наместо досегашната практика да се оди со бизнис план натпревар за развој на стартапи се оди со бизнис модел натпревар. Целта е учесниците со помош на бизнис модел и развој на купувачи да успеат да изградат надежен бизнис. Надежен значи бизнис кој има 99% шанси да го преживее стартап периодот и ќе биде ентитет кој ќе придонесува за општото добро и развој на едно општество. Целта не е да се развијат “парализирани” бизниси кои ќе продолжат со вообичаена практика без да се разликуваат од остатокот кои веќе функционираат.

Прашањето е дали треба да го смениме начинот на спроведување на ваквите натпревари во Македонија? Идеите не се од вчера, но како една сосема нова филозофија во поттикнување на претприемништво и како еден сосема нов сет на алатки во САД почнуваат на широко да се применуваат пред една до две години. Дали Македонија треба да го фати овој нов правец на развој на нови бизниси?

На крајот од тој наслов Steve Blank дава неколку лекции кои се научени од целиот тој така дизајниран натпревар (ќе ги оставам непреведиени):

  • Business Plan competitions offer VC’s a PowerPoint beauty contest.
  • They teach entrepreneurs little about how to build a company.
  • You can’t fake a Business Model/Customer Development presentation.
  • It tough, grueling and relentless, requiring a ton of face-face customer interactions.
  • It what winners do.

Она што може да се забележи е дека не постои можност да се изигра моделот, барем не сеуште. Затоа што претприемачот веќе ќе биде подготвен дури и повеќе од она што е потребно за еден натпревар, но победниците (најдобрите) веќе ќе го имаат изградено сопствениот бизнис. Од друга страна, можеби и една од најголемите придобивки е намалување на можноста за “малверзации” од страна на комисија која ќе одлучува за избор.

Зошто ќе се отстранат можните “малверзациии”? Затоа што се вклучува еден сосема нов и највлијателен ентитет за еден бизнис – купувачот. Доколку некој од комисијата ќе има смелост да оди против купувачот, нека му служи на чест. Мислењето на комисијата воопшто не е важно, тие само треба да го потврдат она што при ваков еден начин го кажале купувачите во процесот на развој на купувачи и градење на бизнис модел. Оние учесници кои направиле повеќе анализи, повеќе прилагодувања на бизнис моделот согласно информациите од купувачите, ќе ја добијат наградата.

Принципот сите се победници е многу значаен елемент за успешноста на процесот. Точно дека само дел ќе добијат директна финансиска помош, но сите треба да добијат менторска помош заради понатамошниот развој на бизнисот, што можеби е и позначајно за еден стартап. Периодот на инкубација на еден бизнис значи период во кој ќе му се помага на бизнисот да се изградат соодветните системи, да се продолжи со “пивотирања” заради понатамошно прилагодување со вистинските потреби на пазарот, што ќе значи и промена на основниот бизнис модел од самото учество.

Повеќепати добивав прашања во изминатиот период за начинот на спроведување на ваквите бизнис план натпревари. Би навел некои работи врз основа на собраните прашања:

  • Дали постојат можности за местенки? Секогаш и секаде постојат можности на местенки, затоа што како што кажав погоре дизајнот на самиот процес каков што е дава такви можности.
  • Дали може да ми се искористи бизнис идејата, доколку не добијам? И оваа опција стои. Доколку земеме дека некој финансира ваков натпревар и тој некој добива право да стави свои луѓе во комисија отвора можност тој некој да генерира свежи бизнис идеи за својата компанија. Затоа и потребата да се оди еден чекор понапред, односно сите учесници да се поттикнат за развој на тој бизнис, преку обезбедување на менторство во период на инкубација.

Каде е тука локалниот развој? Го нема. Мора да се осмисли еден системски приод во развој на вакви настани во кои што ќе се вклучи и локалната самоуправа.

Овој настан треба да биде само завршен дел на есенската сезона. Мора да постои и пролетна сезона во која ќе се продолжи.

Некои предлози:

  • Користење на бизнис модел и развој на купувачи наместо бизнис план во процесот.
  • Обуката за учесниците да биде за моделирање на бизнис и развој на купувачи.
  • Да се користи комисија составена од експерти за претприемаштво, кои нема да имаат личен интерес.
  • Да се обезбеди понатамошно менторство во фазата на инкубација за сите учесници.
  • Менторството да не се базира на науката од 1960-тите години, туку на модерни алатки и техники кои денес му стојат на располагање на еден претприемач. Целта е да му помогнат да го дизајнира и редизајнира бизнисот, да моделира и ремоделира, да креира и развива купувачи… Иако можеби звучи невозможно и премногу скапо, сепак може да се дизајнира со помош на комуникациските средства кои постојат денес.
  • Владите да посветат повеќе внимание, не преку разни застарени приказни на ТВ реклами, и парите да ги насочат за развој и производство на нови бизниси. Доколку успее во намерата да развива од 50-100 нови бизниси годишно (што е остварливо со соодветен пристап и во исто време поевтино од многу други непотребни трошоци), за неколку години вложените пари ќе се вратат со неколку пати поголем ефект. Зборувам за бизниси за кои важи правилото дека 99% ќе успеат, тоа значи дека во првата година може да имаат од двајца до тројца вработени, во втората веќе по 5 во третата некои може да имаат и до 10 вработени. А, со истовремено продолжување на развој на нови 50-100 бизниси годишно со самиот процес за неколку години има потенцијал да се обезбедат илјадници нови работни места.
  • Сите универзитети да се вклучат во развој на нови бизниси, а не само неколку кои се бројат на прсти. Не ги одвојувам ниту приватните од процесот. Задачата на универзитетите не е да креираат невработен кадар, туку да криеираат благосостојба во општеството.
  • Инкубаторите да започнат со вистинско менторство и трансферирање на знаење во претприемачите жители на тие инкубатори. Но, не било какво знаење. Знаење кое ги следи денешните трендови и денешните научни методи и техники. Фактот дека инкубаторите служат за стартапи, значи дека треба да се насочат целосно на стартапи, а не на методи и техники користени од големи корпорации, а од друга страна кога му помагаат во дизајнирање и моделирање на бизнисот и сите системи во него да ги дизајнираат како да станува збор за големи организациски системи. Тоа е клучот на успехот.

Имам уште многу идеи и предлози, но ќе ги оставам за другпат. Ова излезе предолг пост, а проблематикава бара многу повеќе од она што просторот тука ми го овозможува.

post

Меѓународно маркетинг истражување

Маркетинг план Постојат производно, продажно и маркетинг насочени компании.

Производните компании главен акцент ставаат на производството, продажните компании се насочени кон продажбата, додека маркентинг насочените компании применуваат цел сет на активности врзани за производството, продажбата и односот со купувачите. Тие активности се насочени кон создавање на корист и за компанијата и за купувачите.

Најголемиот број на маркетинг истражувања се занимаваат со опишување и објаснување на навиките и однесувањата на купувачите при купувањето. Компаниите треба да собираат информации за купувачите, што дава можност да се направат дополнителни маркетинг анализи за што се потребни софтерски програми.

Компаниите до тие сознанија најчесто доаѓаат преку сопствени искуства и истражувања. Врз база на тие сознанија, компанијата кај своите производи развива одредени конкурентски предности. Покрај константното набљудување на конкуренцијата, во маркетинг активностите главно тежиште се става на набљудување на купувачите. Заради тоа потребно е да се дизајнираат производи или услуги кои имаат за купувачите најголема вредност. Односно, производот треба да задоволи одредени очекувања, па дури и да предизвика восхит кај купувачите или нивните пријатели (нови коли, мобилен телефон, мебел). Потребите и очекувањата на купувачите се менлива категорија, па мора континуирано да се следат и истражуваат.

Ова е особено потенцирано кај модните артикли, бидејќи промените на модни артикли знаат да бидат чести. Модата настанува кога голем број на луѓе купуват одреден производ. Долгорочноста на модата е менлива и се пократка, заради големата мобилност на луѓето.

За одреден производ многу значи имиџот на компанијата која го произведува, а значајно е и која земја стои зад производот. Голем број на компании своите фабрики ги лоцираат во различни земји, па доколку производот е од реномирана компанија со позната марка, нема големо значење дали е произведен во држави кои имаат лоши репутации по прашање на квалитетот на производите.

Марката се користи за индентификација на производот или на производната компанија. Марката носи неопиплива актива која ја зголемува вредноста на компанијата и на производот. Компанијата која поседува јака марка, дури и да пласира производ со понизок квалитет, тој производ повеќе ќе се продава поради својата марка, отколку подобриот производ од непозната марка, дури и да понуди сличен квалитет и пониска цена. Опасност за марката претставува воведувањето на нов производ кој не оди, бидејќи тој неуспех може да се врзе и за останатите производи на компанијата. Заради тоа пожелно е на новите производи, покрај името на главната марка, да се додаде уште едно име. Тоа е најлесно видливо во автомобилската индустрија.

Меѓународното маркетинг истражување овозможува да се соберат информации за пазарот, како и за самото работење на компанијата, врз база на што маркетинг експертите ќе определат понатамошни акции. Компанијата прво мора да ги осознае желбите и потребите на купувачите, па потоа да се концентрира на создавање на производот или услугата. Доколку се поседува одреден производ, тогаш повратните информации од купувачите многу вредат. Тука се согледуваат ставовите на купувачите кон производот, дали е добра цената, дизајнот, квалитетот, дали имаат слични параметри во однос на конкурентскиот производ и слично. Некогаш маркетинг експертите знаат дека нешто не е во ред (или на пазарот или во самата компанија), но не можат да согледаат во што е проблемот.

Истражувањата имаат за цел да дадат информаци во што е проблемот и какви се можностите кои треба да се искористат. Менаџерите се концентрират на истражување и отстранување на тие проблеми како и на искористувањето на можностите. Маркетинг истражувањата се скапи, но доколку придонесуваат за подобро работење на компанијата и освојување на нови пазари, треба да се користат. Во светски рамки компаниите годишно издвојуваат 10 милијарди долари за маркетинг истражувања. Процентуално тоа изнесува 39 % во САД, 40 % во Европа и 9 % во Јапонија, додека целиот останат свет вложува во истражување 12 %. Ова е уште еден показател за економската моќ што ја поседуват споменатите земjи.

При спроведување на истражувањето мора да се соберат доволен број на податоци, за истражувањето да биде точно. Мал број на примероци не овозможуват реално согледување на состојбата. Доколку е можно, потребно е да се користат различни извори за собирање на податоците. При отпочнување на истражувањето, односно пред собирање на информациите, прво треба да се дефинираат прашањата кои ќе се истражуваат. Потоа се определуваат методи преку кои ќе се собираат податоците. Тие податоци се анализираат и понатаму следи искористување на добиените информации.

При спроведување на истражувањето мора да се води сметка за:

  • брзината на собирање на информациите,
  • сигурноста на добиените информации,
  • трошоците на кои е изложена компанијата при собирање на информациите.

Добиените податоци доколку се прикажат во форма на табели, графикони или дијаграми ќе имаат поголема прегледност. Врз база на добиените информации се донесуваат заклучоци и се носат одредени препораки.

Постои канцелариско истражување каде што се врши анализа на податоците, претходно добиени од различни извори. Постои и теренско истражување, каде што истражувањето се врши од “човек до човек” во еден потесен или поширок регион, во зависност од целта што е поставена во истражувањето.

Истражувањето најчесто се врши со анкета, со набљудување и со експерименти. Информациите се прибираат со лично интервју на улица, дома, на работното место. Прашањата можат да се постават преку телефон, преку пошта, преку интернет и слично.

Големите компании, своите активности најмногу ги насочуваат врз база на информациите и заклучоците пласирани од своите истражувачки центри. Компанијата мора да го следи и поширокиот развој на техниката, пазарот и другите параметри, за да останат во тренд, бидејќи има и други истражувачки центри, кои ги организираат други компании, универзитети или институти. За истражувачките потреби, покрај своите капацитети, можат да се користат и специјализирани агенции. Овие агенции работат професионално, оспособени се да вршат одредени анализи, а можат да исполнуваат и специјални барања на компаниите, кога се во прашање добивање на специфични податоци. Информациите можат да се добијат и од конкурентите. Цели служби на развиените земји се занимаваат со индустриска шпионажа. Во денешно време како и во иднина, тој облик на шпионажа ќе биде подоминантен во однос на воената и политичката шпионажа.

Истражувањето може да се спроведе со набљудување на купувачите. Доколку тие не знаат дека некој ги набљудува, се добиваат најточни представи за однесувањето како и за вербалниот контакт што го има купувачот со продавачот, па дури може да се следи и вербалниот коментар помеѓу група на купувачи, нивните замерки, забелешки, критики и пофалби. За та цел се поставуваат камери и се набљудува целото работење. При тоа, треба да се води сметка дека постои законска обврска да се истакне натпис, дека се вклучени камери за набљудување. Камерите стануваат се повеќе наша секојдневност, па се поголем број луѓе се однесуваат кон камерите како и да ги нема. Некои истражувачи одат и до таму што анализираат и фрлена амбалажа и врз база на тоа заклучуваат кои производи почесто се користат. Оваа метода се користи доколку за одреден производ, како алкохол или цигри, купувачите не сакаат да дадат точни одговори. Пример: Доколку малолетниците конзумираат алкохол или цигари, тие нема секогаш да дадат искрен одговор, па тогаш се прибегнува на пребројување на фрлената амбалажа.

Кога компанијата сака да истражи одреден, за нејзе нов меѓународен пазар, тогаш користи разни показатели врз база на кои се добива слика за одреденото подрачје. Влезот на новиот пазар, зависи од економската состојба, како и од техничко-технолошкиот развој на регионот. Не може да се пласираат производи и услуги доколку купувачите немаат доволно пари или немаат технички можности. Пример: Не може да се пласира користење на интернет, доколку мал број на луѓе поседуваат компјутери.

Информациите за определениот пазар можат да се добијат преку извештаите објавени од страна на Обединетите Нации, Светската банка за обнова и развој, ММФ, како и статистички и други податоци објавени од страна на матичната држава. Користењето на овие податоци е бесплатно, бидејќи меѓународните организации, како и матичните држави плаќаат луѓе кои вршат анкети и истражувања, а добиените податоци се точни (освен кај одредени држави кои сакаат да прикажат некои работи подобри отколку што се).

Сите овие информации се лесно достапни преку интернет. Деловната состојба во определена земја може да се анализира и преку GDP – бруто националниот производ, а многу може да се дознае за економската состојба во една земја и преку анализа на платниот промет. Врз база на овие податоци, државите се делат на развиени, земји во развој и на неразвиени.

Компанијата, врз база на овие показатели, може да согледа дали има купувачи за своите производи во определената земја. Доколку земјата е неразвиена и сиромашна, луѓето ќе имаат помалку можности за купување на одредена стока. Секако дека и таму ќе има побарувања, но во одреден процент, колку што изнесува бројот на богати луѓе, а сигурно во тие услови не може да се смета на продажба како во богатите и развиените земји. Доколку земјата е сиромашна, а голема како Кина и Индија, сепак ќе се најдат голем број на купувачи, дури и ако бројот на купувачите во однос на вкупниот број на население е процентуално мал. Забележано е во одделни сиромашни земји, дека има голема побарувачка на определени скапи производи, за кои во почеток се сметало дека нема да има купувачи, бидејќи тие производи определуваат статусен симбол на поединецот, на што се исклучитолно осетливи купувачите во сиромашните земји.

post

Како да ја намалиш точката на рентабилност?

Подолг временски период не се занимаваме со рентабилноста, односно рентабилна точка на еден бизнис која се анализира со графикон на рентабилност.

Филозофијата не е некоја голема работа, целта е да ја најдеме точката во која ќе успееме да ги покриеме трошоците.

Рентабилност наједноставно кажано ни кажува колку единици производ треба да продадеме или колкав приход треба да оствариме за да ги покриеме трошоците, а се над тој износ ќе донесе профит за бизнисот.

Основната формула за пресметка на точката на рентабилност е:

Рентабилност = фиксни трошоци/[(приход-варијабилни трошоци)/број на продадени парчиња]

или доколку се среди математички ќе имаме:

Рентабилност = (фиксни трошоци х број на продадени парчиња)/(приход – варијабилни трошоци).

Целта на еден претприемач е колку што може побргу да дојде во ситуација на покривање на трошоците и започнување со профитабилно работење. За, да биде оваа цел побргу остварлива ќе треба точката на рентабилност да биде помала. Зошто? Затоа што 100.000 парчиња продажба за рентабилно работење е потешко остварливо одколку 70.000 парчиња.

Ајде сега да дефинираме некои можности за намалување на износот на рентабилната точка.

1. За да се намали рентабилноста како износ треба да се намалат фиксните трошоци

Бидејќи во горниот дел од формулата имаме фиксни трошоци кои се независни од елементите во долниот дел од формулата (приход и варијабилни трошоци) и број на продадени парчиња кои пак се зависни од варијабилните трошоци може да се дојде до заклучок дека е најдобро за да се намали износот на рентабилната точка да се започне со фиксни трошоци и нивно намалување.

На пример, доколку имаме:

  • фиксни трошоци: 50.000 денари
  • број на продадени парчиња: 100.000
  • Приход: 100.000 х 100 денари = 10.000.000 денари
  • Варијабилни трошоци се 50% од цената на едно парче или 100 денари х 0,5 = 50 денари, така да вкупните варијабилни трошоци ќе бидат 50 денари х 100.000 парчиња = 5.000.000 денари.

Точката на рентабилност ќе биде: (50.000 х 100.000)/(10.000.000 – 5.000.000) = 1000 парчиња.

Значи ќе треба да продадеме 1000 парчиња за да ги покриеме трошоците.

Доколку успееме да ги намалиме фиксните трошоци за 10% тие ќе изнесуваат 45.000 денари. Рентабилноста ќе биде:

(45.000 х 100.000)-(10.000.000 – 5.000.000) = 900 парчиња. Значи дека доколку продадеме 100 парчиња ние веќе ќе реализираме профит бидејќи 900 парчиња ги покриваат трошоците.

Затоа добро разгледај ги сите фиксни трошоци и обиди се да ги намалиш. Ако тоа е износот на изнајмување на простор, преговарај за некое намалување. Ако тоа е износот на оперативни трошоци, обиди се да елиминираш нешто на пример хартија, сметки за телефон…

2. Намалување на варијабилни трошоци

Втората можност за намалување на границата на рентабилност е преку зголемување на продуктивноста како и ефективноста и ефикасноста на целиот систем во твојот бизнис. Бидејќи варијабилните трошоци директно зависат од број на продадени парчиња потребно е да се бараат можностите во самиот процес дали е тоа производствен или пак продажен, па и маркетинг процес.

На пример, намалување на трошоците за произведување на производи преку соодветна организација на синџирот за набавка и обезбедување на помалку трошоци во однос на набавените производи кои учествуваат во крајниот производ.

Како пример може да биде и маркетинг процесот. Често пати зголемување на буџетот за маркетинг може да донесе до зголемена продажба, но и зголемени варијабилни трошоци. Но, со квалитетна реорганизација на процесот како и подобрување во маркетинг тактиките може да доведе до зголемување на продажбата, а при тоа да се намалт тие трошоци. Доколку трошиш 20.000 денари месечно на маркетинг и обезбедиш продажба од 10.000 парчиња во секое парче како варијабилен трошок на маркетинг ќе влезат по 2 денари. Иако овој закон во пракса не е ист, сепак заради поедноставување можеме да земеме дека доколку инвестираш 30.000 денари во маркетинг ќе продадеш 15.000 парчиња.

Но, ти имаш можност за рационализација на маркетинг активности во твојот бизнис. Доколку се насочиш на идеалните купувачи и доколку ги отстраниш сите активности на кои трошиш пари, а даваат слаби резултати ќе може да успееш во намалување на тој трошок, односно со помалку пари да привлечеш повеќе купувачи.

Да се вратиме на нашиот пример. Дојдовме до 900 парчиња потребни за рентабилно работење. Сега доколку успееме да ги намалиме варијабилните трошоци да бидат 45 денари границата на рентабилност ќе биде:

(45.000 х 100.000)-(10.000.000 – 4.500.000) = 818,18 продадени парчиња

3. Зголемување на цена на производот

Како трет начин за зголемување на прагот на рентабилноста (забележете дека користам различна терминологија како граница, праг, износ бидејќи може да се најде различна терминологија а станува збор за исто нешто) е едноставно зголемување на цената на производот.

На пример, доколку ја зголемиш цената за 10 денари на едно парче ќе ја имаш следнава состојба во однос на примерот погоре:

(45.000 х 100.000)-(11.000.000 – 4.500.000) = 692,3

Значи за да работиме рентабилно ќе треба да продадеме 692,3 парчиња од нашиот производ, секоја поголема продажба ќе носи профит.

4. Поголема продажба

И како последна можност за намалување на прагот на рентабилност е да ја зголемиш продажбата. Но, за да успее намалување со ова мора да се внимава на варијабилните трошоци. Зголемување на продажба но, притоа без пропорционалнио зголемување на варијабилните трошоци ќе доведе до намалување на прагот на рентабилноста.

Овој начин е доста користен во практиката бидејќи се користат групи на производи, пакети, upsale, cross-sale…. На ваков начин се збогатува понудата, се зголемува продажбата без притоа драстично да се зголемат варијабилните трошоци.

post

Како еден претприемач размисли за ова…

Претприемачка ноќна мора

Претприемачка ноќна мора

Во овој наслов нема да должиме многу со едукативни теми. Само сакам да дадам неколку точки вредни да се размислат од страна на еден претприемач.

Размислувањето може да доведе до нови видици и нови погледи кои како еден претприемач ќе треба да ги имаш.

Едноставно налетав на овие белешки во мојот Evernote акаунт кои некаде пред една година ги имам ставено.

  1. Сите падови може превентивно да се избегнат. Ова е факт и не треба да се избегнува со барање на причини. Причините се кај тебе, претприемачот.
  2. Вие сте причина вашиот бизнис да успее или неуспее. Не ги барај причините кај купувачите зошто не сакале да купуваат, ниту кај вработените кои ти си ги избрал и најмил. Пред да бараш надворешни виновници размисли каде си погрешил, па потоа обиди се да ги поправиш грешките.
  3. Сите однесувања имаат свои последици. Се што ќе направиш има своја последица. Знаеш ли кои се последиците на одредено твое однесување во твојот бизнис. Размисли добро. Ќе ти помогнат да ги прошириш видиците.
  4. За да успее бизнисот мора: да поставите соодветни цели со кои секој член на бизнисот ќе биде запознаен, секој да внимава на најнеопходните чекори за успех, секој да ја следи акцијата која ја презема, секој мора да си сноси одговорност. Дали е тоа така во твојот бизнис? Размисли добро.
  5. Доколку не успеете во поставување на вистинските цели, не можете да се фокусирате на извршување на вистинските работи за успешност на вашиот бизнис. Не можете да ја следите или пак ако ја следите имплементацијата, тоа не е вистинското и не можете да очекувате соодветна одговорност.

Не се некоја филозофија, но задираат во основите на секаков бизнис. Не се нешто ново, но сепак можат да влијаат на еден претприемач и неговото практицирање на бизнисот.

post

8 Безболни начини да продаваш повеќе на постоечки купувачи

Повеќе купувачи Како еден претприемач секогаш ќе имаш цел да продаваш повеќе на постоечки купувачи.

Понекогаш може да се најдеш во позиција кога нема да знаеш што да направиш. Доколку продолжиш со преголем притисок, ќе ризикуваш да загубиш дел од постоечките купувачи. Од друга страна, доколку не се обидеш да продадеш повеќе, ќе го загубиш бизнисот.

Затоа и понекогаш овие активности може да бидат болни за купувачите.

Решението на проблемот е во вистинскиот баланс на понудите со кои сакаш да продаваш повеќе.

Да разгледаме некои можни начини кои може да ти помогнат за продавање на повеќе на постоечките купувачи, притоа без да ризикуваш губење на дел од нив.

#1 Познавај ги твоите постоечки купувачи

Имаш ли доволно знаење за твоите постоечки купувачи?

Им ги знаеш ли имињата? Знаеш ли кога им е роденден? Знаше ли што сакаат, а што не сакаат?

Ова е само еден мал дел од прашањата за твоите купувачи кои треба да ги знаеш.

Секоја компанија продава нешто. Понатаму, секоја компанија е и во маркетинг бизнисот. Но, како и да е, денес слободно можеме да кажеме и нема да погрешиме, дека секој бизнис е во разузнавачки бизнис. Сакаш да знаеш за твојата конкуренција. Сакаш да знаеш за твоите постоечки и потенцијални купувачи. Ти треба тоа знаење (разузнавање) доколку сакаш да носиш прави одлуки.

#2 Направи неодолива понуда

Основниот закон во бзинисот е дека тие нудат нешто, а купувачите одлучуваат доколку им треба нешто од таа понуда да купат.

Доколку твојата понуда за да продадеш продадеш повеќе на постоечки купувачи е неодолива ќе успееш во твојата намера.

Размисли за тоа од стојалиште на еден купувач. Дали ќе одлучиш да купиш уште нешто доколку тоа нешто има вистинска корист за тебе, ќе реши твој проблем или е нешто што навистина го посакуваш.? Најверојатно нема да ја одбиеш таа понуда.

#3 Ти не си продавач. Ти си едукатор.

Понекогаш е подобро да не се обидуваш да продаваш, туку едноставно да едуцираш за она што го продаваш.

Едуцирај како може да решиш некои други проблеми. Едуцирај како можеш да им помогнеш. Доколку успееш во едуцирање на постоечките купувачи, поголема продажба самата ќе дојде.

#4 Препорачај дополнителни производи или услуги

Зошто да не се обидеш да продадеш дополнителни производи или услуги кога продаваш на постоечки купувач. Нема да изгубиш ништо, ти само препорачуваш.

Но, треба да ги препорачаш вистинските производи за него. Мора да знаеш што би било највредно за нив во моментот кога се во позиција на купување.

#5 Дај им бесплатни примероци од новиот производ

Вака не правиш притисок, едноставно им даваш бесплатни примероци од новите производи кои ќе можат да ги пробаат. Доколку им се допаднат, ќе дојдат да купат уште.

#6 Не заборавај да се заблагодаруваш, почесто

Секогаш заблагодарувај им се на постоечките купувачи. Не е важно дали купиле или не, едноставно заблагодари се. Доколку им покажеш дека тие се важни за тебе, и тие ќе ти заблагодарат на тебе и твојот бизнис.

#7 Биди еден од нив, не аутсајдер

Успехот на бизнисот се базира на степенот на кој еден претприемач може да изгради заедница околу него. Ќе повторам, заедница. Тука не постојат надредени и подредени. Нема победници или губитници.

Една заедница постои заради луѓето, човечки суштества со заеднички вредности и интереси.

Доколку сакаш да продаваш повеќе на постоечки купувачи направи ги дел од твојата заедница, или пак едноставни ти стани дел од нивната заедница. Нема да изгубиш ништо. Само ќе ги зголемиш шансите за успех.

#8 Помогни им, дури и да нема врска со твојот бизнис

Твојот бизнис е таму каде што е само поради тековните купувачи. Доколку не се со тебе, тогаш ќе го изгубиш бизнисот.

Твојата примарна работа е да им помагаш, дури и да помошта не е поврзана со твојот бизнис.

post

Грешки во меѓународниот маркетинг

Глобализација Како и за секоја работа, така и за работење на меѓународниот маркетинг потребно е менаџерите да поседуваат искуство и знаење, за компанијата да може да постигне успех во работењето.

Претходните знаења стекнати на националниот пазар, се значајна основа за понатамошното работење во меѓународните услови, но сепак работењето во меѓународните услови бара дополнителни знаења и вештини.

Колку е националниот пазар посилен, компанијата полесно развива конкурентски предности, па излегувањето на меѓународниот пазар претставува полесна задача. Со понатамошното работење, менаџерите во тие компании стекнуваат потребни знаења и поголемо искуство во водењето на компанијата. Некогаш одредени менеџери се праќаат во други компании на дообука или се врбуваат веќе докажани кадри од други компании.

При работењето се можни и грешки кои се анализираат и се настојува понатаму да не се повторуваат. Најчести грешки при извозот се:

  • Непочитување на стручните совети пред да се отпочне со извозните активности. Бидејќи желбата за работење и докажување е голема, некој совет може да се заборави или да се свати површно и поради тоа компанијата да не се подготви соодветно за можните последици. Никогаш не препорачуваме брзање, а она што на почеток се чини дека е лесно или дека се подразбира, подоцна станува голем камен на сопнување и создава многу проблеми на компанијата и бара многу време, енергија и пари за негово исправување.
  • Недоволно ангажирање на врвниот менаџмент при совладување на почетните тешкотии и обезбедување на финансиски средства. Врвниот менаџмент може да ги прецени сопствените можности, па компанијата иако има добри перспективи, поради лошо подготвена логистика, да застане на половина пат. Тоа се автоматски губитоци на компанијата, бидејќи тука не постои простување на грешките и секогаш мора да се оди со сигурни податоци и подготвени ресурси за реализирање на маркетинг задачите.
  • Недоволно внимание при селектирање и избирање на меѓународните дистрибутери. Секој одбран дистрибутер, станува на некој начин партнер на компанијата. Но, секаде може да се најдат измамници, односно компании кои се прикажуваат во подобро светло отколку што се, но и компании кои немаат таква цел, но не поседуваат квалификации или ресурси за да ги реализираат сите дистрибутерски задачи, кои се поставуваат пред нив. Избор на лош партнер, подразбира однапред создавање на проблеми за компанијата. Затоа е потребно внимателно да се проверат податоците и биографијата на потенцијалниот дистрибутер, но добро би било да се побара и препорака за другите нивни соработници и лично да се разговара со нив.
  • Барање нарачки, наместо да се создават услови за профитабилно работење и континуиран раст. Без нарачки компанијата не може да функционира, но како се зголемуваат нарачките, паралелно треба да се настојува да се подобри работењето на компанијата за да се оствари раст. Доколку не доаѓа до подобрување, купувачите стануваат незадоволни и ќе дојде до супституција со производите од друга компанија, со што ќе се загрози работењето.
  • Занемарување на извозните активности кога на домашниот пазар има побарување. Мора паралелно да се работи и во двата сектора. Инаку поради се поголема отвореност на меѓународните пазари, компанијата може да се доведе во состојба да остане без матичниот пазар.
  • Неутрален однос кон меѓународните дистрибутери. Компанијата мора да внесе конкурентност помеѓу дистрибутерите. Бенефициите кои се даваат на дистрибутерите, треба да бидат врзани за резултатите во работењето, а не врз база на некои други параметри (пријателски односи, лоша процена и слично). На тој начин ќе дојде до пречистување на дистрибутерите и ќе останат да работат само неколку најдобри. Така да, доколку било кој дистрибутер покаже слабост во работењето, другите дистрибутери ќе бидат во можност да ја превземат работата.
  • Следење на униформното однесување во сите земји. Секој пазар има свои особености. Тие особености мора да се истражат и искористат во работењето.
  • Неспремност да се модифицира производот за потребите на различни земји. Некогаш концептот на компанијата може да се базира на неменување на производите. Но доколку технолошките процеси тоа го овозможуват, а се работи за добар пазар, тогаш е пожелно да дојде до модифицирање на производите.
  • Пропуст на компанијата, продажните, сервисните и гарантните услуги да ги понудат на локалните јазици. Бидејќи голем број на луѓе разбират англиски ова и не мора да е претешка задача, но секако поголема продажба ќе се оствари доколку документација би била преведена на локалниот јазик.
  • Несогласување околу лиценцирање и други начини на поврзување со меѓународните партнери. Секој проблем со партнерите негативно се рефлектира на работењето на компанијата. Било кој проблем да се јави, тој треба веднаш да се реши на највисоко ниво, за да не се загрози вкупниот бизнис.
  • Лоши сервисни и други услуги. Сервисот и другите услуги ја презентираат сликата на компанијата и често претставуваат услов за купување или некупување на одредениот производ. Доколку се има сознание дека сервисот е ненавремен, лош или да не можат да се обезбедат делови за замена тогаш ќе се загрози работењето на компанијата.

Сите овие или други грешки кои ќе се констатираат, компанијата мора итно да ги одстрани, за да биде во состојба да продолжи со работење на меѓународниот пазар.

post

10 Тајни за успешно започнување

Стартап - Започнување на бизнис Многу пишувавме за започнување на бизнис тука на претприемач (има околу 90 наслови). Но, сепак забележувам дека сеуште постојат многу проблеми при дизајнирање на чекорите за започнување. Во еден дел ќе навлеземе повеќе преку развојот на теорија на бизнис идеи. Сепак добро би било и една т.н. “лимунатка” пост, едноставен и разбирлив како совети при започнување на бизнисот.

#1 Заборави се, фокусирај се на купувачот

Добро, знам дека имаш повеќе приоритетни задачи. Работиш на дизајнирање на производот, неговите карактеристики, креираш бизнис план, предвидуваш продажба, трошоци…

Но, еден совет ќе ти помогне и нормално ќе те ослободи од непотребно губење на време. Заборави го се она што го работиш во моментов и оди разговарај со потенцијални купувачи. Без нив, ниту производот што го дизајнираш ќе биде ОК, ниту планот и предвидувањата со убави графикони нема да ти помогнат, освен што може да служат како убава декорација на твојата канцеларија.

#2 Подобрувај ја иницијалната бизнис идеја

Знам дека одлично си ја замислил идејата. Но, сепак ниту јас ниту ти не си тој што ќе кажеш дека идејата е одлична.

Доколку се фокусираш на купувачот од првиот совет, ќе видиш дека идејата ќе бара прилагодувања.

Мора да бидеш флексибилен. Не се врзувај премногу емотивно за твојата идеја. Идеите се тие кои доаѓаат и си одат, а бизнисот што го градиш треба да опстојува со години, можеби и векови без разлика на иницијалната идеја.

#3 Тестирај постојано

Знам дека имаш завршено на некој звучен универзитет со дипломи наречени како “мастерс”, “MBA” или било што друго. Но, твојата пракса е нешто сосема друго. Започнување на бизнис не е процес кој може да се дефинира од А до Ш. Не е процес со прецизно дефинирана патека. Тоа е процес кој бара и ќе бара премногу маневри од страна на еден претприемач.

Сепак, градиме нешто денес што ќе ја смени иднината утре. Затоа тестирај повеќе маневри, повеќе активности, повеќе стратегии… Тестирањето ќе ти покаже дали си на вистинскиот пат.

#4 Обидувај се постојано со нешто ново

Секогаш ќе има нешто ново што ќе можеш да го имплементираш во бизнисот. Можеби само 1% ќе даде резултати. Но, тој 1% ќе ја направи разликата на бизнисот што го градиш.

#5 Не верувај никому, само на купувачот

Ќе добиваш многу совети, многу идеи од твојата околина. Некои ќе бидат добронамерни, но некои злонамерни. Прочитај повеќе во претприемач и илјадници совети за него.

Но, единствениот прав совет ќе го добиеш од оној кој треба да плаќа во твојот бизнис – купувачот. Можеби ќе ти се чини дека не е добар или не сакаш да ја прифатиш реалноста. Сепак, тој е единсвениот на кој треба да му веруваш во целост.

#6 Внимавај на советите што ги добиваш

Уште еден совет околу совети. Биди внимателен во однос на имплементацијата на советите кои ги добиваш. Некои ќе бидат корисни, но некои целосно контрапродуктивни.

#7 Познавај се себеси и сопствената пасија

Ти си движечката сила на твојот бизнис. Движечка сила не во физичка смисла на зборот, туку во ментална смисла на зборот. Ти го креираш и осмислуваш бизнисот. Твојот бизнис произлегува од твоја пасија.

Мора добро да се познаваш самиот себеси и да помогнеш ти твојата пасија да се пресликаат во бизнисот кој го градиш.

#8 Создади тим кој победува

Не ти треба било каков тим. Ти треба тим кој победува. Она што ќе го одлучиш во оваа фаза ќе влијае на она што ќе се случува во иднина.

#9 Создади флексибилен план кон успешноста

Знам дека се препорачува долгорочен статичен план. Но, ти не си корпорација со илјадници вработени и искуство од десетици или стотици години зад себе. Ти не знаеш дали бизнисот ќе преживее утре.

Кога правиш план, обиди се тој да биде доволно флексибилен, дури флексибилен до толку што ќе го менуваш секојдневно па и повеќепати во еден ден. Тоа е реалноста на еден мал бизнис. Денес е едно, утре кој знае што.

#10 Анализа е мајка на успешноста

Без анализи нема да знаеш каде се наоѓаш. Науката ни дала многу техники кои можеме да ги користиме за анализи. Техниката ни овозможила да не се мачиме при спроведување на анализи.

Твојата задача е да ги комбинираш.

post

Маркетинг план и прашања кои треба да се одговорат

Маркетинг Минатата недела напишав за имплементација на маркетинг планот. Не е важно за каков бизнис станува збор, едно нешто е сигурно, а тоа е дека секаков бизнис се наоѓа во маркетинг бизнис. Ова е поради фактот што денес помеѓу маркетинг активности на еден бизнис и самиот бизнис не мора да постојат други ентитети.

Бизнисот има потенцијал и секако можности сам да креира сопствени маркетинг платформи за свои потреби. Може да креира сопствени комуникациски канали. Може да креира сопствени дистрибутивни канали. Во минатото ова беше невозможно.

Затоа сметам дека за да се успее во исполнување на целите поставени пред маркетингот за еден бизнис, кои пак овозможуваат остварување на глобалните бизнис цели мора да се користи маркетинг план. Но, повторно формата не е важна. Тој план може да биде обична сликичка или график. Може да биде обична табела. Може да биде на лист хартија, салфетка, електронски документ… Она што е важно е да ги одговори основните прашања од кои ќе зависат активностите.

Зошто?

Доколку овој план е една сликичка во која прецизно се дизајнирани сегментите на “маркетинг инката”, односно сегменти низ кои ќе поминува еден интересент до конверзија во купувач, повторувачки купувач или пак т.н “маркетинг партнер” лесно ќе можеш покрај секој сегмент да ги означиш активностите кои твојот бизнис ќе ги презема врз тој сегмент, како и целите кои сакаш да ги оствариш.

Најважно е преку маркетинг планот да го дизајнираш маркетинг процесот. Секој процес во твојот бизнис има одредена цел – излезен резултат. Тој процес ќе биде содржан од повеќе активности. Но, процесот може да биде комбинација од различни активности при што ќе произведува различни резултати. Како еден претприемач, твојата цел е постојано подобрување на тој процес. А, како може да го подобруваш доколку немаш еден системски приод во градење и подобрување на тој процес. Токму тука твојот маркетинг план може да одигра голема улога – го гради процесот, и истовремено при имплементација го подобрува процесот.

Ова може да го претставиме и математички кога веќе зборуваме за процеси и системи:

y = f(x) каде y e резултатот, додека f(x) претставува процес кој е функција од повеќе активности (x).

Кога имам функција, имам математички методи и техники, ќе можам лесно да го анализирам и подобрувам процесот. Финтата е секогаш да го зголемувам излезниот резултат (y) со комбинација на активностите во процесот (x). Но, во оваа функција недостасува нешто, а тоа нешто ќе го зборуваме во некој од следните постови. Важно е да се имплементира еден системски пристап во градење на еден маркетинг процес во твојот бизнис. Запомни, дека ова може да биде и еден од најважните процеси во твојот бизнис.

Тука нема да одам да ги објаснувам накратко прашањата, најверојатно во некои други прилики ќе ги обработиме подетално бидејќи не сакам да одам со кратко објаснување од една до две реченици. Сакам овој пост да биде основата на развој на еден поразличен пристап кога станува збор за маркетинг (всушност идејата се роди додека го пишувам постов), пристап кој целосно ќе го смени начинот на кој размислувате или го практицирате маркетингот, пристап базиран на науката и практиката, не на интуиција.

Да одиме со прашањата на кои треба да одговори еден маркетинг план.

Како ќе се објавуваат постовите со овие прашања така и ќе го ажурирам овој пост со линкови до тие постови.

post

Претприемач и илјадници совети за него

Во текот на целиот живот добиваме совети. Со тек на време се зголемува животното искуство и се полесно се распознаваат различни видови на совети. И еден претприемач е човек кој постојано добива разни совети.

Постојат неколку типови на совети. Тука ќе стане збор за двата најчести вида на совети: добронамерни и злонамерни.

Ќе се обидам накратко да навлезам во нив од едно искуствено стојалиште.

Добронамерни совети

Добронамерни, кои се дадени од искрени и чесни луѓе, кои се пријателски настроени по разна основа или се блиски роднини или пак пријатели и тие најчесто кога ќе согледаат дека постои некој проблем или доколку бидат прашани дали знаат решение за некој проблем, ќе дадат одреден (добронамерен) совет како да се реши тој проблем или како да се постапи во одредена ситуација. Но, тука се поставува прашање колку е тој совет точен. Бидејќи понекогаш советите ги даваат луѓе кои немаат доволно искуство, немаат знаење или пак може да имаат погрешни согледувања за одредена проблематика. Но, на таквите луѓе дури и да дадат погрешен совет, со оглед на добрата намера не треба да им се лутиме бидејки нивниот капацитет бил на пониско ниво, иако она што тие го знаат несебично го нудат.

Заради овој проблем треба претходно да се анализираат луѓето кои делат совети (ментори). Најчесто луѓе кои многу знаат малку зборуваат, за разлика од луѓе кои помалку знаат а повеќе зборуваат. Па претприемачот може да биде затрупан со огромен број на совети кои можат да го парализираат и да не биде во состојба лесно да одлучува и да ги презема потребните чекори.

Постојат совети кои се бараат и совети кои се нудат.

Има луѓе кои “знаат се” и кои се спремни да делат совети дури и кога никој не ги прашал за совет. Тие во некоја рака се “демагози” кои знаат се заради што нешто може да се случи и се заради што нешто не може да се случи. Доколку зад нив не стојат конкретно лично постигнати дела такви луѓе се во принцип, плашливи и паничари, кои само сеат страв и дефетизам и од чии совети колку и да се добронамерни не може да се има голема корист бидејки се добиени од недоволно средена личност.

Најголема грешка прават претприемачите кои кај собирање на бизнис идеи за започнување на бизнис, обрнуваат големо влијание на “хит бизнис” за кој сите зборуваат дека носи “многу пари”.

Најчесто бизниси кои носат енормни профити доживуваат свој максимум во време кога за нив највеќе се зборува, а бргу потоа почнува нивната надолна пaтекa. Бидејќи подготвените претприемачи кои имаат наврeмено достапни информации и отпочнати активности, веќе ги исполниле барањата на купувачите, прозорецот низ кој би влегле новите претприемачи станува се помал, бидејки пазарот станува се позаситен.

Од друга страна бидејки се зборува дека “некој” заработил многу пари за тој бизнис, постојат лесноверни претприемачи кои поведувајќи се по “рекла казала” муабети, без претходно да направат личен план или пак самите да излезат на пазар за да видат каква е состојбата и што се случува, со голем ентузијазам влетуваат во бизнис потфат кој уште во старт е осуден на неуспех. На таков начин се губат финансиски средства, претприемачот станува емотивно поразен и многу мал број од таквите претприемачи навистина успеваат да се опорават за да можат да продолжат со нов проект, бидејки “успех влече успех а неуспех влече неуспех”.

Поради сето горе наведено препорака е за совет да се побара искусен “ментор” кој веќе успешно го изодил патот низ кој новиот претприемач почнува да оди. Но, такви луѓе не ги има многу, тие се најчесто зафатени со своите обврски, но доколку се има можност да се дојде до таквите луѓе, претприемачот треба силно да се пробие до нив за да добие потребни сознанија и совети и со тоа да ги зголеми шансите во пазарниот натпревар, односно да не “изгорат” прерано во таа борба. Таквите успешни луѓе кои се и сигурни во себе искуствено кажуваме имаат желба за помагање и советување, но претприемачот треба да е лојален, искрен, вреден, чесен и да има желба тие совети да ги примени во пракса.

Бидејки има големо искуство, успешниот претприемач ќе го тестира својот ученик, давајќи му на почеток помали совети и задолженија за да види како ученикот ќе реагира и дали се придржува до дадениот совет. Бидејки тоа се искусни луѓе кои имаа претходни и позитивни и негативни искуства со луѓе, секое калкулантско однесување на новиот претприемач ќе биде казнето со прекинување на понатамошното советување, па така со некоректно однесување ќе изгуби само новиот претприемач.

Но доколку се нема во близина квалитетен “ментор” тогаш потенцијалниот претприемач може да ги искористи советите и од други помалку проверени извори, со тоа што ќе прибележува дадени совети, идеи и мислења, а потоа кога ќе биде сам внимателно ќе ги анализира, проучи и сепарира корисните од штетните совети, добронамерни од злонамерни, искусни и неискусни совети и ќе ги прифати оние совети кои се прикладни за нивниот статус, финансиска моќ, интелектуални и други перформанси, за кои претприемачот интимно знае дали ги поседува или не.

Злонамерни совети

Покрај ваквите врсти совети постојат злонамерни совети кои дават лоши луѓе, луѓе кои од само за себе познати причини сакаат да му нанесат штета на претприемачот за да доживее неуспех и да пропадне. Секој претприемач кој нема да успее да ги препознае овие луѓе и нивните зли совети многу бргу ќе се соочи со проблеми и наместо да се бори за успех, ќе се бори за опстанок и излез од кризата.

Заради тоа потребно е внимателно да се пристапи кон секој совет, секој совет да се анализира, а да се анализира и личноста која го дава советот за да се уочат неговите намери (добри или лоши). Одмерено слушање, проследено со голема анализа и одлучно спроведување може да биде клуч за успешан бизнис и живот.

Од друга страна премногу совети ќе значи и премногу анализи. Премногу совети и анализи, ќе значи и преголема збунетост. Премногу совети, премногу анализи и преголема збунетост ќе доведе до неодлучно спроведување на конкретни акции. Ова претставува голема негативност. Од друга страна, советите се во ред, но карактеристиката на претприемачот е добра проценка и цврста одлучност. Претприемачот најчесто своите одлуки ги базира или пак треба да ги базира на својата сопствена проценка и не треба да допушти премногу луѓе да му се мешаат во процесот на донесување на одлуки.

post

Меѓународни маркетинг стратегии

Стратегија Кога станува збор за маркетинг неминовно е да постојат и маркетинг цели. Што е тоа што треба да се постигне со маркетингот?

За реализација на целите ни требаат стратегии. Истото е и кога станува збор за меѓународен маркетинг.

Маркетинг стратегијата ја третираме како начин за остварување на маркетинг целите. Тие во однос на своите начини на дејствување се препознатливи како:

  • Дефанзивни стратегии, кои се креираат и користат за да се спречи губење на постојните купувачи или пазари. Типични дефанзивни стратегии се: подобрување на имиџот на компанијата, подобрување на квалитетот на производите, подобрување на начинот на испораката, подобрување на одредени перформанси на производите, продолжување на векот на траење на производите, надминување на грешките во производството, систематско намалување на цени. Недостаток на дефанзивните стратегии е тој што ниту една компанија не може долг временски период само да брани стекнати позиции на пазарот, па често станува жртва на појаки или поагресивни компании. Оваа стратегија е добра доколку се комбинира со други стратегии, односно доколку на еден пазар се применува дефанзивна стратегија, но истовремено се применува и развојна и напаѓачка стратегија за другите пазари.
  • Развојните стратегии се креираат со цел на постојните купувачи да им се понуди поширок асортиман на производи. Тие се базирани врз модификација на производот или усвојување на нов производ на постојниот пазар. Типични развојни стратегии се: проширување на асортиманот на производите, изнаоѓање нови можности на употреба на производот, развој на нови производи.
  • Напаѓачката стратегија се формира со цел да се освојат нови купувачи, како на постојниот, така и на новиот пазар. Карактеристични напаѓачки стратегии се: менување на политика на цени; користење на нови канали за продажба; влегување на нови пазари; влегување во нови индустриски сектори; воведување на нови технологии.

Најзначајната алатка за реализирање на маркетинг цели, претставува маркетинг миксот. Тоа што меѓународниот или домашниот пазар нуди шанса за работење, не значи дека компанијата лесно ќе ја зграби. Со цел да се продаде одредениот производ/услуга се врши комбинирање, односно миксирање на различни маркетинг активности. Менаџерите ги користат следниве варијабли од маркетинг миксот: Производ/Услуга, Цена, Дистрибуција, Промоција. Со комбинирање на елементите од овие варијабли, менаџерите ги дефинираат потребните параметри за реализација на маркетинг целите.

Пред да се отпочне со производство, потребно е да се изврши проверка дали постои сличен производ на домашниот или меѓународниот пазар, колку тој производ е баран во последниве пет години, дали тоа барање е задоволено и во колкав обем.

Врз основа на тоа колку производот бил баран и нуден, се утврдува дали има место за нов или сличен производ и доколку има се отпочнува со подготовките за производство.

Вредноста на производот се утврдува врз основа на остварениот квалитет, функционалност, трајност, естетика и цена. Доколку купувачите во производот пронајдат за себе употребна вредност, тогаш маркетинг целите во голема мерка се лесно остварливи.

Компанијата може да произведе совршен производ, но тој да не се продава поради недоволна информираност на купувачите, кои не можат во тој производ да пронајдат за себе употребна вредност.

Производството не може да биде успешно, се додека не се изнесе производот на пазарот и не се оствари продажба во задоволителен обем. Одредени производи можат да бидат исти на меѓународно ниво, но доколку, конкуренцијата на локално ниво е јака, а постои доза на патриотско купување, тогаш производите треба да се прилагодат за потребите на локалното ниво.

Одредени компании ги прилагодуваат своите производи спрема условите кои владееат во определени држави или региони, пример: за Афричкиот пазар, каде владеат поголеми температури или за Рускиот пазар, каде владеат пониски температури или за потребите на одделните пазари каде се почитуват одредени верски, културолошки или други чинители. Пример: Производството на автомобили со волан поставен на десната или левата страна, испорака на храна со специфицирани карактеристики за определените пазари и слично.

Сите производи кои компанијата има намера да ги пласира на меѓународниот пазар, мора да ги задоволат пропишаните стандарди. Тука се мисли на квалитет, големина, користење на стандардни мерни единици и слично.

Во меѓународните услови на работење секогаш постои притисок за постигнување на поголем квалитет, поефтина цена, подобар дизајн, поефтина испорака на производот, со што се постигнува поголема конкурентска предност и се остварува поголем профит. Современиот маркетинг не дозволува во долг временски период да се остане со ист производ. Доколку не воведе нов или модифицира постоечки производ, компанијата ризикува да престане да биде атрактивна и можно е купувачите да ја одбегнуваат, со што таа ќе биде отстранета од пазарот.

Постојат неколку начини за воведување на производ:

  • сосема нов производ,
  • нов но од иста област како и претходниот производ,
  • а може да се изврши и модификација и усовршување на постојниот производ.

Компаниите издвојуваат се поголеми средства за развој на производите, за да можат да одговорат на барањата кои доаѓат од страна на купувачите, како и да можат да реагираат, како контрамерка, во случај конкуренцијата да воведе нов производ. Новите технологии овозможуваат создавање на нови производи, кои можат да ги заменат постоечките производи. Значи, со вложување во развој на технологијата, компанијата се стекнува со конкурентската предност.

Кога се анализира производот треба да се запазат определени негови карактеристики: квалитет, големина, тежина, пакување, дизајн, облик, боја, марка, сервис, гаранција, асортиман…

Менаџерот треба да разбере на кој начин производот задоволува одредена потреба, кој негов елемент особено ја креира мотивацијата кај потрошувачот за да го купи тој производ и соодветно на тоа да реагира, задоволувајќи ги потребите на купувачите.

Опасност за компанијата претставуваат обидите за фалсификување на производот. Одредени производи тешко се фалсификуват поради сложеноста на техничките процеси, но и поради начините на продажбата, потребните сервиси и гаранции. Сепак останува голем број на производи кои се подложни на фалсификување. Фалсификувањето на производите е вносен бизнис, бидејќи постои мал ризик, а се остваруваат големи профити. Фалсификувањето се спроведува на следниов начин:

  1. Со целосно копирање на производот.
  2. Пласирање на производи кои се разликуват во однос на оригиналот во одредени ситни варијации.
  3. Давање на имиња на производи кои асоцираат на познати марки (adidas-adibas; samsung-samsvng), што кај купувачот може да внесе забуна.

Постојат неколку стратегии и тактики кои се користат за подобрување на производите.

Стратегија: Промена на производното портфолио.

Тактика:

  • Проширување на производството и покривање на поширокиот пазар.
  • Креирање на различни верзии на одделни пазари.

Стратегија: Изоставување, додавање или модифицирање на производите.

Тактика:

  • Исфрлување на маргиналните производи.
  • Креирање на нови производи.
  • Лансирање на модифицирани производи. 

Стратегија: Промена на дизајн, квалитет или перформанси на производите.

Тактика:

  • Унапредување на квалитетот на производите.
  • Обид за дистанцирање од производите на конкуренцијата. 
  • Развој на иноваторство. 
  • Креирање нови начини и користење на постојните производи со усовршување на перформансите или додавање на ексклузивни карактеристики.